Deze week kreeg ik een vraag van een lezer over de kostprijs van het zelf waswafelen. Op zich wel een interessante vraag maar voor mij niet relevant. Ik maak namelijk mijn eigen waswafels omdat dit past in mijn imkerijfilosofie en ik vind het gewoon een leuk werkje. Toch heb ik even een rekening gemaakt om op zijn vraag te antwoorden.

Ik gebruik kalkarm regenwater om de was te smelten en te zuiveren. Ook voor de koeling van het wafeltoestel gebruik ik regenwater.  Ik gebruik wel in de zomer eens de waterleiding doch het fijne straaltje wordt dan opgevangen en gebruikt om te tuin te begieten. Waterprijs is dus van geen tel. De enige kosten zijn elektriciteit en de gasprijs van een fles propaan. Ik heb geen idee exact hoelang, maar voor het uitbranden van de kasten, smelten van de ramen, zuiveren van de was gaat een gasbus zeker 5 jaar mee. En trouwens als je je eigen was in gezuiverde blokken wil verkopen, dien je dit ook te doen. In principe hoef ik die gasprijs dus ook niet te tellen als ik wil vergelijken met de aankoop van waswafels uit de handel.

Eerst enkele gegevens: Het koelwater van het wafelijzer benodigt een aquariumpompje van slechts 18 Watt. De bain-marie verbruikt 1300 Watt voor het opwarmen en 400 Watt voor het warmhouden van de was op werktemperatuur.
Het waswafeltoestel kostte 800 euro. Ik schrijf het af op 10 jaar. En wellicht gaat het zelfs veel langer mee. Voor een produktievolk heb ik jaarlijks enkele nieuwe waswafels nodig, voor de honingzolders de helft van het aantal honingramen en voor de jonge volken een ganse bak.
Per jaar gebruik ik voor mijn acht produktievolken en acht jongvolken 224 nieuwe waswafels met een gewicht van ca. 15 kg. Mijn toestel dient dus 150 kg was te smelten op die 10 jaar. Tijdens de 10,5 uur electriciteitsverbruik (nodig om die raten te maken)  staat dat voor 5 keer opwarmen van de bain-marie aan 1300Watt (1u)  en 5,5 u gieten van de wafels aan 418Watt en dus 8,8 kW per jaar of 88kW op die 10 jaar. Aan een prijs van 0.3 euro per kW is dit 26.4 euro.
Als ik hier de 800 euro voor het toestel nog bijtel, betaal ik dus 826.4/150= 5.50 euro per kg gewafelde was.
Het is echter mijn eigen was en de arbeid aan het wafelen vind ik zeer rustgevend. Waswafels aankopen kost iets meer dan 12 euro per kg. Er zit dus nog wel wat rek op.

De controle dit weekend is weer achter de rug. 10 bijenvolken met honingzolders. De zwermintenties zijn begonnen. Een kast met belegde zwermcellen heb ik behandeld met een tussenaflegger. De broedkamer is op een separator gezet boven de honingbak en op de bodem is een nieuwe broedkamer geplaatst met waswafels. Een raam met open gesloten broed uit de broedkamer heb ik er wel ingehangen. Volgend weekend wordt de situatie dan weer hersteld. In de andere kasten zijn alle speeldopjes vernietigd. In sommige volken waren de speeldopjes al belegd met een eitje en het volk wil dus gaan zwermen. De koningin vertrekt pas als de zwermdop wordt gesloten. Maar omdat ik deze cellen heb vernield, moeten ze opnieuw beginnen. En vermits de cellen pas na 7 dagen worden gesloten, kan ik de volgende controle nu uitstellen tot volgend weekend. In een ander volk zaten enkele mooie doppen op de rand van het broednest. Ze zaten echter wel niet op de rand van het raam. Ze waren al gesloten en alle bijen waren nog aanwezig. De koningin gezocht maar niet gevonden. De ganse bak afgeslagen boven een  koninginnenrooster en de koningin nog steeds niet gevonden. Volgens de kastkaart was ze niet gemerkt. De locatie van de zwermdoppen duiden er op dat het ook wel eens enkele doppen kunnen zijn voor een stille moerwissel. We zullen deze kast dus de volgende dagen goed in de gaten houden. Enkele volken hadden nog geen belegde zwermcellen en slechts enkele speeldopjes. Waar we de koningin niet vonden, keken we naar belegde cellen met eitjes. In dat geval had het volk toch nog een koningin in de vorige drie dagen. Moest de koningin dan sneuvelen tijdens een controle,kan het volk zich altijd nog redden met de aanmaak van redcellen.

Van de zes broedafleggers die vorige week zijn gemaakt, hebben 4 volkjes doppen aangezet. Volgende week probeer ik nog enkele afleggers te maken. Deze afleggers moeten de nieuwe volken worden voor volgend jaar.

Momenteel heb ik ook nog drie volken zonder honingzolder. Ze heben een koningin van vorig jaar en zijn klaar voor de zomerdracht. Ik heb echter al mijn honingzolders al in gebruik en dus geen mogelijkheid meer en trouwens ook geen locatie meer om ze in te zetten. Daarom heb ik deze drie volken vandaag te koop gesteld op Kapaza!. Mocht dit niet lukken, maak ik hiermee enkele broedafleggers voor jonge volkjes.

Daarstraks twee segenbergervolken overgezet op een kempische broedbak. Begin april heb ik via een tussenmal deze kempische broedbak op de segenbergers gezet. Het waren de twee segenbergers die als enkele broedbak waren overwinterd. Vandaag heb ik dan de segenbergers er onderuit gehaald. Een volk zat bijna compleet in de bovenste kempische broedbak. Deze bak krijgt morgen een honingzolder. De onderste ramen uit de segenberger heb ik zojuist gesmolten. Het andere volk zat nog maar op een zestal ramen boven. Ik heb de koningin in de kempische bak gezet op de originele plaats. De onderbak, de segenberger, wordt nu verder als broedaflegger verzorgd door mijn leerlingimker. Na 9 dagen gaan we hierop doppen zoeken. Na 11-12 dagen kan hij gaan luisteren naar het tuten en kwaken. Hierna kunnen we doppen gaan breken. En na 21 dagen gaan we het, dan broedloze volk, behandelen tegen varroa. Tegelijkertijd gaan we de overgebleven en hopelijk bevruchtte koningin zoeken, merken en knippen. Dit seizoen kan hij dan dit volkje ook gebruiken om een tweede broedbak uit te bouwen vanaf waswafels. Deze raampjes gaat hij zelf bedraden en de waswafels insmelten. Als beginnend imker kan hij dan de abstracte theorie wat beter begrijpen. Ik vond het zelf ook een meerwaarde dat ik tijdens de cursus al kon terugvallen op zaken die ik ook al in levende lijve had aanschouwd. Vandaag heeft hij door mijn handelingen al twee koninginnen te zien gekregen en gezien hoe ik ze merkte en knipte.

De wintervoeding voor de bijen is nu ook aangekocht. Net zoals vorig jaar heb ik meegedaan met de groepsaankoop van ApiGold. Deze voedersiroop van tarwe is me vorig jaar uitstekend bevallen. Dit jaar heb ik 300kg aangekocht. Ook de jonge volkjes tijdens de zomer worden hiermee gevoederd. De siroop werd aangeleverd met een speciale tankwagen, enig in Europa. Iedereen liet zijn zelf meegebrachte vaatjes vullen en rekende dadelijk af. Zelfs het aankoopfactuur werd automatisch afgeprint. Fantastisch initiatief van Hubert Seevens! Hopelijk halen we volgend jaar een totaal van 8000kg en zakt de prijs nog zo’n 7 cent per kg.

De voorraad thuis. Ik heb 10 vaatjes gevuld met elk 30kg voedersiroop. Bij thuiskomst heb ik de vaatjes dadelijk geopend tot de siroop voldoende was afgekoeld. Ze zijn nu hermetisch gesloten en officieel houdbaar tot het najaar 2014. Maar volgend jaaar koop ik gewoon weer een nieuwe voorraad.

De paardekastanjebloesem staat open. Het gaat echt snel nu.

 

De meimaand is dé maand van de arbeid voor de imker. En het gaat hem hier niet over die eerste meidag, maar over de ganse maand. Zwermverhindering, volksvermeerdering én opvolgen van de honingdrachten. Alles valt nu samen. Maar alle benodigde handelingen zijn toch ook vaak samen uit te voeren. In een wekelijks terugkerend ritueel probeert de imker zijn volken nu te controleren tot begin juli. Elk volk wordt door mij wekelijks gecontroleerd doch niet fanatiek op 8 dagen. Het kunnen er ook wel eens 7 of 9 zijn. Ik heb dan ook de mogelijkheid om tijdens de week eens bij ze aan te wippen. Een verzegeld darrenraam wordt dan uitgesneden en gesmolten in de zonnewassmelter. Tegelijk kijk ik in de rest van het broednest naar de aanwezigheid van zwermcellen. Ruim vóór de zwermstemming, zodra het weer het toelaat en het volk voldoende groot is, ontneem ik ze 4 ramen die ik vervang door 4 waswafels. Het volk zelf krijgt zo wat meer ruimte. Ik maak van de ontnomen ramen een broedaflegger met de zuigelingmethode. Ik neem 2 ramen met broed in alle stadia, een raam vol voer en een raam dat veel stuifmeel bevat. Deze plaats ik met nog een waswafel en een vulblok boven op de honingbak. Na enkele uren zijn er voldoende jonge bijen bezig met de verzorging van dit broed . Ze worden hier onweerstaanbaar door aangetrokken, letterlijk aangezogen dus. Deze broedbak wordt dan op zijn eigen bodem naar de andere stand gebracht. Het onderhouden van twee standen op een afstand van ruim 6 km vergemakkelijkt dit natuurlijk. Deze afleggers worden de nieuwe produktievolken voor het volgend jaar. Zodra na 3 weken alle verzegeld broed is uitgelopen én het broed van de nieuwe koningin nog niet is verzegeld, wordt dit volkje behandeld tegen varroa. Het kan hierna gezond uitgroeien tot aan de inwintering in september. Het wordt de rest van de zomer voortdurend gevoerd met suikersiroop en regelmatig voorzien van nieuwe waswafels.

 

Mocht een productievolk toch in zwermstemming zijn gekomen, is deze zuigermethode te laat en wordt er een tussenaflegger gemaakt. Hoe ga ik hiervoor te werk? Een nieuwe broedbak met waswafels heb ik steeds klaarstaan op de stand. Deze bak komt dan op de bodem. Twee ramen broed en een raam voer uit de oude broedbak worden gewisseld tegen de waswafels. Van deze ramen worden alle bijen afgeveegd. Zodoende blijft de koningin zeker in de oude broedbak. Deze wordt nu op een separator boven de honingzolder geplaatst. Als de vliegbijen terugkeren in de onderste bak, vinden ze daar alles wat ze nodig hebben om verder te kunnen. Boven heeft het volk echter zoveel bijen verloren én hun voedervoorraad, dat hun zwermstemming verdwijnt en ze de aangezette zwermdoppen wegknagen. Na een week kan dan de situatie worden hersteld en de oude broedbak terug op de bodem gezet. Eventueel aangezette doppen op de onderste broedramen worden gebroken alvorens ze terug te hangen in de oude broedbak.

 

Hoe ga ik nu te werk in mijn selectie van de nieuwe volken? Ik geef mijn volken punten op 3 selectiecriteria. Ten eerste mogen ze niet steken. Een steek per ongeluk of door mijn fout tel ik niet mee. Maar een agressieve steek sluit dit volk uit van de selectie. Ten tweede wordt er niet verder gekweekt van een zwerm. Als een volk heeft gezwermd, wordt dit volk uitgesloten van verdere kweek. En ten derde wordt er genoteerd of een volk voldoende honing heeft geproduceerd. In principe moet elk productievolk een jong volk zijn van het vorige jaar. De broedaflegger die hiervan in mei wordt gemaakt, heeft dan weliswaar nog niets bewezen. Maar een volk dat dit jaar wel aan die drie eisen voldoet, krijgt een een zogenaamd A-statuut en wordt volgend jaar volledig opgedeeld in broedafleggers. Het zal dan evenmin een honingbak krijgen als de andere oude volken, maar volledig oplossen in jonge volkjes voor het volgende jaar en zodoende hun gewenste genetische informatie doorgeven.

 

Een tussenaflegger is ook een prima kans om wat koninginnen te kweken. In de onderste nieuwe broedbak wordt dan een raam ingehangen met voornamelijk eieren, een vers belegd raam dus, uit zo’n A-volk. De doppen die hier worden opgetrokken in de volgende week worden, na verzegeling, overgebracht in een couveuse bij 34,5°C. Even voor het uitlopen kunnen ze in een apideakastje worden gehangen. Deze apideakastjes krijgen een bakje deeg mee, lege raampjes met een strip was en een pollepel bijen. Hiervoor gebruik ik jonge bijen uit de honingzolders van de produktievolken. Het apideakastje wordt gedurende 3 dagen bewaard in de kelder om dan na 21u te worden geopend op de stand. Mocht een koningin toch al zijn uitgelopen in de couveuse, wordt ze natgesproeid alvorens ze in het kastje te deponeren.

Als het huidige jaar zich tijdens deze maand nog volledig normaliseert en ik dit schema perfect kan uitvoeren, zullen de foto’s wel volgen. Spijtig genoeg is er in april weer niet veel kunnen gebeuren op schema. Dit voorjaar is zo abnormaal dat alle schema’s in het honderd lopen. Maar de imker wikt en de natuur beschikt! Het is natuurlijk prima om een kast pas te openen bij 15 graden, maar als er na een koudeperiode slechts twee dagen van 20 graden zijn voorspeld, zoals vorige week, blijft ze dicht. Deze dagen kunnen de bijen dan gebruiken om honing te halen of uit te groeien. Ik moet als imker dan maar wachten. Mocht ik op een enkele warme voorjaarsdag de kast toch overhoop halen, zou er door de verstoring gewoonweg minder productie zijn.

 

De bloemenmengsels zijn nu allemaal ingezaaid. Het aanrollen met de tuinrol van 50kg bleek een prima workout. Het zweet stond in mijn botten. Ik heb ondertussen ook de meeste volken gecontroleerd. Eén volk zonder broed en geen koningin gezien. Die ga ik volgende week nogmaals controleren. En een ander volk had naast nog enkele verzegelde cellen werksterbroed, ook drie verzegelde koninginnendoppen. Dit volk heeft dus ergens vorige week haar koningin verloren en ze proberen zich zo te redden. Maar er zijn vast nog geen darren voor een succesvolle bevruchting. Dit volk zou zelfs dan pas eind mei nieuwe groei kunnen vertonen.  Het volk staat echter op de testbodem voor het mierenzuurproject van de provincie Limburg. Ik ga dus een nieuw volk op die bodem zetten. Van de twee segebergerkasten die ik heb geplaatst in de tuin bij een klant, kan ik bij één kast geen koningin of broed meer vinden. Dit was een kast waar vorige maand vrij regelmatig een dar op de vliegplank verscheen. Moesten er eierleggende werksters in dit volk zitten, had er nu ook nog darrenbroed moeten aanwezig zijn. Wellicht was de driejaarse koningin darrenbroedig geworden en heeft ze er uiteindelijk het bijltje bij neergelegd. Deze kast ga ik volgende week opruimen en de vele ramen voer en stuifmeel die ze al hebben opgehaald, kan ik dan bijhangen in de andere kast waar wel een mooi broednest aanwezig is. Het uiteindelijke uitwinteringsresultaat zijn voor mij toch 16 van de 16 volken die de winter zijn doorgekomen. Alleen is er een volk doodgeroofd en zijn er 3 koninginnen gesneuveld. Deze verloren volkeren tel ik niet mee als verdwijnziekte. Het volk was niet verdwenen tijdens de winter en ze waren ook niet de hongerdood gestorven. Slechts die ene gekroonde bij tussen al die honderden die in de winter sterven, bepaalt hier het uiteindelijk resultaat. Maar het is dan wel de koningin waar er maar één van in elk volk zit. En daarbij kwamen deze verdwijningen vroeger waarschijnlijk ook voor.  Een van de drie koninginnen was 3 jaar oud. De andere twee waren van vorig jaar. En één hiervan is pas recent gestorven, want er staan naast verzegeld broed ook 3 gesloten doppen op de ramen. Het volk dat begin april is doodgeroofd, verwijt ik mezelf. Teveel kasten op een plaats waar in dit abnormaal koude voorjaar geen dracht is. Op die enkele mooie dagen hebben ze wel kunnen uitvliegen en hebben zo elkaars voorraden gevonden. Mocht er in maart een beetje dracht zijn geweest, was dit volgens mij niet gebeurd. Ik ga in Gerhagen volgend jaar in elk geval minder volken overwinteren. Mijn doel heb ik echter wel bereikt. Ik heb 8 mooie produktievolken met reeds een honingzolder. Nog twee jonge volken op 7 ramen en twee segenbergervolken waar ik een Kempische broedbak heb opgezet om ze over te zetten. Voor de zomerdracht zouden deze volken alle vier moeten klaar zijn.