September 2022

Vandaag heb ik de bijenvolken gecontroleerd. Het was mooi vliegweer bij 20°C. De meeste volken brengen veel stuifmeel thuis en dat is altijd een goed teken. Maar ik wou het broed eens zien en ook de hoeveelheid wintervoer inschatten. Voor de ingang van de kasten heb ik nog steeds de muilkorven om invallen van hoornaars te voorkomen. De bijen voelen zich veel veiliger volgens mij. En het beschermt tevens tegen roverij door andere bijenvolken en het verspert tevens de ingang voor slakken en muizen. Er zijn momenteel 17 volken met een mooi broednest, 4 zijn vrij klein en 1 is darrenbroedig. Allemaal zijn ze zwaar van het wintervoer en bijvoeren is nu dus niet meer nodig. IK streef er steeds naar om in het voorjaar met 15 mooie volken op te starten en dat zou dus kunnen lukken. Eind oktober verwijder ik pas de muilkorven en begin december behandel ik nogmaals tegen de varroamijt. Sublimeren of druppelen is voor mij afhankelijk van de temperatuur op dat moment.

In de draadserre waar ik dit jaar aardappelen had geteeld, heb ik momenteel bessenstruiken aangeplant. Jostabessen, aalbessen, rode bessen en kruisbessen. Op deze manier hoop ik iets meer kleinfruit te kunnen oogsten. Er hoeft dan niet te worden gedeeld met de gevleugelde vrienden. Naast de bessenstruiken blijft er voldoende ruimte over voor enkele rijen winterkolen en/of aardappelen. De ganse bodem is enkele weken geleden nog ingezaaid met phacelia. Deze zal niet meer bloeien maar bevriest in de winter en kan dan met zijn organisch materiaal de grond bemesten. In tegenstelling tot mosterd geeft het geen risico op knolvoet en kan het dus op een toekomstig kolenbed worden gebruikt.

Varroabestrijding

Volgende week temperaturen rond 25 graden en droog. Ideaal voor de tweede ronde met de Liebigverdamper. De behandeling eind augustus, begin september doe ik bij alle volken. Ook de jonge volken die bij de start een oxaalzuurbehandeling kregen. En ook de productievolken die oxaalzuur kregen tijdens een broedloze fase in juli. Voor de anderen is het de tweede keer met mierenzuur. De eerste behandeling deed ik met 75 ml en de tweede nu met 150 ml. Die hoeveelheid is natuurlijk afhankelijk van het volume van de kasten. En de verdamping wordt verder nog gefinetuned door de grootte van het verdampingspapier aan te passen aan de grootte maar ook aan de omgevingstemperatuur die de volgende week wordt voorspeld.

Ik heb vandaag 22 volken een liebigverdamper gegeven tot volgend weekend. De bodem is gesloten en de vliegspleet volledig open. Ik heb wel bij alle volken een snelle controle gedaan naar de toestand van het broednest. Één was moerloos en die kreeg een raam met eitjes van het buurvolk. Een tweede had een paar rijpe doppen, Deze twee volken heb ik geen vliegplank met muilkorf gegeven. Hun nieuwe koningin moet nog op bruidsvlucht en dat lukt niet door gaas van 6 mm. Maar eind september worden alle volken toch nog gecontroleerd op hun moergoedheid en tegelijk op hun inwinteringsgewicht.

Update Europese hoornaar

De kolonie boven mijn bijenkasten groeit gestaag. Voorlopig merk ik nog geen stress bij mijn bijen. De ganse dag komen ze volgeladen met stuifmeel naar huis. Wel mep ik elke dag wel een of twee Aziatische hoornaars naar de hoornaarhemel. Gisteren was ik in de mogelijkheid om een levende aziaat en een Europeaan samen in een honingpot te stoppen. Na een kwartier lag de aziaat te zieltogen op de bodem van de pot. Maar de Europeaan was natuurlijk wel van een hogere gewichtscategorie.😀😂

De eerste kolonie Europese hoornaars die ik vond op 11 augustus…
Dezelfde kolonie op 27 augustus.💪💪💪

De Europese hoornaar

Het is een goed jaar voor de wespen. Goed voor veel insecten. En dus ook goed voor de Europese hoornaar. De voorbije dagen heb ik zelfs twee nesten gevonden aan de bijenstand. Allebei in verlaten nestkastjes. Vermits ze veel insecten verorberen en ook andere wespen laat ik ze maar begaan. De honingbij weet dat dit een vijand is en weet er mee om te gaan. Af en toe zullen de hoornaars wel eens een bij verschalken, maar dat blijft normaal binnen de perken. Ook spinnen vangen verscheidene honingbijen zonder problemen te veroorzaken. En hopelijk vangen de hoornaars ook wat van hun Aziatische neefjes.🤞

Deze hangt zelfs vlak boven de bijenkasten.
We zullen wel even afwachten of deze mij aan de bijen laten werken. Dat is namelijk minder dan de steeds aangeraden vijf meter perimeter.

Voorlopig laat ik het laatste nest ongemoeid. Als ze mij toelaten om aan de onderstaande kasten te imkeren. En zolang de hoornaars hun maaltje niet vlak onder hun nest gaan zoeken.

Juli de “zuurmaand“

Het is weer eind juli. Het drukke bijenseizoen loopt op zijn einde. Na de laatste zomeroogst gaan veel imkers met allerlei zuren in de weer. Bestrijding van varroamijten met chemische middelen kan nu eenmaal niet als er honing wordt geproduceerd. En zelfs al zijn oxaalzuur en mierenzuur van nature wel iets aanwezig in honing, toevoegingen door de imker zijn natuurlijk uit den boze. Daarom nemen veel imkers deze zuren ter hand naar het einde van de maand juli. “Ter hand” is met een korrel zout te nemen want het betreft hier zeer corrosieve en gevaarlijke producten.

Vandaag wil ik het hier echter niet hebben over de varroabestrijding maar over de bestrijding van de wasmot. Ook dit kan met een zuur: azijnzuur. Dit is actief tegen de wasmot, haar larven en bij uitbreiding gaat ook nosema er aan ten onder.

Als we geslingerde honingramen wensen te bewaren, kan dat op meerdere manieren. Vroeger bewaarde ik ze in een gesloten diepvrieskist. De eerste week liet ik deze nog draaien en daarna zette ik de stroom uit maar liet de kist dicht tot in het voorjaar. Momenteel is deze vriezer echter aan vervanging toe. Het was al een oudje. Maar mede door de hoge elektriciteitsprijzen van tegenwoordig, besloot ik terug te gaan naar vroeger.

Ik laat zoals steeds de ramen natuurlijk volledig drooglikken door de bijen. Hierna sluit ik ze in plastic bakken met azijnzuur.

Azijnzuur in een bijna 100% oplossing is bijna watervrij. Deze vloeistof is eveneens zeer corrosief en verdampt zeer snel. Onder 17 graden wordt het echter een vaste stof. Het bevriest als het ware. Daarom noemt men het vermoedelijk ijsazijn. Maar indien de vloeistof volledig trillingsvrij kan afkoelen blijft ze vloeibaar. Tot de vloeistof bij een minieme aanraking van de fles plots stolt. Je hoeft de fles dan niet weg te gooien, er is niks mis mee. Bij opwarmen wordt de massa gewoon terug vloeibaar.

Ik plaats boven de ramen een schoteltje met een spons. Deze spons zorgt voor een gelijkmatiger verdamping maar voorkomt vooral calamiteiten. Bij oppakken of omstoten van een bak of stapel gutst er dan geen etsende vloeistof uit het schoteltje. Wel af en toe een kleine controle van de bakken en eventueel eens bijvullen. In het voorjaar even verluchten is voldoende alvorens ze terug te geven aan de bijen.

Zomeroogst honing

Vermits de lindenbloei in Gerhagen al enkele dagen achter de rug is en ook de kastanjebloesems massaal afvallen, is daar de zomerdracht voorbij. Het moment om de honing te oogsten is dus aangebroken. Dat heb ik dit weekend dus gedaan. Er stonden vier productievolken en bij twee ervan heb ik de koningin vervangen. Morgen kan ik de behandeling met oxaalzuur doorvoeren en dat was een tweede reden om de honingbakken te verwijderen.

Ik heb in totaal 94 raampjes weggehaald. Kempische honingraampjes weliswaar maar dan toch goed voor iets meer dan 100 kg.

De volken aan het Waterbroek kunnen wachten tot het volgend weekend. Maar dan is het ook daar over en uit voor dit jaar. De laatzomerdracht en herfstdracht mogen de bijen voor zichzelf houden.

Cadeautje

Gisteren bij de controle van enkele volken trof ik nog een cadeautje aan. Tegen de achtermuur van de bijenhal had ik twee kapotte broedbakken op elkaar gezet. In de bovenste bak had ik twaalf sluitramen gehangen vermits ik die toch niet meer in gebruik had. Een week geleden was mij al opgevallen dat er bijen rondsnuffelden tussen die sluitblokken. Ik dacht toen dat ze interesse hadden in de restjes propolis op die blokken. Maar gisteren waren er toch teveel bijen tussen die sluitblokken actief om nog normaal te zijn. Ik besloot daarom om de bovenste bak met de sluitblokken even opzij te zetten doch deze was veel zwaarder dan verwacht. Ik heb hem even omhoog gelicht en zag onder elk sluitblok een mooi uitgebouwd hagelwit wasraat. Een natuurzwerm hangend in de onderste oude broedbak! De zwerm die deze plaats had uitgekozen, bleek in topconditie. De straatjes tussen de sluitblokken waren dus gewoon de vliegspleten van dat volk. Compleet onpraktisch en ik had geen zin om die oude kapotte bakken nog te gebruiken. Daarom heb ik de raten allemaal losgesneden en in ramen bevestigd. Deze ramen werden dan in een nieuwe kast gehangen die ik op dezelfde plaats heb neergezet. Het duurde even voor de bijen de nieuwe situatie begrepen, maar na een tiental minuten namen enkele bijen de taak op zich om te stertselen op de nieuwe vliegplank. Vanmorgen bleek deze goed in gebruik. Voor een imker een normaal vlieggat maar deze bijen moesten toch even wennen aan een kleine spleet onder het nest in plaats van dertien spleten boven het nest.

De vraag die zich hier stelde, was waar die zwerm vandaan kwam. Al mijn koninginnen waren nog thuis in hun volken en dit jaar was er bij de wekelijkse controles ook nergens een wissel opgemerkt. Mijn koninginnen zijn trouwens gemerkt en geknipt.

Daarom ga ik er van uit dat het hier een cadeautje betreft van een andere imker. Een onbekende zwerm kan me zelden bekoren, maar vermits hij geen oude was meebrengt en alles nieuw opbouwt, denk ik wel dat dit veilig kan. Ik vermoed dat hij er maximum twee weken hing want er waren nog geen broedcellen verzegeld. Een oxaalzuurbehandeling heb ik dus ook prima kunnen uitvoeren. Tevens heb ik enkele raten kunnen samenhangen in één raam waardoor ik ook de mogelijkheid had om nog enkele waswafels bij in te hangen. Zodra deze zijn uitgebouwd en in gebruik genomen, kan ik de brokstukken ook vervangen door nieuwe waswafels.

Aziatische hoornaar

Vorig jaar was er een nest gevonden op drachtafstand van mijn bijenstand. Het is dus slechts een kwestie van tijd alvorens ze me komen bezoeken. Tijd dus om op onderzoek te gaan. Naast de imkerij bevind zich een populierenbos en tevens een gigantische hoeveelheid klimop. Er is ook voldoende water en veel insecten. Vermoedelijk is dit een uitstekend biotoop voor de Aziatische hoornaar. Via het internet vond ik een selectieve val voor deze wespensoort. Maar ik probeer als verwoed doe-het-zelver dit natuurlijk zelf te maken.

Een plastic doos met aan twee zijden een stuk moerrooster en een fuik om de wesp binnen te laten.
Twee ingangen en een plastic potje om het aas in te leggen.

Het stuk moerrooster moet er voor zorgen dat kleinere insecten terug weg kunnen. Het fuikje is een bijendrijver. Kost een euro per stuk. De centrale ingang heb ik echter uitgeboord tot een diameter van 8,4 mm. De Aziatische hoornaar zou hier door kunnen maar niet diens beschermde Europese nicht. Bijgevolg is dit een selectieve val. Het lokmiddel is vermoedelijk ook van belang. Blijkbaar is de Aziatische hoornaar verzot op honing,wat we al wisten, maar ook op vis. Op de Aziatische markten wordt hij als een echte pest ervaren. Ik heb dus een stuk pangasiusfilet vermalen met enkele lepels honing en deze verdeeld over een bakje voor het maken van ijsblokjes. Mits bewaring in de vriezer heb ik zo steeds blokjes aas ter beschikking. Aan de twee standen komt een val. Ik ben benieuwd naar het resultaat alhoewel ik hoop dat ik er nooit één vang,

Broedafleggers

Vandaag heb ik de broedafleggers gecontroleerd en behandeld met oxaalzuur tegen de varroamijt. Twee afleggers hadden geen koningin en deze heb ik dus verenigd met de andere afleggers. Simpelweg de ramen met opzittende bijen in een andere kast bijgehangen. Vier afleggers waren in zeer goede doen en twee andere zijn nog twijfelachtig. Maar deze twee koninginnen zijn misschien alleen maar trage starters. ik geef ze nog een week alvorens ze te beoordelen. Voldoen ze dan nog niet worden ze ook verenigd met een andere.

Voorjaarshoning

Blijkbaar zat iedereen te wachten op een potje verse honing. De eerste oogst is bijna uitverkocht. 27 Kempische honingramen en dus een kleine 30 kg is weg. Gelukkig heb ik vandaag en gisteren weer wat ramen kunnen meebrengen. 54 verzegelde ramen dit keer. Tegen het einde van de week kan ik dus weer enkele klanten gelukkig maken. En binnen 14 dagen probeer ik er nog eens te oogsten. Eigenlijk is het honingseizoen slechts een klein deeltje van het bijenseizoen. Begin mei tot half juli en dat is het zo wat. Gelukkig kunnen we ook nog andere bezigheden beoefenen aan de bijen.

De jonge volkjes krijgen elke week een beetje suikersiroop en een nieuwe waswafel om uit te bouwen. En volgende week is hun nieuwe koningin aan de leg en kan ik ze behandelen tegen de varroamijt. 24 dagen na de aanmaak van een broedaflegger is er namelijk geen verzegeld broed meer en zitten alle aanwezige varroamijten op de bijen. Het ideale moment om de bijen te besproeien met een oxaalzuuroplossing. De nieuwe koningin is dan nog maar pas aan de leg en heeft zelf nog geen verzegeld broed. Ook is ze zeer gemakkelijk te vinden op de drie of vier ramen in de kast om haar te merken en te knippen.

Vorige week had ik bijvoorbeeld een volk met meerdere belegde zwermcellen. Ik had toen de mogelijkheid voor het maken van een tussenaflegger. Maar vermits ik de koningin tegenkwam opteerde ik voor een koninginnenaflegger. Hiervoor hing ik het raam waar de koningin opzat in een andere broedbak en gaf ze ook nog een voerraam en een ander raam met verzegeld broed mee. Als vierde raam gaf ik een waswafel om uit te werken. Het volk kreeg weer drie waswafels in de plaats. Ik heb de koninginnenaflegger dan op een separator gezet boven de honingzolders. Dit is een bodem met nauw vlieggat en een gaas waar de bijen niet door kunnen. De kleine ‘kunstzwerm’ profiteert zo van de warmte van het grote volk. Vandaag heb ik de aangemaakte doppen van het moerloze volk dan gebroken op twee na. Deze zitten vlak naast elkaar op een raam dat ik heb gemerkt met een punaise. Volgende week controleer ik dit volk nog eens en kan dan alsnog de oude koningin als backup gebruiken of ze op een andere stand laten verder groeien. In dat geval doet het productievolk verder met de nieuwe koningin.

In de moestuin zijn vandaag en gisteren de pompoenen, komkommers en courgettes geplant. Ook de eerste boerenkolen heb ik uitgeplant. Het gras werd nog eens gemaaid en gebruikt als mulchlaag op de groentenbedden. Deze mulching houdt de grond vochtig en warm.

Thuis in de siertuin is het weer snoeitijd voor de ligusterheg. De eerste keer tussen Pasen en Pinksteren en later nog een tweede keer in augustus.