De invasieve hoornaar

In Amerika spreekt men tegenwoordig niet graag meer over de Aziatische hoornaar of de nieuwe Japanse. Net zoals het N-woord niet meer mag worden gebruikt. En wellicht moeten we het daarom hier ook maar hebben over de geelpoot-hoornaar. Ik zie ze tegenwoordig dagelijks voor mijn kasten hooveren. Zonder mijn vliegenmepper ga ik trouwens niet meer naar de bijenstand. Maar zonet vloog er een brommend insect thuis onder de veranda. Een goed gemikte mep en het bleek eveneens een invasieve hoornaar. Nochtans heb ik hier in de buurt geen bijenkasten staan. Moet ik nu concluderen dat de soort zich definitief in de streek heeft gevestigd? Heeft de mens al ooit een invasieve exoot kunnen terugdringen ? Zien we nog exotische krabben, nijlganzen of Canadese ganzen? Zijn er nog reuzenbalsemienen of Japanse duizendknopen te zien in Vlaanderen? Natuurlijk! Het is een illusie dat we deze soorten hier nog wegkrijgen.

De wolf moeten we spijtig genoeg aanvaarden. Vroeger waren er ook wolven in deze streken. Maar vandaag lees ik dat ze ook de jakhals al verwelkomen. Dit roofdier is afkomstig uit Oost-Europa. Mag ik dat dan alstublieft klasseren als een invasieve exoot en kan dat dan net zo intensief worden bestreden als de Aziatische hoornaar? Of zou de jakhals fotogenieker zijn dan de hoornaar? Laat ons het maar op houden dat we als mens, de meest invasieve soort ter wereld, moeten leren leven met een wereld die voortdurend in verandering is.

De Aziatische hoornaar

Ze zijn gearriveerd: vanmorgen aan het Waterbroek “hooverde” een donker insect rond een bijenkast. De grijns op zijn fel oranje kop was onmiskenbaar: de invasieve exoot! Ik moest even zoeken naar een brede stok en ondertussen was de schavuit natuurlijk verdwenen. Mijn vrouw spoedde zich naar de Action en met betere wapens trok ik ten strijde.

Op iets minder dan een half uur had ik al twee keer gescoord. Het waren inderdaad de invasieve Aziatische hoornaars.

Blijkbaar zijn er met hun hoofd niet echt bij. Elke slag leverde een onthoofde hoornaar op. Ik heb dan even in de buurt enkele stalletjes onderzocht maar geen primair nest gevonden. Morgen ga ik de honing oogsten en dan plaats ik dadelijk de muilkorven voor de kasten. Misschien werkt het niet maar iets is wellicht beter dan niets.

Eind juni

De zomer is begonnen en de bloemenpracht is dit jaar fantastisch. Zeer warm en vaak een verfrissende bui. Zowel de bloemenweide, de moestuin en de borders gonzen van het leven.

Dit jaar heb ik de bloemenweide ingezaaid in de boomgaard.
Honingbijen zijn natuurlijk van de partij.
Maar ook de vele soorten solitaire bijen. Deze soort verzamelt het stuifmeel onder haar buik. Een zogenaamde buikschuier.
Insecten zijn zijn niet allemaal even klein…
Maar wel allemaal mooi om te bekijken…

Voorjaarshoning

Blijkbaar zat iedereen te wachten op een potje verse honing. De eerste oogst is bijna uitverkocht. 27 Kempische honingramen en dus een kleine 30 kg is weg. Gelukkig heb ik vandaag en gisteren weer wat ramen kunnen meebrengen. 54 verzegelde ramen dit keer. Tegen het einde van de week kan ik dus weer enkele klanten gelukkig maken. En binnen 14 dagen probeer ik er nog eens te oogsten. Eigenlijk is het honingseizoen slechts een klein deeltje van het bijenseizoen. Begin mei tot half juli en dat is het zo wat. Gelukkig kunnen we ook nog andere bezigheden beoefenen aan de bijen.

De jonge volkjes krijgen elke week een beetje suikersiroop en een nieuwe waswafel om uit te bouwen. En volgende week is hun nieuwe koningin aan de leg en kan ik ze behandelen tegen de varroamijt. 24 dagen na de aanmaak van een broedaflegger is er namelijk geen verzegeld broed meer en zitten alle aanwezige varroamijten op de bijen. Het ideale moment om de bijen te besproeien met een oxaalzuuroplossing. De nieuwe koningin is dan nog maar pas aan de leg en heeft zelf nog geen verzegeld broed. Ook is ze zeer gemakkelijk te vinden op de drie of vier ramen in de kast om haar te merken en te knippen.

Vorige week had ik bijvoorbeeld een volk met meerdere belegde zwermcellen. Ik had toen de mogelijkheid voor het maken van een tussenaflegger. Maar vermits ik de koningin tegenkwam opteerde ik voor een koninginnenaflegger. Hiervoor hing ik het raam waar de koningin opzat in een andere broedbak en gaf ze ook nog een voerraam en een ander raam met verzegeld broed mee. Als vierde raam gaf ik een waswafel om uit te werken. Het volk kreeg weer drie waswafels in de plaats. Ik heb de koninginnenaflegger dan op een separator gezet boven de honingzolders. Dit is een bodem met nauw vlieggat en een gaas waar de bijen niet door kunnen. De kleine ‘kunstzwerm’ profiteert zo van de warmte van het grote volk. Vandaag heb ik de aangemaakte doppen van het moerloze volk dan gebroken op twee na. Deze zitten vlak naast elkaar op een raam dat ik heb gemerkt met een punaise. Volgende week controleer ik dit volk nog eens en kan dan alsnog de oude koningin als backup gebruiken of ze op een andere stand laten verder groeien. In dat geval doet het productievolk verder met de nieuwe koningin.

In de moestuin zijn vandaag en gisteren de pompoenen, komkommers en courgettes geplant. Ook de eerste boerenkolen heb ik uitgeplant. Het gras werd nog eens gemaaid en gebruikt als mulchlaag op de groentenbedden. Deze mulching houdt de grond vochtig en warm.

Thuis in de siertuin is het weer snoeitijd voor de ligusterheg. De eerste keer tussen Pasen en Pinksteren en later nog een tweede keer in augustus.

23 januari 2022

Bijna! Nog even geduld.

De hazelaars lossen reeds wat stuifmeel. Zodra de lucht wat droger wordt, beginnen de katjes te stuiven. En als het zonnetje er even bij komt kijken, zullen ook de bijen te voorschijn komen.
Voor de eerste wilgenkatjes is het nog een drietal weken te vroeg. Hopelijk bereiken we dan enkele dagen temperaturen rond 15 graden.

Waswafels

De was is terug van Lieteberg. 20 kg eigen was tot Kempische waswafels herleidt. We kunnen er weer tegen.

De voorbije dagen werd er in de schapenstal geen enkele rat meer gevangen. Voorheen zat er bijna dagelijks een rat in de oude kattenval. Ik lokte ze er in met blokjes rattengif waar ze blijkbaar verzot op zijn. De val was al meer dan een week niet meer voorzien van aas, maar stond nog wel op scherp. En vandaag was ze weer dichtgeklapt. Een groot bunzingmannetje had zich in de val vastgelopen. De ganse schapenstal stonk naar bunzing. Ik heb hem voorzichtig terug vrijgelaten waarna hij onder de stapel hooibalen verdween. Deze knaap zorgde er voor dat er geen ratten meer in de stal zijn. Ze vinden die namelijk zeer lekker. De achtergebleven deodorant in de stal gaat nog wel enkele weken de ratten verjagen. Een tweetal jaar geleden is dit nog eens gebeurd en ook toen heb ik nog vele weken geen rat meer gevonden. Ook hun graafgangen bleven dicht. Ik zou liever hebben dat de bunzing definitief zijn intrek nam in de schapenstal, maar zonder ratten zal hij vermoedelijk verderop gaan jagen. Om dan terug te keren als er weer voldoende prooien zijn.

Winterbehandeling deel 2

Vandaag heb ik de laatste 12 volken behandeld. Deze staan in Gerhagen. Het is er veel droger dan aan het Waterbroek. Pure zandgronden met veel dennenbossen. Slechts een viertal produktievolken kunnen er floreren om honing te produceren, maar ik zet er ook elk jaar een deel van mijn jongvolken. En daar doen die het beduidend beter dan aan het Waterbroek. De volken zijn er weer groot en gezond. Ik had daar wel op 25 september al opgemerkt dat er nog twee kasten waren met aangezette moerdoppen en slechts verzegeld broed. Deze volken hadden dus toen besloten dat ze een nieuwe koningin nodig hadden. Een succesvolle bruidsvlucht zo laat op het jaar is niet evident maar ook niet onmogelijk. En vandaag blijkt dat dit al zeker voor één volk slecht is afgelopen. Dat volk had slechts een handvol bijen onder een grote voedselvoorraad. Ik heb ze nog bedruppelt met oxaal maar ik ben al wel zeker dat ze volgende maand weg zijn. Ik heb dus momenteel nog 25 van de 27 volken. Ik vind een verlies van 10% van de volken vrij normaal. Ik zet deze wel niet allemaal op rekening van de varroamijt. Ook de volken met een late moerwissel, zoals ik vandaag aantrof, horen daar bij.

Rond Nieuwjaar ga ik elk volk weer een isolatiekussen met schapenwol geven onder het dak. Ze kunnen dan het nieuw opgestarte broednest iets gemakkelijker op temperatuur houden. En vanaf dan weeg ik de kasten elke veertien dagen om ze tijdig een pak voederdeeg te kunnen geven als ze het nodig hebben.

7 november 2021

Dit jaar zal ik voor het eerst geen winterbehandeling kunnen uitvoeren op de feestdag van de imkerheilige Sint Ambrosius. De bijen vliegen nog steeds uit tijdens de middaguren en de volgende veertien dagen wordt nog geen vorst voorspeld. We kunnen er pas van uit gaan dat er geen broed meer aanwezig is, drie weken na enkele vriesdagen. Ga ik dan dit jaar misschien niet behandelen. Absoluut wel. Volgens mij is de winterbehandeling even essentieel als de zomerbehandeling. Ik zal er dus zelf voor moeten zorgen dat ze even efficiënt is als tijdens andere jaren. Mocht er nog geen vorst zijn tegen eind november zal ik in december toch de oxaalzuurbehandeling doorvoeren. Alleen ga ik er dan van uit dat er geen broedloos volk is en bijgevolg is de behandeling niet zo efficiënt. En wettelijk of niet, ik laat mijn bijen niet verkommeren. Dan zal ik oxaalzuur sublimeren in plaats van bedruppelen. Een sublimatie kan zonder gevaar voor het bijenvolk worden herhaald en bijgevolg toch voldoende varroamijten af te doden. Er is natuurlijk veel meer werk aan de sublimatie. Voor elk volk heb je snel 10 minuten nodig en als je het dan nog een paar keer wenst te herhalen, vraagt dat veel meer tijd dan even snel 50 ml te druppelen in elke kast.

De Ouessantbok loopt alweer een week bij de kudde. Ik heb hem al een paar ooien zien besnuffelen. Hij krijgt in elk geval maar twee maanden de tijd om zijn lusten te botvieren. Met nieuwjaar gaan de ooien naar de aflammerweide. Dat perceel is met zijn zandgrond veel droger en zelfs enkele graden warmer dan in de natte broekweides. De ooien blijven daar dan tot ze in de vroege zomer zijn geschoren en worden dan weer omgewisseld met de bok, die ze pas in november terug zien.