Winterbehandeling deel 2

Vandaag heb ik de laatste 12 volken behandeld. Deze staan in Gerhagen. Het is er veel droger dan aan het Waterbroek. Pure zandgronden met veel dennenbossen. Slechts een viertal produktievolken kunnen er floreren om honing te produceren, maar ik zet er ook elk jaar een deel van mijn jongvolken. En daar doen die het beduidend beter dan aan het Waterbroek. De volken zijn er weer groot en gezond. Ik had daar wel op 25 september al opgemerkt dat er nog twee kasten waren met aangezette moerdoppen en slechts verzegeld broed. Deze volken hadden dus toen besloten dat ze een nieuwe koningin nodig hadden. Een succesvolle bruidsvlucht zo laat op het jaar is niet evident maar ook niet onmogelijk. En vandaag blijkt dat dit al zeker voor één volk slecht is afgelopen. Dat volk had slechts een handvol bijen onder een grote voedselvoorraad. Ik heb ze nog bedruppelt met oxaal maar ik ben al wel zeker dat ze volgende maand weg zijn. Ik heb dus momenteel nog 25 van de 27 volken. Ik vind een verlies van 10% van de volken vrij normaal. Ik zet deze wel niet allemaal op rekening van de varroamijt. Ook de volken met een late moerwissel, zoals ik vandaag aantrof, horen daar bij.

Rond Nieuwjaar ga ik elk volk weer een isolatiekussen met schapenwol geven onder het dak. Ze kunnen dan het nieuw opgestarte broednest iets gemakkelijker op temperatuur houden. En vanaf dan weeg ik de kasten elke veertien dagen om ze tijdig een pak voederdeeg te kunnen geven als ze het nodig hebben.

7 november 2021

Dit jaar zal ik voor het eerst geen winterbehandeling kunnen uitvoeren op de feestdag van de imkerheilige Sint Ambrosius. De bijen vliegen nog steeds uit tijdens de middaguren en de volgende veertien dagen wordt nog geen vorst voorspeld. We kunnen er pas van uit gaan dat er geen broed meer aanwezig is, drie weken na enkele vriesdagen. Ga ik dan dit jaar misschien niet behandelen. Absoluut wel. Volgens mij is de winterbehandeling even essentieel als de zomerbehandeling. Ik zal er dus zelf voor moeten zorgen dat ze even efficiënt is als tijdens andere jaren. Mocht er nog geen vorst zijn tegen eind november zal ik in december toch de oxaalzuurbehandeling doorvoeren. Alleen ga ik er dan van uit dat er geen broedloos volk is en bijgevolg is de behandeling niet zo efficiënt. En wettelijk of niet, ik laat mijn bijen niet verkommeren. Dan zal ik oxaalzuur sublimeren in plaats van bedruppelen. Een sublimatie kan zonder gevaar voor het bijenvolk worden herhaald en bijgevolg toch voldoende varroamijten af te doden. Er is natuurlijk veel meer werk aan de sublimatie. Voor elk volk heb je snel 10 minuten nodig en als je het dan nog een paar keer wenst te herhalen, vraagt dat veel meer tijd dan even snel 50 ml te druppelen in elke kast.

De Ouessantbok loopt alweer een week bij de kudde. Ik heb hem al een paar ooien zien besnuffelen. Hij krijgt in elk geval maar twee maanden de tijd om zijn lusten te botvieren. Met nieuwjaar gaan de ooien naar de aflammerweide. Dat perceel is met zijn zandgrond veel droger en zelfs enkele graden warmer dan in de natte broekweides. De ooien blijven daar dan tot ze in de vroege zomer zijn geschoren en worden dan weer omgewisseld met de bok, die ze pas in november terug zien.

Nieuwe kasten

Deze keer niet over bijenkasten, maar een berichtje over nestkastjes. Vermits ik nog wat cederhout op overschot had en vele kastjes versleten waren, heb ik enkele nieuwe gemaakt.

Mezenkastje in multiplex is op het einde van zijn loopbaan.
Boomkleverkastje is bewerkt door een specht.
Nieuw mezenkastje in red cedar.
Nieuw boomkleverkastje in red cedar. Het mezenkastje op de achtergrond was nog degelijk.
Vermits de bosuilkast ook was uiteengevallen heb ik deze cederhouten kast gehangen. Deze is wel aangekocht.
Tegelijkertijd heb ik ook een kast aangeschaft voor een eventuele steenuil.

De meeste van de tientallen kastjes worden bewoond door meesjes, maar de boomklever had het zijne in gebruik en ook de roodborstjes gebruikten hun kastje. De bosuil is dit jaar niet teruggekeerd maar de kast was al beschadigd aan het dak. Daarom nu een nieuwe.

Het roodborstkastje.

Ik zie tegenwoordig ook eekhoorntjes. Waarschijnlijk komen ze af op de tientallen hazelaars die ik heb aangeplant. Daarom maak ik deze week ook nog een kastje voor deze rode noteneters.

Maar naast vogels verschaf ik ook nestgelegenheid aan andere insecten dan bijen. Maar zelfs een merel gebruikt jaarlijks dit insectenhotel. Een echte all-in dus.
De Warrekast is voor mij ook een insectenhotel. De zwerm die er vorig jaar introk, had dit jaar wel nood aan uitbreiding. En achter de deurtjes van de kijkglazen woont een mierenkolonie. Vorige week werd de ingang nog verkend door een doodshoofdvlinder. Spijtig genoeg sloeg hij op de vlucht toen ik hem wou fotograferen.

Regenseizoen 2021

Vanmiddag even een controle gedaan aan de bijenstand. Enkele kasten stonden op houten paletten en blijkbaar is dat iets te laag. De vlieggaten zaten onder water en de bijen konden niet meer naar buiten. Ik heb dan maar enkele stenen op de paletten gezet en daarop de kasten. Door het extra gewicht voorkom ik ook dat de paletten met kasten gaan wegdrijven. De schapen hebben zich teruggetrokken op een hoger stukje weiland en zijn oké. De moestuin heeft zich ook teruggetrokken. Onder het wateroppervlak. Deze is voor dit seizoen hopeloos verloren. Vorig jaar te droog en nu te nat. You win some en you loose some. Dit jaar geen aardappelen, uien of courgetten.

Mijn koningin is geknipt voor de job…

Ik zoek nooit actief naar de koningin in een volk. Als ze niet wil gevonden worden, laat ik dat aan haar. Is het een fiere dame zal ze zich wel tonen. Als ik haar tegenkom, zet ik haar alvast even opzij in een kooitje. Ze kan dan niet meer worden gekwetst tijdens de verdere kastcontrole. Is ze nog niet gemerkt, kan ik dat alsnog doen. Elk jaar krijgt een koningin een nieuwe kleur. Dit jaar is het weer wit. Ik heb al enkele cycli doorlopen en telkens blijkt weer dat wit de meest opvallende kleur is om de koningin te merken. Vanaf dit jaar ga ik dus elke koningin steeds merken met een witte kleur. Vermits ik toch een kastnotitie gebruik, weet ik perfect of in dat volk een gemerkte koningin zit. Kom ik dan een ongemerkte tegen weet ik steeds dat het een jonge is. Ik vervang elk jaar al mijn koninginnen en hoef dus niet via de kleur te weten hoe oud ze is.

Maar naast het merken met een kleurstip op het borststuk, knip ik ook steeds een vleugel weg. Dit stuk is bij een insect compleet gevoelloos. Het is als wijzelf onze nagels knippen. Als de koningin dan wil vertrekken met een zwerm, valt ze enkele meters voor de kast op de grond. De zwerm die zich ondertussen heeft neergezet, merkt vrij snel dat ze niet is gevolgd en de bijen gaan allemaal terug naar hun kast.

Vandaag is dit gebeurd. Ergens in een zeer groot volk heb ik een belegde zwermdop gemist. Op de negende dag na de eileg, wordt de moerdop verzegeld en de volgende dag, bij mooi weer, vertrekt de oude koningin met een groot deel van het volk. Ze weet dat er dan een week later, op dag 16 een nieuwe koningin wordt geboren. Ik kreeg dus een telefoontje dat er een zwerm begon uit te vliegen aan een van mijn kasten. De lucht is dan compleet gevuld met rondvliegende bijen. Fantastisch mooi om te bekijken. Ik heb de man gerust gesteld en gezegd om ervan te genieten. Na enige tijd zouden de bijen zich ergens in een bol verenigen om nog even later terug naar de kast te vliegen. Ik kwam wel eens langs tijdens mijn drukbezette dag.

Toen ik dan een uur later arriveerde, werd me verteld dat ik alles juist had voorspeld. De bijen waren ondertussen allemaal al terug in hun kast getrokken. Tijdens het gesprek had ik echter al een klein trosje bijen opgemerkt een tweetal meter voor de bewuste kast. Hierop vertelde ik tegen de man dat we nu de koningin gingen zoeken. En ondertussen greep ik haar uit het trosje van een tiental bijen. Alsof er een wonder was gebeurd, werd ik aangestaard.

De koningin is ondertussen in de bijenhemel en binnen zes of zeven dagen, bij het horen van een tuter, ga ik alle overige zwermcellen weghalen. De bij die het tutend geluid produceert, is de nieuwe, pas geboren koningin.

En dat is de reden waarom ik mijn koninginnen knip. De bijenvolken mogen af en toe wel eens zwermen, maar ze veroorzaken geen overlast in de buurt. En mijn volken verjongen zichzelf zonder zich te verzwakken.