Wapenstilstand?

Nog niet volledig. Ik heb mijn verdediging nog niet volledig opgegeven. De hoornaarvalletjes op de kasten blijven nog even staan. Ik heb vandaag de vallen na 5 dagen nog eens zuiver gemaakt en terug gevuld met Trapit. In de 10 vallen op de kasten zaten 178 Aziatische hoornaars. Bromvliegen en andere bijvangst minder dan 20 stuks. En dat op slechts 5 dagen. Ik moet er niet aan denken dat die 178 hoornaars elke dag een aantal bijen voor de kasten zouden wegvangen.

De nieuwe vallen heb ik nu rood geverfd. Ik heb ook een potje op de bodem gelijmd en een gat geboord in de bovenkant. Hierlangs kan ik de lokvloeistof in het potje gieten. Het gat kan ik afsluiten met een kurk.

Om zwermen bij de bijenvolken te voorkomen, heb ik zoals de meeste imkers gedurende jaren wekelijks gecontroleerd op zwermdoppen waarbij ik de aangemaakte doppen telkens wegnam. Maar een week later zijn er weer nieuwe doppen tot je er één over het hoofd ziet en weg is de zwerm. Het maken van een tussenaflegger is vele malen efficiënter dan elke week weer alle ramen te controleren. Reeds bij de eerste zwermtekens wordt deze tussenaflegger gemaakt. Na 9 of 18 dagen is de zwermneiging dan verdwenen. De tussenaflegger is zelfs een mooie manier om tegelijkertijd een paar koninginnen te kweken. Maar voor een tussenaflegger heb ik een separator nodig. Een separator laat geen bijen door, maar laat wel geuren passeren waardoor herenigen geen probleem oplevert. Boven de separator bevindt zich het volk met de koningin, het broed en de broedverzorgende bijen. De vliegbijen gaan door hun gekende vlieggat naar het onderste deel waar zich slechts een beetje broed bevindt samen met waswafels en de honingbakken. Het volk denkt dan dat het heeft gezwermd. Ik had al een paar separators maar vandaag heb ik er een aantal bijgemaakt.

8 november 2026

Deze week zijn de harpen weer naar binnen gebracht. Ook de tenten zijn nu opgeruimd. Rond de bijenkasten vliegen nog wel enkele zoekende hoornaars, maar die worden buiten gehouden door de muilkorven waarna ze terechtkomen in de bovenstaande vallen.

De bijen komen trouwens niet veel meer naar buiten. Er is ook niet veel meer te halen. De voorbije dagen heeft het lichtjes gevroren aan de grond. En vanaf dan trekken de bijen stilaan samen in de wintertros en de koningin stopt met leggen. Begin december, drie weken later, is het dan het ideale moment om de winterbehandeling tegen varroa door te voeren.

Bloemenweide voor de bijen

Dit voorjaar heb ik het hele bloemenveld ingezaaid met zonnebloemen. Het perceel heb ik vorige week gemaaid met de bosmaaier en gisteren geploegd. Het ligt nu klaar voor de winter en kan volgend jaar vlak voor het inzaaien worden gefreesd. Vermoedelijk ga ik hier nu aardappelen en pompoenen zetten en de bloemen inzaaien op het oude aardappelperceel en pompoenperceel. Op die manier probeer ik wat vruchtwisseling toe te passen. Zeker de aardappelen worden liefst elk jaar op een andere plaats gepoot.

Frezen in vroege voorjaar (Gedaan door Luc tijdens mijn revalidatie)
De zonnebloemen tijdens de zomer
Ploegen in het najaar

Een imker is natuurlijk een landbouwer die net als andere landbouwers voedsel moet telen voor zijn productiedieren. Dat is althans wat ik vertel maar de waarheid is dat ik het gewoon graag doe. Werken in de moestuin, de boomgaard snoeien, knotwilgen knotten, bloemenweiden onderhouden, bomen aanplanten. Maar toch altijd met de bijen in het achterhoofd. Zomer- of wintertijd? Kunnen we alle donkere uren niet afschaffen? Mijn dagen zijn gewoon veel te kort momenteel.

Homemade isolator voor koninginnen in een Kempische kast

Volgend seizoen wil ik proberen om mijn koninginnen te overwinteren in een isolator in mijn Kempische kasten. Maar een isolator zoals de Chmari-isolator is niet verkrijgbaar voor dit kastformaat. Ik ben dan maar op zoek gegaan om ze zelf te maken. Ik verwacht er ongeveer 25 nodig te hebben. In het verleden heb ik er al eens gemaakt met dunne plastic moerroosters maar deze pasten niet mooi in de kasten. In een Chmari-isolator zit de koningin in een ruimte van 10 mm breed. Vermits een houten raampje 25 mm breed is, is het mogelijk om een balkje van 10 mm binnen het raampje te bevestigen en hierop aan beide zijden een moerrooster. Zelfs met dikke gele moerroosters blijf ik dan binnen de raambreedte.

De moerroosters van Nicot bleken het goedkoopst te zijn. En door de raampjes 2 cm lager te maken, kon ik zelfs de beide zijden maken uit één rooster in Dadantformaat. Ik had nog wel wat vuren en eiken liggen en de latjes van 25 mm breed waren snel gezaagd. In het filmpje op YouTube https://youtu.be/8v9dn-2mk3w?is=eP0dlRzxmwIubRIr begin ik met het uitzagen van de oortjes.

Het gebruik van deze isolatoren zal volgend jaar verder belicht worden.

Schatting varroabesmetting

De voorbije dagen heb ik net als elke maand de vrije varroaval geteld op de bodemschuif. Deze bodemschuif wordt zuiver gemaakt en drie tot vijf dagen later wordt het aantal gevallen mijten geteld. Het aantal mijten dat per dag valt op de bodemschuif geeft een idee van het aantal mijten in het volk. Het betreft natuurlijk de phoretische mijten die op de bijen zitten en niet de mijten die in het verzegelde broed verborgen zitten. Maar het geeft een idee van de besmettingsgraad en zeker als dit maandelijks wordt geteld.

Door het aantal gevallen mijten per dag te vermenigvuldigen met een bepaalde factor bekomt men een idee van het totale aantal mijten in het volk. Van mei tot september is deze factor 30 en van oktober tot december 100. Ook weten we dat in een bijenvolk het aantal mijten ongeveer elke maand verdubbelt. En dat vanaf 2500 mijten het volk ten onder zal gaan in de winter. Hieruit volgt volgend schema:

MAAND FACTOR. MIJTVAL PER DAG. MAXIMAAL

Mei. 30. 6. 170

Juni. 30. 10. 300

Juli. 30. 17. 500

Augustus. 30. 34. 1000

September. 30. 67. 2000

Oktober. 100. 25. 2500

Nov./Dec. 100. 25. 2500

Zodra het maximale aantal mijten wordt bereikt, is het moment aangebroken om te behandelen. Anders zal het volk hoogstwaarschijnlijk ten onder gaan. Vermits ik in augustus en september ruim onder het maximale aantal gevallen mijten per dag zat, heb ik in september niet behandeld. En nu tel ik eind oktober tussen de 1 en 20 mijten per dag. Dus toch nog minder dan 25 per dag.

Ik heb gisteren een lijst gemaakt met alle gegevens van mijn volken. Dit geeft heel duidelijke tendensen weer. Waar ik me dan weer op kan baseren om volgend jaar mijn twee kweekvolken te kiezen. Half juli, juist voor de behandeling met oxaalzuur, maar als het volk al broedloos was, had ik slechts 1 volk met meer dan 17 gevallen mijten. Het waren er zelfs 33. De meesten gaven toen een val van 1 tot 7 mijten per dag. Dat volk dat toen te zwaar besmet was, heeft nu ook weer de zwaarste besmetting. Namelijk 20 mijten per dag.

Ook bleek heel duidelijk dat de mijtenval begin augustus, veertien dagen nà de behandeling met oxaalzuur, gelijk was aan 0 bij alle volken. Ook de maandelijkse verdubbeling in een volk is op deze manier duidelijk te zien. Ook opvallend was het feit dat de grootste volken, die ook het meeste broed hebben, in de zomer de grootste varroaval vertonen. Hoe meer broed, hoe meer mijten.

De hoeveelheid voorjaarshoning die een volk produceert vind ik ook heel belangrijk. Niet de jaarproductie maar alleen die uit het voorjaar. Dit geeft me namelijk een idee van de uitwintering als een groot gezond volk.

De twee volken die meer dan 30 kg voorjaarshoning opleverden en nu nog maar 1 mijt laten vallen per dag staan al gemerkt als mogelijk kweekvolk voor volgend jaar. Tenminste als ze ook in 2027 vlot uitwinteren. Maar laat het duidelijk zijn: meten is ook hier weer weten.

Bemesting moestuin

Vandaag ben ik begonnen aan de bemesting van de moestuin. Enkele kruiwagens paarden- en kippenmest. Er zijn nog enkele moestuinbedden in gebruik, kolen en prei, maar over de rest van de tuin kan dit alvast worden verdeeld.

De elektrische kruiwagen vergemakkelijkt dit werkje aanzienlijk vermits ik telkens honderd meter moet overbruggen tussen de aanhanger en de moestuin.

Het paardenmest spaar ik gedurende het jaar van mijn vaders Shetlander. Het kippenmest komt uit onze eigen kippenren. Gedurende het jaar krijgen deze kippen veel afval om te verwerken en hierdoor wordt de bodem van de buitenren steeds hoger. Deze heb ik nu weer afgegraven.

De plantenresten van de moestuinbedden laat ik zoveel mogelijk liggen. Ook grote stukken karton worden op de grond gelegd en daar bovenop komt dan het mest te liggen tijdens de winter. De grond hoef ik op deze manier slechts licht te bewerken in het voorjaar.

Zelfbouw Kempische bijenkasten

De ‘stille’ periode voor de imkers is aangebroken. De bijenvolken laat ik nu zoveel mogelijk met rust. Ze zijn klaargemaakt voor de winter en ik vertrouw er op dat ik niet meer kon doen. Het blijft natuurlijk elk jaar wat bang afwachten maar toch. Hopelijk gaat de hoornaar ook dit jaar geen roet in het eten gooien. Maar tot nu toe ziet de situatie er alvast beter uit dan vorig jaar. Maar het najaar en de winter zijn geen rustperiodes. Ik heb alle reservekasten en onderdelen reeds gesorteerd. Hopeloos beschadigde bakken geëlimineerd en de rest gestockeerd. Nog enkele broedkamers moeten worden gerepareerd. Ook moet ik nog een tiental nieuwe separators maken. Ik heb dit jaar tweedehands een aanzienlijke partij varroagaas kunnen bemachtigen en dat ga ik hiervoor gebruiken. De voerbakjes zijn afgewassen maar de apideakastjes moeten nog worden gedaan. Mijn lieve vrouw had zich 43 jaar geleden waarschijnlijk niet voorgesteld dat ze ooit zoiets zou doen op onze huwelijksverjaardag. ‘Liefde is… de voerbakjes van zijn imkerij uitwassen’.

Vorige week stonden de multiplexplaten in reclame bij Hubo. Ik heb drie platen online besteld vermits ze niet op voorraad waren. Gisteren kon ik ze dan ophalen en ben ik dadelijk begonnen aan het verzagen. Zoals aangegeven bij deze multiplexplaten moeten de zijkanten worden geseald voor buitengebruik. Dat heb ik dus ook maar dadelijk gedaan. Vandaag heb ik de handvaten aan de zijkanten uitgefreesd en ben ik begonnen aan het verlijmen en monteren van de bakken. 15 stuks zijn klaar inclusief de inox bleddens. Nog drie te gaan. Dit weekend zal ik ze beitsen of verven. Natuurlijk niet langs de binnenkant. Die wordt behandeld met een propolistinctuur. 18 splinternieuwe honingbakken voor net geen 200 euro. Gelukkig is de imkerij niet mijn enige hobby. Iets zelf maken geeft toch meer voldoening. Het filmpje zal volgende week wel volgen op mijn YouTube kanaal.

Waarom heb ik als imker zoveel materiaal en is dat wel nodig? Laat ons even rekenen. Ik verkies om te imkeren met 12 bijenvolken. Tijdens het drachtseizoen is elke ingreep altijd dringend en is het materiaal vaak niet op voorraad en moet het worden besteld. Daarom kies ik voor eigen opslag van reservemateriaal. Voor een goed volk gebruik ik tot vier honingbakken tijdens het seizoen. Dat zijn dus 48 honingbakken. Elk volk geeft een aflegger, een jong volk. Dat zijn nog eens 12 broedbakken. Ik heb dus ook 24 daken nodig en 24 bodems. En 12 koninginnenroosters. Als de bijen willen zwermen, maak ik een tussenaflegger. Daarom 12 separators. Een bijenstalletje voor de bijen is niet echt noodzakelijk. Maar een loods voor al het materiaal vaak wel.

Kasten zijn nu winterklaar

Dit weekend heb ik de voerbakjes verwijderd en een plasticfolie onder de voederplank geplaatst. Om het volk tijdens de winter te kunnen bekijken, hoef ik dan de voederplank niet los te wrikken. En als ik tijdens de winter een pak deeg leg onder het plastic, haal ik de voederplank weg. De isolatiekussens met schapenwol heb ik ook teruggeplaatst. Ze waren verwijderd tijdens het voeren maar de rest van het jaar beschermen ze zowel tegen de zomerhitte als tegen de winterkoude. https://youtu.be/KQ6B0u_W2Lk?is=jGAx7xh1IWs6wR4x

Jagende hoornaars

Zowel de Europese als de Aziatische hoornaars zijn gespecialiseerde predators. Ze vangen allerlei insecten en lusten natuurlijk ook een honingbij. Er zijn wel wat verschillen tussen deze twee roofdiertjes. De Europese hoornaar heeft nesten van enkele honderden individuen terwijl de Aziatische nesten enkele duizenden individuen kunnen huisvesten. Meestal zie je de Europese hoornaar op zijn eentje jagen of er moet ergens een goedgevulde feesttafel te vinden zijn. Momenteel is dat het geval aan de bloeiende klimop. Dan zie je er wel meer tegelijk. De Aziatische hoornaar daarentegen zie je veel meer met meerdere tegelijk voor bijenkasten. En zodra je meer dan 1 hoornaar ziet voor een bijenkast per 10 minuten ontstaat er een haalparalyse. De bijen durven dan niet goed meer uitvliegen en halen bijgevolg minder voedsel voor hun huidig nest en hun winterreserve. Dat wil zeggen dat vijf hoornaars voor een rij van vijf kasten een serieus probleem betekenen voor de overlevingskansen van die bijenkasten. De bijenstand van het volgend filmpje is voor de goede orde niet van mij. Je kan zelfs een hommel zien binnendringen in een kast om een likje honing te ontfutselen van de bijen.