Vandaag heb ik de eerste koningin gevangen.
Voorjaarsvallen voor Aziatische hoornaarkoninginnen
Aan de bijenstand…
Fantastisch weertje, eerste helft van maart. Even rustig genieten, wegduiken in een stukje natuur. Geen tweede woning in het zuiden, geen treinabonnement voor 65-plussers naar Blankenberge voor mij.
Bijen bijvoeren in de zomer
Na de laatste honingafname is er in juli een drachtpauze. Dat betekent eigenlijk dat er voor de bijen nu geen dracht is van betekenis. Dat er weinig nectar binnenkomt. en al zeker met een droge periode geven planten weinig nectar. Maar de bijen moeten wel nog even doorgaan met hun nest. Ze moeten nog de laatste zomerbijen opkweken die daarna moeten instaan voor de opkweek van de langlevende winterbijen. Ik heb de bijen dadelijk na de oogst behandeld tegen de varroamijt. Hierdoor worden drie weken later bijen geboren die veel minder zijn aangetast door deze mijt en allerlei virussen en bijgevolg ook veel gezonder zijn. Deze gezonde bijen moeten dan op hun beurt de generatie winterbijen zo gezond mogelijk grootbrengen.
Als de bijen onvoldoende nectar binnen brengen, gaat ze ook minder broed aanhouden. Om dit momenteel nog te voorkomen, voeren we de bijen dus bij. En ik doe dat nog niet met de dikke siroop. Deze slaan ze blijkbaar liever op als wintervoorraad. Beter is om de bijen een verdunde suikeroplossing te geven. Die wordt beschouwd als binnenkomende nectar en verbruikt om het broednest nog wat aan te houden.
Zelfgemaakt wintervoer is een 3:2 suikeroplossing. Dat wil zeggen 3 kg suiker opgelost in 2 kg water. Maar om het broednest te onderhouden of om nog wat waswafels uit te bouwen, is een dunnere oplossing beter. Men gebruikt hiervoor dan een 1:1 suikeroplossing. Een kg suiker oplossen in een liter water is niet zo moeilijk en gaat zelfs perfect met koud water. Maar als ik 30 volken tweemaal per week een liter wens te geven, moet ik wel elke week 60 liter klaarmaken. Ik vind het daarom toch wat gemakkelijker om ze aangekochte siroop te geven. Maar ik verdun deze siroop voor de helft met water. Simpelweg een bus half leeg gieten in een andere lege bus en dan de beide bussen verder afvullen met leidingwater. Dit gaat veel sneller en lijkt even efficiënt te zijn. Later in de tweede helft van september voer ik de bijen dan tot hun ideale inwintergewicht met de dikke siroop.
Droogte in de moestuin
Dagelijks water geven aan de groenten is deze zomer een must. Maar elke avond lijkt nog niet genoeg. Zaaien lukt al een paar weken niet meer. De enige optie is voorzaaien en uitplanten als ze een deftig wortelgestel hebben ontwikkeld. Een plantgat maken, een beetje droge koemestkorrels en vullen met water. Daar dan het plantje inzetten en dan lukt het nog wel. Maar mulchen is nu superbelangrijk. Mulchen bedekt namelijk de open grond en vermindert op die manier de uitdroging van die grond. Ik mulch veel met vlaslemen maar grasmaaisel kan ook perfect dienen. Gisteren het gras gemaaid en het reeds droge maaisel op de groentebedden uitgespreid.
Klaar voor het gevecht…
De aziatische hoornaar of geelpoothoornaar verschijnt soms al in mijn vallen. Lijkt minder dan vorig jaar maar ik vermoed dat het werkt als bij andere wespen. Het ene jaar wat minder en het andere jaar wat meer. Ik ben in elk geval klaar. Vorig jaar had ik de bijenvolken aan het waterbroek beschermd met de tenten van Apicrosne maar die waren te windgevoelig. Deze heb ik dit jaar in Gerhagen gezet. Daar staan de bijen in een stalletje en ik kan de tenten daar veel beter stevig bevestigen. Want ze bleken enorm effectief te zijn. En dat zonder producten of elektriciteit .
Aan het waterbroek heb ik nu de nieuwe muilkorven met geïntegreerde hoornaarval geplaatst en per twee kasten een elektrische harp. Om deze van stroom te voorzien heb ik een zonnepaneel gemonteerd. De harpen sluit ik pas volgende week aan als de bijen ze kennen. Maar ik heb ze getest en het verbruik is slechts 7 watt terwijl bij betrokken weer en de zon achter de wolken het paneel nog 40 watt opleverde. De accu is dus vermoedelijk zelfs niet nodig.
De zomerhoning is geoogst.
De voorbije week is de laatste honing van dit jaar binnengehaald en geslingerd. Ik had dit jaar bijendrijvers geplaatst en de volgende dag alle honingzolders mee naar huis genomen. Op 13 productievolken stonden in totaal 41 honingzolders. Na het slingeren heb ik bij elk volk en bij de broedafleggers een honingzolder vol geslingerde honingramen opgezet. Ik ga de bijen dit jaar laten overwinteren op anderhalve bak, maar de honingzolder bovenop in plaats van onderaan zoals ik vroeger deed. De broedafleggers zaten op 6 tot 8 ramen. De rest van de broedkamer heb ik aangevuld met waswafels. In juli en augustus worden de bijen nu tweemaal per week gevoerd met lichte siroop. Deze lijkt wel iets op nectar en hierdoor bouwen ze de laatste wasraten nog mooi uit. Hopelijk kunnen ze na deze drachtpauze nog wat uit de natuur halen en kan ik ze op gewicht invoeren in september.
De koninginnenafleggers zelf heb ik gisterenavond van stand gewisseld. Gelukkig liggen de twee standen slechts een vijftal kilometer van elkaar. De kasten vervoeren bij 30 graden is normaal niet zo ideaal. Maar met een open bodem en een gaas op de bovenkant is dat prima verlopen. Ik heb ze dan overgehangen van hun zesramer naar een grote bak en ook een leeggeslingerde honingzolder opgezet.
De honingramen die ik niet heb teruggegeven, zijn de voorbije dagen allemaal gesmolten om de was te recupereren.
Het zomert in de moestuin
Momenteel zijn de eerste resultaten van de moestuin zichtbaar. Alle dagen is er wel iets te oogsten. Vandaag is de venkel geoogst. Iets bewaard voor de volgende dagen en de rest in de vriezer. En de najaarsvenkel die vorige week is gezaaid is nu volop aan het kiemen.
De uien laat ik graag nog een weekje staan maar de sjalotten liggen al te drogen.
Terwijl de voorgezaaide winterkolen kiemen, komt er weer plaats vrij op het kolenbed. Waar de bloemkool en koolrabi stond, zijn nu de spruiten geplant. En als de rode kolen weg zijn, is er plaats voor de winterkolen.
Onder de bonen groeit de sla. Telkens als daar een plaatsje vrijkomt, plant ik een nieuw voorgezaaid plantje. Want volgens mijn kippen kan een moestuinier nooit teveel sla telen.😄
Blijkbaar kan je wortelgroenten toch goed voorzaaien en later uitplanten. Je moet ze alleen maar in persblokjes zaaien. Bij het uitplanten beschadig je dan de wortels niet. Je zet het blokje gewoon in een sleuf die je eerst vol water giet. Ik doe het zo voor de rode bietjes, de knolvenkel en zelfs voor de pastinaak.
De tweede aardappelsoort is ook binnen. Na de lady Christ’l van vorige week nu de rode Valery. Deze heeft nog nooit teleurgesteld.
Voorzaaien zomer- en najaarsgroenten
De eerste lege plekjes in de moestuin kunnen weer worden opgevuld. Alles staat al klaar maar door de extreme hitte boven 35°C wacht ik liever tot volgende week. Ik hou de plantjes nog maar even thuis.
Alle pastinaakzaden waren volgens het etiket nog twee jaar te gebruiken. Ik had Guernesey gezaaid in de moestuin en er waren slechts twee plantjes gekiemd van 5 rijtjes. Daarom deze test gedaan met de twee andere rassen. Steeds wordt gezegd dat pastinaakzaad moeilijk bewaard en ook dat het zaad laat kiemt. Maar in de voorzaai kiemden ze op 14 dagen. Dat moet ik dus onthouden voor volgend jaar. Voorzaaien wordt vaak afgeraden voor wortelgroenten omdat ze moeilijk zijn uit te planten. Maar door de slechte opkomst had ik er in het tuincentrum dan maar gekocht in persblokjes en die zijn zeer goed aangeslagen in de moestuin. Ik ga de mijne volgende week ook nog uitplanten.
Ook venkel zou moeilijk verplanten maar in persblokjes is er volgens mij geen probleem vermits de wortels toch niet worden beschadigd bij het uitplanten. De venkel in de moestuin kan worden geoogst en ik heb vandaag ook nieuwe voorgezaaid. Het was trouwens ook tijd om de boerenkool en palmkool voor te zaaien.
Met wortels heb ik altijd wat moeite in de moestuin en daarom heb ik dit jaar ook geprobeerd om ze te zaaien in emmers op het terras. Dit blijkt goed te werken en ze zouden zelfs buiten het bereik zijn van de wortelvlieg op deze manier. Ik heb ze al een paar keer uitgedund en ik heb nog geen onkruid moeten wieden.
Tellen varroabesmetting
Vijf dagen geleden heb ik koninginnenafleggers gemaakt van de productiekasten. Deze volken maken nu een nieuwe koningin aan. De bijen doen dat door een aantal eitjes of larven uit te kiezen als toekomstige koningin. Ze maken zogenaamde redcellen aan. Het is echter wel de bedoeling dat de bijen vanaf het eerste moment de larve uitsluitend het hoogwaardige koninginnenbrij voeren. Daarom is de keuze van een larve minder geschikt. Beter is dat de bijen deze redcellen aanmaken op cellen die nog maar een eitje bevatten. Zo krijgt de larven vanaf het eerste moment het juiste koninginnenvoedsel toegediend. Uit eigen ervaring weet ik dat deze koninginnen uit redcellen toch van hoge kwaliteit zijn. Om zeker te zijn dat de bijen de juiste keuze maken, want ze willen natuurlijk zo snel mogelijk een nieuwe koningin, verwijder ik na 5 dagen alle doppen die al zijn gesloten. Doppen worden immers gesloten op dag 9 en bijgevolg zijn die gesloten doppen aangemaakt op larven en niet uit eitjes.
De volken hebben geen koningin op dit moment en tijdens de eerste 9 dagen is er nog open broed met broedverzorgende bijen. Dit is dus eigenlijk het ideale moment om nog snel even een varroatelling te doen op een staal van 300 bijen. Hiervoor zijn hoofdzakelijk broedverzorgende bijen nodig waar de meeste varroamijten zich op bevinden. Ook de koningin mag niet in het staal terecht komen.
Deze telling kan gebeuren met bloemsuiker, maar uit onderzoek is gebleken dat deze bijen ook sterven korte tijd na de staalname. Vermits een alcoholwash iets betere resultaten geeft kies ik hiervoor. Als alcohol kies ik voor een ruitenwisservloeistof die na filtering wordt gerecycleerd. Maar uiteindelijk blijft het een geklieder en daarom probeer ik ook de derde mogelijkheid. De bijen verdoven met CO2. Het is mogelijk met CO2pompjes uit de fietsenhandel maar ik koos voor de spuitfles uit de keuken. Standaard werken deze met NO2 maar dit is echter een dodelijk gas voor de bijen. De CO2 patronen van 8g voor mijn luchtpistolen passen echter perfect en na het monteren van een pipetje op de spuitfles kon ik de test aanvatten. Voor mij is deze test geslaagd. De staalname is veel zuiverder dan met bloemsuiker of alcoholoplossing en de bijen werden snel wakker. In de literatuur vind ik wel dat deze bijen toch ook wel wat schade oplopen en sneller verouderen, maar het minder geklieder blijkt een enorm voordeel.
In volgend filmpje dat ik op YouTube heb geplaatst, is alles een beetje verduidelijkt. https://youtu.be/wdSFHNJrhH4
Koninginnenafleggers
Gisteren en vandaag heb ik koninginnenafleggers gemaakt. De koninginnen van vorig jaar heb ik in een aflegger geplaatst als reserve. De volken hebben dan binnen 9 dagen geen broed meer te verzorgen en ze halen meer nectar. Binnen 24 dagen is zelfs al hun broed uitgelopen en de dagen daarvoor haal ik de honing weg. Broedloze volken zonder honingzolders kunnen perfect behandeld worden tegen de varroamijt. Hierna zorgt de nieuwe koningin voor gezonde winterbijen om volgend jaar vlot aan het voorjaar te kunnen beginnen. Deze jonge koningin moet echter nog wel op bruidsvlucht en met de opkomst van de Aziatische hoornaars zou dat wel eens een probleem kunnen worden. Een volk heeft maar één koningin en als die niet naar huis komt, gaat het volk ten onder. Daarom hou ik de oude koningin nog even apart als backup.
Vermits een jonge koningin nog op bruidsvlucht moeten gaan, plaats ik momenteel geen muilkorven op deze kasten. Door het gaas van 6mm kan ze namelijk niet passeren. Ook de elektrische harpen durf ik niet plaatsen om de uitvliegende koningin niet te verliezen. Maar de tenten van Apicrosne zouden geen probleem mogen zijn. Hier is een complete doorgang mogelijk. Voor deze kasten heb ik dus de tenten geplaatst. De broedafleggers met een jonge koningin aan de leg, heb ik de muilkorf aangehangen. De bovenstaande zesramer met de oude koningin heeft slechts een kleine vliegopening en behoeft nog geen bescherming.
Aan de andere stand op het Waterbroek staan de nieuwe muilkorven wel op de kasten vermits deze een veilige doorgang geven aan de uitvliegende koningin.
Nieuwe zesramers
In het verleden heb ik mijn overjaarse koninginnen steeds verwijderd omstreeks half juni. Na 24 dagen waren deze productievolken dan broedloos, net op het moment van de zomeroogst. Volk broedloos en honingzolders verwijderd. Ideaal dus om een behandeling door te voeren tegen varroa.
De Aziatische hoornaar steekt hier nu echter een stokje voor. Een late koninginnenkweek wordt delicaat als de koningin op bruidsvlucht moet tussen jagende hoornaars.
Daarom heb ik nu besloten om de koningin toch nog maar even als reserve aan te houden. Ik zal dus van elk volk een koninginnenaflegger maken. Ik gebruik hiervoor liever een zesramer maar ik had er niet voldoende. Gisteren heb ik dus maar even een paar bijgemaakt. Een plaat multiplex van 80 euro volstaat voor twee zesramers.
In de misschien nabije toekomst krijgen we ook in onze contreien te maken met een nieuwe plaag voor onze bijen. De trophilaelapsmijt. Vermits deze mijt veel desastreuzer is voor onze bijenvolken en bijna compleet op het verzegeld broed leeft, zullen we onze bestrijdingsmethodes hierop moeten afstellen. Geen oxaalzuur meer en inzetten op broedloosheid. Een oplossing zal wellicht te vinden zijn bij het gebruik van arrestramen. Gelukkig heeft de imkervereniging van Schilde nu arrestramen laten maken voor Kempische kasten. Via een groepsaankoop bleek de fabrikant bereid om deze maat te maken. Vandaag heb ik mijn arrestramen mogen afhalen. Maar het gebruik hiervan zal ik op een later moment nog wel aankaarten.
Nieuwe bloemetjes
Imkerij Het Waterbroek 