De moestuin: een stand van zaken

De aardappels zijn gerooid. Deze vroege aardappels van het merk Gloria bewaren niet zo lang, maar het is wel een lekkernij: die eerste verse patatjes. Twee kilo gepoot op 5 april leveren op 5 juli zo 75 kg eetaardappels op. Late bewaaraardappels heb ik dit jaar niet gezet maar misschien voorzie ik volgend jaar wel een groter veldje. Ik zet ze volgend jaar sowieso op een andere plek. Dit jaar had ik de aardappels op ruggen gepoot en dat is enorm goed bevallen. In plaats van aan te aarden, had ik plantruggen gemaakt voor het planten. De waterafvoer na regen is veel beter en ook de opbrengst is beduidend hoger. Ik heb het veldje nu terug proper geharkt en twee rijen struikbonen gezaaid. De rest heb ik ingezaaid met phacelia voor de bijen.

In de moestuin kan nu dagelijks worden geoogst. Koolrabi, warmoes, sla, andijvie, rode kool, roodlof, rucola en radijs. Weldra ook uien, sjalotten, knoflook, knolvenkel, wortelen en bonen. Later volgen dan nog andere kolen zoals savooien, witte kool, spruiten, palmkool en ook nog pastinaak, rapen en rode bieten. Bijna niet te geloven wat er kan op een stukje grond van 24 m². En zodra er iets vrijkomt, wordt er terug gezaaid of geplant.

Op de composthoop staan enkele pompoenplanten en in het zonnebloemveld enkele courgettes. De eerste babycourgettes zijn al geoogst.

Thuis heb ik dan nog de serre met de eerste rijpe tomaten. Ik heb meerdere verschillende soorten gezet. Zowel grote vleestomaten als kleine aperitieftomaatjes. En de komkommerplanten leveren nu al meerdere stuks per week. Sla, andijvie, knolvenkel en struikbonen heb ik overal tussen gezet. Ondanks het late moment heb ik toch nog augurken gezaaid en deze kunnen volgende week al worden geplant.

Recept voor halfdroge mede

Voor een mede van 13 vol% alcohol heb ik 300 g honing nodig en voor halfzoete mede nog eens een extra 30 g. Dat is dus 330 g per liter. Hiermee bereik ik een soortelijk gewicht van 1108.

Voor een mostvat van 25 liter gebruik ik dus 8,250 kg honing uit de zonnewassmelter. Hieraan wordt toegevoegd de twee liter kookvocht van 1 kg overrijpe bananen. (20 minuten gekookt en dan uitgeperst in een neteldoek). De tonnen worden verder gevuld tot 25 liter met warm water van ongeveer 50 °C. Verdere toevoegingen: citroenzuur 37,5 g, wijnsteenzuur 112,5 g, kruidnagels 5 stuks, tannine voor witte wijn (tannoblanc) 25 g, voedingszout 15 g en 2,5 g sulfiet.

Gedurende 10 uur blijft dit mengsel rusten om zich te steriliseren met de sulfiet. De wilde gisten worden afgedood. Dan worden de enzymes toegevoegd: alfa-amylase 7 ml en zymex poeder anderhalve koffielepel. Deze zetten nog enkele onvergistbare bestanddelen om zodat ze toch kunnen vergisten. Hierdoor zal de mede ook klaarder worden. Dit laten we weer 4 uur rusten en ondertussen haal ik de gist uit de koelkast. Ik gebruik de Wyeast voor zoete mede.

Na die vier uur hebben de enzymes hun werk gedaan en ga ik de most filteren en tegelijk zuurstof inbrengen bij het overhevelen in een gistingsfles. Het pak gist wordt toegevoegd aan de fles en met een waterslot wordt de fles afgesloten. In het waterslot doe ik eveneens een paar korreltjes sulfiet.

7 juli 2014

Eergisteren ben ik dan begonnen aan de medeproduktie van dit jaar. Alle materiaal dient op voorhand degelijk te worden ontsmet.

mostvaten

De mostvaten staan klaar en de roerder.

overrijpe bananen

koken bananen, medeproductie

De overrijpe bananen worden gekookt en na uitpersing wordt het kookvocht bij de most gevoegd. Dit is zo ongeveer het enige fruit dat na koken geen smaak overbrengt. Het geeft wel de nodige ‘body’ aan de mede.

honing, zonnewassmelter

De honing die ik gebruik is afkomstig uit de zonnewassmelter. Alle oude ramen die gedurende het jaar met de zonnewassmelter worden gesmolten, geven naast de was ook nog een deel ‘honing’ vrij. Het is natuurlijk geen echte honing volgens de letter van de wet, maar het is ook een oplossing van allerlei soorten suikers, nectar, propolis, stuifmeel en was. Zelfs het vochtgehalte is 17.5%.

vochtigheidsmeter, dichtheidsmeter

Ik vind de mede die ik hiervan al enkele jaren produceer zeer lekker. Dit jaar koos ik weer voor een halfdroge mede.

De honing en de andere benodigdheden

medeproduktie

worden toegevoegd na zorgvuldig af te wegen.

weegschaal, medeproduktie

De most dient nu gedurende 10 uur te worden gesulfiteerd vermits ik de honing niet kook. Hierdoor zou er te veel smaak verloren gaan. Het sulfiet zorgt er wel voor dat de eigen wilde gisten uit de most worden vernietigd. Na deze 10 uur voeg ik enzymes zoals amylase en pectinase toe om de restbestanddelen verder af te breken om deze ook te kunnen vergisten. Deze enzymes werken gedurende 4 uur in op de most en dan wordt de most gefilterd en goed van zuurstof voorzien tijdens het overgieten in de vergistingsvaten.

filteren most

De flessen worden geënt met de gist en op een warme plaats gezet, liefst 20-25°C.

gist, medeproduktie

gistingsflessen, medeproduktie

De kleine fles moet dienen om de twee grotere te kunnen bijvullen na de eerste overheveling.

4 juli 2014

Vanmorgen de kastcontroles gedaan vermits er voor de volgende dagen onweer en stortbuien worden voorspeld. De controle was slechts zeer summier en zodra ik eitjes zag, deed ik de kast weer dicht. Binnen 14 dagen verwijder ik alle honingzolders en begin ik met de zomerbehandeling tegen varroa. Een telling vorige week leverde gemiddeld 10 mijten op na 3 dagen. Dit is veel beter dan vorig jaar, maar dit jaar zijn alle volken in mei en/of juni ook even broedloos geweest tijdens de wisseling van de koninginnen. Alle kasten hebben ondertussen een nieuwe koningin van 2014. Slechts één kast had geen eitjes. Deze was moerloos geworden. Om zeker te zijn had ik een raam met eitjes uit een andere kast ingehangen. Ze hadden hier mooie doppen op aangezet en bewezen hiermee dat ze zelf geen koningin meer hadden. Bij controle van de apideakastjes was er echter een bakje klaar om te zwermen. Natuurlijk kan de koningin niet mee door het roostertje, maar de tros hing deze namiddag buiten aan het kastje. Ze hebben ondertussen ook al 10 apidearaampjes vol broed en het gebruik van deze koningin kon echt niet meer wachten. Ik heb dan maar de doppen uit de moerloze kast gebroken en het apideakastje met een stuk krant verenigd. Eerst heb ik een stuk uit het plasticfolie gesneden, iets kleiner dan het apideakastje. Dit kastje met zijn opzetstuk heb ik dan simpelweg ondersteboven op een stuk krant gezet. De raampjes komen echt niet los bij deze handeling. In de krant zijn enkele sneden gemaakt met een zakmes om de toegang iets te vergemakkelijken voor de bijen. Het geheel heb ik dan bedekt door er een broedbak omheen te zetten. Volgende week zal ik eens controleren of ze in de onderste bak al aan de leg is. Het apideakastje blijft nog drie weken staan om alle broed de kans te geven uit te lopen en zich bij het onderste volk te voegen.

3 juli 2014

Vandaag de wintervoeding voor de bijen gaan halen. ApiGold siroop zoals de voorbije jaren. De firma Amelunxen uit Soest, Duitsland, leverde de siroop vandaag in Bilzen. In een gezamenlijke groepsaankoop werd er meer dan 10.000 kg siroop aangeleverd en bijgevolg was de prijs slechts 0.74 euro per kg.

ApiGold levering, groepsaankoop

Zelf heb ik mijn voorraad laten vullen in tonnen van ca. 30 kg. Ze zijn in voedselveilige kunststof en hermetisch afsluitbaar. Eens thuisgekomen heb ik de deksels er los op gelegd en pas morgen worden ze terug gesloten. De siroop is nu nog zo warm dat de tonnen anders bij afkoelen zo krimpen dat ze niet meer zijn open te krijgen. Een tonnetje van 30kg is nog goed te heffen en aan de stand vervang ik het deksel door een exemplaar met een afsnijkraan. Ik leg het tonnetje dan plat op een houten bok en kan zo makkelijk met een maatbeker van 2 liter elk voerbakje snel vullen. Als een vol recipiënt gesloten blijft, is de bewaartijd vijf jaar. Dit is nu het derde jaar dat ik deze suiker gebruik en ben zeer tevreden van het resultaat. Vorig jaar heb ik er ook de jonge volken mee doen opgroeien met prima gevolg. Maar dit jaar is de levering te laat gekomen voor hen. Vermoedelijk heb ik nu dus wel wat overschot, maar dat kan dan de volgende jaren nog dienen.

wintervoeding,apigold

30 juni 2014

Af en toe heeft een ree wat schors nodig van de vuilboom of sporkenhout. Als het dan gaat om een nog jonge plant, kan ze nog wel eens worden beschadigd. Maar gelukkig is er al nieuwe wortelopslag en ik heb gisteren ook de reebok gezond en wel zien rondhuppelen.

Ecokasten, dekkende beits

De nieuwe ecokasten zijn bijna geverfd met een dekkende beits. Op het dak ligt roofing en de bakken heb ik aan elkaar en aan de bodem vastgezet met nicotklemmen. De bakken worden af en toe weggehaald en nieuwe ondergezet. Ook de bodems worden jaarlijks vervangen. Alleen het dak blijft in gebruik en daarom heb ik de daken maar genummerd.

ecokast, kastnummer

Bij de vervanging van mijn weegschaal in de praktijk, bleek het inox weegblad net voldoende om 2 daken van een bescherming te voorzien.

ecokast, inox dak

De eerste aardappelen zijn zojuist gerooid. Ik schat dat ik in totaal ongeveer 75 kg kan oogsten. In de plaats heb ik nu prinsesbonen geplant. Deze kunnen nog wat stikstof aan de grond toevoegen. Als de bonen dan zijn geoogst, zaai ik nog wat mosterd op het perceeltje. Volgend voorjaar zaai ik er dan phacelia. En waar de phacelia nu staat, komen volgend jaar de aardappelen.

De eerste honingoogst is ook binnen. Het voorbije weekend heb ik alle totaal verzegelde honingramen uitgehaald en vervangen door uitgewerkte honingramen. Ik heb nu de nieuwe ontzegelstand kunnen uitproberen en de gemotoriseerde slinger.

honingslinger

ontzegelstand

De ontzegelstand heb ik zelf gemaakt van twee transportbakken. De onderste is voorzien van een afsnijkraan en de bovenste kreeg een steunlat voor de ramen en een geperforeerde bodem. Met een electrisch ontzegelmes werden de ramen in een recordtijd ontzegeld en daarna in de gemotoriseerde slinger gehangen. Op een kleine twee uur had ik zo 45 kg honing geslingerd. Uit de onderste ontzegelbak heb ik nog 5 potten honing kunnen halen en de droge wasresten zijn in de zonnewassmelter gekieperd. De geslingerde honing is eerst door een dubbele zeef gegaan en de volgende dag afgeschuimd. Hierna is de honing via een puntzeef in de uiteindelijke rijper gegoten. Na twee dagen worden dan de potten gevuld. Ik ben niet van plan om van deze voorjaarshoning een crèmehoning te maken en bijgevolg wordt hij niet geroerd. De eco-honing die ik volgend jaar hoop te oogsten, wordt zelfs niet geslingerd om zoveel mogelijk contact met zuurstof te verhinderen. Ook bij het smeuiig roeren wordt er zuurstof in de honing gebracht. En ook het water uit de omgevende lucht wordt aangetrokken door de honing. Dit zijn eigenlijk degeneraties van honing en ik wens in de toekomst mijn honing zo puur mogelijk te houden. Maar toch ga ik dit jaar nog een proefje doen. Van de honing die ik nu dadelijk oppot, ga ik een pot invriezen. Een tweede pot plaats ik buiten op de veranda om alle temperatuurswisselingen te ondergaan, een derde pot plaats ik gewoon in de woonkamer en de rest van de voorraad gaat in de kelder bij een temperatuur van 12 à 15 °C. Rond nieuwjaar zou ik op deze manier zelfs vier verschillende smaaksensaties kunnen bekomen. De ingevroren pot moet na ontdooiing het meest de verse honing benaderen. Ik ben eens benieuwd.

En volgend weekend begin ik aan de medeproduktie van dit jaar. Alle ingrediënten staan klaar, zelfs de bananen zijn al bijna zwart gerijpt. Ik moet alleen nog de mostvaten hygiënisch zuiver maken. Van het ganse proces zal ik een fotoreportage proberen te plaatsen.

22 juni 2014

Vandaag de spinazie in de vriezer gestopt en op de vrijgekomen plaats krulkolen geplant. Hoewel het moestuintje slechts 24 m² groot is, hebben we er toch al heel wat kunnen oogsten.

Een ander succes dit jaar is de Loganbes en de Japanse Wijnbes. Ik heb ze aan de twee kanten van een oude rozenboog geplant en dit jaar is de oogst enorm.

Het zijn beide framboos of braamachtigen. De Japanse wijnbes heeft enorm veel kleine stekels en de Loganbes is stekelloos.

Voor de bijen is er nu volop dracht in het phacelia- en in het mosterdveldje.

De ecokast in onze tuin is nu begonnen aan de uitbouw van de derde bak. In de bovenste bak zit de nectar al tot tegen de ruitjes opgestapeld terwijl in de tweede bak het verzegeld broed mooi zichtbaar is. In principe zou de bovenste bak kunnen worden geoogst in augustus, waarna het volk overwinterd op twee bakken met hun eigen honingreserves.

Zodra de cellen tegen het ruitje worden verzegeld, zou de ganse bak moeten verzegeld zijn. De bijen beginnen namelijk tegen de voorkant met het stockeren van hun nectar. In een ecokast wordt slechts de overmaat aan honing geoogst en mogen de bijen voldoende behouden om zelf de winter door te komen. Er moet op dat moment dus ook verzegeld broed aanwezig zijn in de onderste bak en een deel verzegeld voer boven in de middelste bak. Dan kan de bovenste worden geoogst. Vermoedelijk is het niet elk jaar mogelijk om een bak honing te oogsten van een bijenvolk in een ecokast. Maar het gaat bij het ecologisch imkeren eerder om het behoud van de honingbij dan om de honingproductie.

20 juni 2014

De ecokast in de tuin doet het goed. Hier zijn de bijen bezig om de opgehaalde lindennectar te verwerken. Iedereen op een rij om via het waaien met de vleugels de lucht in de kast te drogen. ’s Avonds ruikt de ganse tuin naar de lindebloesem. De eerste bomen zijn bijna uitgebloeid maar er staan er nog die nog niet eens zijn begonnen aan de bloei. Het kan dus nog wel even doorgaan. De kastanje volgt dit jaar echter niet op de linde. Hij bloeit namelijk tegelijkertijd. Afwachten hoe dit jaar verder verloopt.

De bijen krijgen in een ecokast slechts toplatten om hun volledig zelfgemaakte raten aan op te hangen. Aan de onderkant wordt een streepje was gesmolten om een begin aan te geven. Deze was wordt echter pas opgesmolten vlak voor de ingebruikname. De bovenkant van de latten wordt ingewreven met lijnolie om te beletten dat de raten van de bovenliggende bak worden vastgebouwd op deze latten.

Boven op de bovenste bak komt een vliegengaas dat de bijen zelf afsluiten en openen naargelang hun behoefte met propolis. En hierop wordt een isolatiekussen aangebracht dat natuurlijk dampdoorlatend is. De drie kasten die al zijn bevolkt, hebben een vulling gekregen van krantenpapier dat in repen is gescheurd. Maar onlangs heb ik enkele schapen kunnen scheren en heb de wol bewaard. Deze moeten dan dienen als isolatielaag.

Het dak heb ik verder nog afgedekt met stukken roofing.

Hoewel de ecokast wordt gemaakt op een heel simpele manier met restjes hout, heb ik mijn eerste exemplaren gekocht.

Om het hout iets te beschermen geef ik ze wel een buitenlaag met houtbeits. Maar indien een bak verslijt, is het vrij eenvoudig om zelf een nieuwe te maken. Zelfs de ramen aan de achterkant zijn vlot door twee linkerhanden te fabriceren. Het enige dat volgens mij al na enkele jaren moet worden vervangen, zijn de bodems. Maar dit bouwplan is zelfs nog eenvoudiger. Alleen zou ik de bodem een halve centimeter kleiner maken dan de bakken. In dat geval zal er door de oversteek toch minder vocht in het hout kunnen sijpelen.

Bijenvolken te koop

Vandaag heb ik alle volken geïnventariseerd en er kunnen alvast enkele volken worden verkocht. Het betreft allemaal jonge volken met een jonge koningin van dit jaar, standbevrucht. De bijen zitten op Kempische ramen en worden verkocht zonder kast. Een drietal zouden al weg mogen. Volgende maand volgen er wellicht nog wel enkele. Ik ben van plan om slechts 8 Kempische kasten in te winteren en de rest mag weg.

8 juni 2014

Gisteren heb ik de apideakastjes nagekeken en reeds 6 van de 10 hebben nu een leggende koningin. Eén was nog te vroeg, twee hadden nog geen eitjes en één had geen koningin. Dat laatste kastje heb ik dan maar leeggeschud.

Tegen de avond heb ik dan de hagen iets bijgesnoeid. Met de generator in de wagen kon ik met de haagschaar de overhangende takken van de meidoorn, de platte wilg en de acacia’s vlot inkorten.

haagschaar met generator

Vandaag heb ik dan een bezoek gebracht aan Brouwland tijdens hun open deur. Enkele nieuwe dame-Jannes gekocht voor de mede en alle andere benodigdheden. Ook een fruitpers in inox stond in aanbieding. Ze zou bruikbaar moeten zijn om de raten van een ecokast te kunnen oogsten.

En in de namiddag was het voor de eerste keer ‘groot’vaderdag.

Benzo en vake