Gisteren en vandaag heb ik de 12 onderstaande honingbakken gesmolten. Met drie tegelijk bovenop mijn stoomwassmelter per keer. Ik laat het reservoir van de stomer gewoon elke keer leegstomen en haal daarna de raampjes uit de bakken. Met een oud aardappelmesje ga ik even over de latjes om de laatste vuilresten te verwijderen. De raampjes ga ik wel nog even in een kokende sodaoplossing dompelen. Dit is vooral om de draadjes zo goed mogelijk te ontvetten. Nieuwe kunstraat insmelten gaat dan veel vlotter. De bekomen was wordt weldra nog eens gesmolten in de stoompan voor een verdere zuivering. Binnen een tweetal weken zou ik graag wat honingramen insmelten om de eerste honingbakken te kunnen opzetten. Zestig uitgewerkte ramen en zestig waswafels. Wegens de koude had ik mijn opstelling in de serre geplaatst en daar was het best te verdragen.

Vandaag was de temperatuur 16°C , droog tot 16 u en bijna windstil. Vermits er vanaf volgende week terug lagere temperaturen worden voorspeld met regen, heb ik de volken vandaag nagekeken. De veertien volken heb ik allemaal gecontroleerd op de voervoorraad en de aanwezigheid van een broednest. Tevens heb ik de bodem gereinigd en de onderstaande honingbak verwijderd. Alle volken hebben nu voldoende voer tot het einde van de maand. De onderste honingbakken waren op wat thuiskomende bijen na leeg. Deze bijen waren allen zwaar beladen met stuifmeel, veel helgeel en ook enkelen met grijs stuifmeel. Zodra de broedbak weer op de bodem stond heb ik een raam in het midden even uitgehaald. Ik heb vijf koninginnen mogen begroeten. Er was weinig verzegeld broed, maar op alle veertien volken was een groot vlak belegd met eitjes. Er zat veel stuifmeel rond en bijgevolg verwacht ik begin april mooi verzegelde ramen als ik ze klaarmaak voor de voorjaarsdracht.

De honingbakken ga ik nu de volgende dagen reinigen en alle ramen uitsmelten. Ik ga dit jaar imkeren met tien volken en heb dus 60 uitgewerkte ramen nodig en 60 waswafels voor de eerste honingzolder. De uitgewerkte ramen heb ik meer dan genoeg en waswafels smelt ik in vlak voor ik ze in de bakken hang.

De vier overblijvende volken mogen dus begin april weg. Mochten er nog kandidaten zijn voor een volk op Kempische ramen, je kan me een mailtje sturen. Eerst is eerst.

De koudegolf zit er op. De bijen zaten stevig op tros en hebben weinig voer verbruikt. Op de bodemschuif was duidelijk te zien dat er veel minder mul viel dan tijdens de warmere dagen van begin februari. Morgen is het nu wellicht het aangewezen moment om elk volk nogmaals te wegen en eventueel een pak deeg op te leggen. Het zal nu snel gaan. Zo rond half maart geeft de thermometer wel enkele dagen temperaturen aan boven de 15 °C. Het moment voor de voorjaarscontrole. Ik verwijder dan de onderstaande honingbak om alle ramen te smelten en maak de bodems proper. Ook het broednest wordt even bekeken om alvast een selectie te maken. Er staan 14 volken klaar en slechts 10 wens ik over te houden. Deze maand is er verder niet veel te doen aan de bijen. Genieten van de wilgenbloei binnen afzienbare tijd is wellicht het belangrijkste. De eerste waswafels moeten pas klaar zijn tegen begin april. Ik smelt die dan ook pas in vlak voor het gebruik.

De voorbije weken was me al opgevallen dat ik geen ratten meer kon vangen aan de stal. Ze leken wel verdwenen. Gisteren heb ik vermoedelijk de oorzaak gevonden. In de val was een bunzing terecht gekomen. Een bunzing klimt niet echt en zal vermoedelijk de duiven wel gerust laten. De muizen en de ratten zijn echter zijn lievelingsprooien. Ik heb het agressieve diertje met behulp van een lange stok terug vrij gelaten. De stank die hij achterliet, zal nog wel enkele dagen blijven hangen als afschrikmiddel voor de muizen en ratten. Maar eigenlijk hoop ik dat het diertje regelmatig de stal terug met een bezoekje vereert.

Op de site van Honeybee Valley staan resultaten van de varroabestrijding van de laatste jaren. Het levert zeer interessante literatuur op. Honeybee Valley zelf is een fantastisch project in België. Daar hebben we lang, te lang op moeten wachten. Elke imker zou zich hier moeten melden.

Het meest interessant uit het nieuwste artikel is de volgende tabel: 

De bovenste lijn geeft duidelijk aan hoe we het minste wintersterfte mogen verwachten: darrenbroed snijden in het voorjaar, een behandeling met 85% mierenzuur in de zomer en oxaalzuur in december. Opvallend voor mij is ook dat de behandeling met 60% mierenzuur een slecht resultaat geeft. Er dient dus wel degelijk 85% te worden gebruikt. Imkers met weinig verliezen gebruiken ook zelden thymol.

En hoe gaat het hier momenteel?

Koud!!! De bijen zitten terug dicht bij elkaar. Het opgelegde voer wordt weinig aangesproken. Ik controleer dit momenteel echter niet meer langs boven. Ik kan de kasten wegen om het voerverbruik te meten en de tros zelf volg ik op de bodemplank. Hoeveel straatjes mul vallen er? Ligt er bruine mul van de voerramen of witte suikerkristallen? Er zijn veel verschillen tussen de volken maar hoe elk volk op zich wekelijks evolueert op de bodemplank vindt ik nu veel belangrijker. Tijdens de zonnige uurtjes in de namiddag vliegen er wel enkele bijen en ze draaien ook rond de hazelaarstruiken. Deze laten ondertussen al wel hun stuifmeel los. Ik schat dat de wilgenkatjes nog een drietal weken nodig hebben om te ontploffen in een wolk van stuifmeel. Dat zou wel eens perfect kunnen samenvallen met de eerste warmere dagen na de huidige vriesperiode. Als het half maart dan niet te veel regent, zijn we vertrokken.

Ik heb voor 10 volken een locatie gevonden en zou dus nog vier volken kunnen teveel hebben. Nog even geduld dus.

U kan het volledig advies vinden op http://www.afsca.be/bijenteelt/dierengezondheid/_documents/2018-01-23_Varroabestrijdingsadvies2018_DEF.pdf

Wat betekent dit voor de imker:

Er zijn voor 2018 zes medicamenten vergund. Drie op basis van thymol, één op basis van flumethrine en twee op basis van oxaalzuur. Ze zijn alle zes vrij verkrijgbaar in de apotheek of bij de dierenarts. Dat betekent dat er geen voorschrift meer nodig is van een dierenarts. Prima gedaan zult u zeggen. Helaas…

Als dierenarts kan ik bijgevolg het cascadesysteem niet meer toepassen voor oxaalzuur. We zijn praktisch verplicht om het vergunde preparaat aan te leveren. Volgens de bijsluiter van Api-Bioxal kon het product ook worden gesublimeerd. Het product Oxuvar echter kan niet worden gesublimeerd en bijgevolg zal sublimatie ook niet meer mogelijk zijn in 2018. Hopelijk krijgen we in december 2018 voldoende koude temperaturen om te druppelen…

Een tweede bedenking is het feit dat de geneesmiddelen die vrij zijn van voorschriftplicht niet worden bijgehouden in een register. Er bestaat hier namelijk geen enkel papierbewijs van. Hoe is dit te rijmen met het opstarten van een bedrijfsbegeleiding door dierenartsen? Waarom de kostbare bedrijfsbegeleiding van een dierenarts aanvragen (én de steun van 75 euro) als je oxaalzuur toch vrij kan afhalen in de apotheek?

Vandaag deed ik even een test: Oxuvar en VarroMed zijn volledig onbekend bij mijn leveranciers. Een bezoek aan een lokale apotheek leverde ook niks op. Niet te verkrijgen! En vermits deze producten niet in de computer zitten van de apotheek, zijn ze ook niet te bestellen. Nu zullen ze vermoedelijk wel in de toekomst te verkrijgen zijn, maar welke indruk geeft dit? Gaat VarroMed te verkrijgen zijn voor de voorjaarsbehandeling zoals ze wordt geadviseerd? Ik zet in elk geval mijn bedrijfsbegeleiding voor imkers even ‘on hold’. Ik zou me toch maar belachelijk maken. Voorlopig.

De bijen zitten weer op tros. Bij controle bleek dat de drie kasten die nog geen deeg hadden bijgekregen, dat nog steeds niet nodig hebben. Van de overige 11 kasten waren er slechts drie waar zichtbaar aan de suiker was gegeten. Volgende week dus weer controle. Even het deksel oplichten en door het dekplastic kijken naar het pak deeg kan natuurlijk steeds zonder gevaar voor het bijenvolk. En als ze een nieuw pak deeg nodig hebben, is het oplichten van het plastic ook het minst kwade.

Er zijn toch stilaan planten die in de war zijn gebracht door de warme januarimaand. Enkele struiken van de meidoorn zijn begonnen met het ontvouwen van hun blaadjes.

De laatste dagen zie ik de familie reeën ook weer regelmatig. Een mooie bok en twee hindes.

Tijdens de wintermaanden, als de bomen zonder bladeren zijn en het zicht optimaal, neem ik steeds mijn kijker mee. Koolmezen, pimpelmezen, vinken, kepen, groenvinken, putters, roodborstjes, winterkoninkjes, staartmezen, groene en middelste bonte spechten, boomklevers, houtduiven, kraaien, gaaien. Ik zie ze dagelijks. En dank zij de voederstand ben ik niet bevreesd dat ze de bijenvolken lastig vallen. Op 9 jaar heb ik nog nooit schade ondervonden aan de houten bijenkasten. De enige beperking die ik mezelf heb opgelegd door ervaring is de volgende: In de schapenstal staan tijdens de wintermaanden geen bijenkasten meer. De stal is opgedeeld en de schapen kunnen niet aan de kasten, maar door het rumoer verbruikten de volken in deze stal duidelijk veel meer wintervoer. Ik gebruik de schapenstal nog alleen voor de jonge volken tijdens de zomer en de productievolken hebben een nieuw afdakje gekregen, afgescheiden van de schapen.

Gisteren vlogen de bijen voor alle kasten. En ze vlogen alsof het half maart was. Alleen hun thuiskomst was anders. Slechts een enkele bij had stuifmeel bij. Felgeel van enkele krokusjes op 100 meter.

Ik heb ook even de hazelaars bekeken, maar die lossen nog maar weinig stuifmeel. Vermoedelijk is de luchtvochtigheid nog te hoog. Een droog windje hebben we nodig en dan zullen ze er wel aan beginnen. Bij de elzen en de esdoorns hetzelfde verhaal.

Vermits er voor volgende week weer koude wordt voorspeld met nachtvorst, gaan de bijen dan wel weer op tros. Toch zal ik dit weekend al terug controle doen op de voederhoeveelheid. Even door het plastic gluren of het pak bijna leeg is. En wellicht gaan de drie kasten zonder deeg er nu ook eentje nodig hebben. Na een weekje zacht weer hebben ze wellicht veel verbruikt, terwijl ze dan volgende week weer minder verbruiken. Het voer dient op voorhand te worden gegeven en niet tijdens of na een hongerperiode.

Als dit weer aanhoudt in februari verwacht ik binnen enkele weken de eerste dode larven op de vliegplank. Alleen met suikers kan een volk niet overleven. Voor de larven is er tevens behoefte aan eiwitten. Eiwitten van het stuifmeel. Hebben ze hier niet meer voldoende van, zullen ze een deel van het broed opgeven en niet meer verzorgen. Een gezond bijenvolk moet op deze manier abnormale periodes kunnen overleven. Het is slechts de imker die dan met een kleinere honingopbrengst dient tevreden te zijn. We houden de vinger aan de pols.