Zopas de tweede les gekregen. De bijenproducten. Met veel demonstratiemateriaal uitleg gekregen over de honing, pollen, propolis, koninginnebrij, was en bijengif. Met propolis ga ik dit jaar wel iets meer proberen. Misschien even een propolisrooster gebruiken om wat extra produktie te bekomen. Meer hierover volgt nog. De afname van pollen zie ik niet zitten. Dit gebruiken de bijen voor de voeding van hun larven, ongeveer 50kg per jaar zouden ze jaarlijks ophalen. Vermits ze in het voorjaar slechts een rand rond het broednest hebben zitten, denk ik niet dat ik ze van dit voor hun zo noodzakelijke voedsel ga beroven. Iedereen heeft het steeds over het tekort aan stuifmeel voor onze bijen en dan zouden we het hun nog ontroven.

Ook de produktie van de koninginnebrij gaat me enkele stappen te ver. De bijen hun koningin ontnemen om hun daarna zoveel mogelijk koninginnecellen te laten optrekken, die dan voor de sluiting van de doppen worden leeggezogen. Een jonge koninginnelarve doden voor enkele druppels levenselixir! Dat roept bij mij het beeld op van de magere uitgemolken koe die aan haar abnormale produktie bijna ten onder gaat. Ik beschouw mezelf nog veel te veel als natuurliefhebber en heb wegens de steeds toenemende schaalvergroting en industrialisatie van de landbouw, deze tak van de diergeneeskunde al enige jaren verlaten. Ook in de imkerij krijg ik koude rillingen als ik denk aan deze toenemende ‘industrialisatie’.

Wat ik zeker ook ga proberen is het bijengif. Bij een volgende opstoot van mijn ‘tenniselleboog’ gedurende 5 dagen, twee of drie bijensteken op de pijnlijke plek. Lijkt me wel griezelig, maar zou wel eens kunnen werken.

Was is een ander bijenprodukt, maar hiervan heb ik momenteel nog teveel nodig om nieuwe wafels te maken. Van enkele zeer oude wasblokken van een oom van mijn vrouw heb ik vorig jaar wat kaarsen gegoten. Deze was was nog afkomstig van bijenkasten die werden behandeld met ‘rare’ middeltjes tegen varroa. Vermits veel van die producten door hun vetoplosbaarheid in de was achterblijven en misschien zelfs opstapelen, hergebruikte ik die liever niet. Als kaars kan ik deze was echter wel nuttig aanwenden.

Eén ding werd echter wel duidelijk. De imkerij is veel meer dan een hobby. Ze kan worden beoefend in vele gradaties. Natuurbehoud, tuinieren, fruitteelt, houtbewerking, het imkeren zelf, natuurgeneeswijze, de verkoop van eigen producten en dan vergeet ik wellicht nog enkele zaken.

Gisteren heb ik de 4 nieuwe broedkamers afgewerkt. Ze zijn net als de andere kasten op kempische maat. Ze zijn gemaakt met multiplexplaten van 18mm.

 

 

 

 

 

 

De afstandhouders of bleddens dienen om de ramen op de exacte onderlinge afstand van elkaar te houden en van de wanden. Deze afstand noemt men de bijenruimte en werd voor het eerst door Langstroth (1810-1895) perfect toegepast. Indien in de bijenwoning ergens een opening is kleiner dan 5mm, wordt ze dichtgekit met propolis en indien er ergens een ruimte is groter dan 9mm, wordt ze dichtgebouwd met wasraat. Indien er nu overal een ruimte wordt tussengelaten van 5-9mm, zullen de ramen minder worden vastgebouwd en zijn ze makkelijker uit te heffen ter controle.

 

Overal dient de bijenruimte dus te worden gerespecteerd. De bleddens worden exact op de juiste plaats gezet met een raampje ter controle. De kempische kast is een dubbelwandige kast. Dit geldt alleen voor de voor en achterwand. Door de binnenste plaat wordt de ophangmogelijkheid voor de raampjes gecreëerd .

 

De schroefgaten zijn voorgeboord en het boorgat iets verzonken. Met een restantje werd aan de zijkanten nog een draagrand geschroefd. Elke verbinding is ook nog gelijmd met houtlijm.

 

 

 

Zo zou de broedkamer er uiteindelijk komen uit te zien.

 

 

 

 

 

De buitenkanten heb ik daarna geverfd met een grijsgroene kleur (wilde tijm) houtbeits. De beits is op waterbasis en veilig voor dier en plant volgens de opschriften. Ik heb wel gezocht naar een product met zo weinig mogelijk schadelijke additieven: slechts 20g/L VOS (vluchtige organische stoffen). Eenmaal droog hebben de bijen hier helemaal geen last van. De volledige binnenkant heb ik zo gelaten. De bijen werken dit volledig zelf af met een laagje propolis.

Zaterdag had ik afgesproken om op de vereniging mijn was te gaan wafelen. De zuivere was wordt gesmolten en in een waswafelijzer gegoten om mooie vellen wasraat te bekomen. De Verenigde Taxanders, de plaatselijke bijenvereninging, heeft vorig jaar een waswafeltoestel aangekocht voor gebruik door zijn leden. Op een gasbek naast het wafeltoestel stond een bain-marie waarin de gesmolten was op temperatuur bleef. Toen mijn voorganger klaar was met zijn was, moesten mijn blokken eerst nog worden gesmolten alvorens er kon worden begonnen. Door die vertraging tussenin, kunnen we maar een 10tal kg smelten op een namiddag. Als er iets is dat op mijn zenuwen werkt, is het wel tijdverlies of onhandige toestellen. Dan moeten de grijze cellen aan het werk tot er een oplossing uit de bus komt.

Omdat de temperatuur van de was ook dient te worden gecontroleerd, had men bij de vereniging al eens gedacht aan een electrische bain-marie met termostaat. Er werd hierbij vooral gedacht in de richting van een electrische inmaakketel of een bain-marie soepketel. Toen ik zondag een bain-marie googlede kwam ik dit toestel tegen:

Tweedehands op Kapaza! van een friturist. Ik heb het toestel direct gehaald en getest. Er zijn weliswaar nog geen gastronormbakken bij, doch die heb ik al besteld bij een klant van mij die een eethuis runt. Met 3 zulke bakken van ca. 3,5L kan de eerste bak worden gebruikt om was uit te scheppen op het ijzer. De tweede bak om alvast was te smelten en de restjes aan het wafelijzer terug te smelten. De derde bak kan dan dienen om een volgende lading was al voor te smelten. Er bestaan zelfs polycarbonaatbakken die slechts een fractie kosten van een RVSbak. Deze zouden zelfs kunnen worden gebruikt als gietvorm om rechtsstreeks de gezuiverde was in gieten en zo te bewaren.

Gisteren de eerste les achter de kiezen gekregen. De kennismaking met de bijen en de bijenteelt. Deze landbouwtak is niet, zoals vaak gedacht, belangrijk voor zijn honingproduktie. We produceren in ons land slechts 12 % van het landelijk verbruik. Het grootste belang van de bij is haar taak als plantenbestuiver. 85% van de bloeiende planten zouden afhankelijk zijn voor hun bestuiving van de bijen en ze zorgen zo voor de instandhouding  van meer dan 30.000 plantensoorten. Zonder deze bestuiving zouden de vruchten en het zaad van veel planten van mindere kwaliteit zijn. volgens een studie uit 2000 in België en Luxemburg zou de economische waarde van de bij voor de appeltteelt goed zijn voor 268.846.470 dollar, haar waarde voor de aardbeiteelt vertegenwoordigd 79.114.880 dollar, voor de komkommerteelt 17.085.330 dollar en voor het koolzaad 6.739.200 dollar. Haar totale marktwaarde zou hier 474.560.225 dollar bedragen en ze staat daarmee op de vierde plaats na de runderen, de varkens en het gevogelte, maar voor het schaap. Dit zijn toch wel bedragen die doen duizelen. Van een nuttig dier gesproken!

Nog enkele wetenswaardigheden over de bij: Ze vliegt over een afstand van 3km of 28km² om nectar op te halen. Ze weegt zelf 82mg en kan 72mg nectar meedragen. Om 1 liter nectar te verzamelen moet ze 70.000 vluchten doen. Per vlucht bezoekt ze tot 1.000 bloemen. En voor een kilo honing, dus 2 potjes, is ze 6 keer rond de aarde gevlogen en heeft ze zelf per ronde 28 g verbruikt.

Deze getallen maken de mens nederig. Waar zouden we zijn zonder bijen? In elk geval was de interesse voor de cursus zeer groot. Het zaaltje zat vol. Hopelijk kan deze vernieuwde belangstelling voor de bijenteelt en de verjonging van het imkerheir, het tij doen keren voor de toekomst van onze kleine honingproducent.

 

 

Gisteren even na de middag gaf de termometer 11°C aan. Dat mocht ik niet missen. Ik repte me dus naar de bijenstand. De bijen vlogen inderdaad massaal naar buiten. Die eerste buitenvlucht doen ze om zich na maanden nog eens te ontlasten. Het is niet aangeraden om op die eerste voorjaarsdagen een witte was buiten te hangen om te drogen. De kleine bruine vlekjes zijn dan vaak massaal aanwezig. Op mijn bijenstand heb ik daar echter geen problemen mee. Daar zijn geen witte lakens en ook geen witte auto’s in de buurt. Een aantal bijen houdt zich bezig met de dode bijen die op het bodemgaas zijn gevallen naar buiten te werken. Je ziet de bijen dan trekken en sleuren aan de lijkjes om ze over de rand van de vliegplank naar onder te kiepen.

Volgens de voorspellingen gaan de temperaturen volgende week meermaals boven de 10 graden. Vermits het broednest dan vast en zeker al op gang komt, zullen we de voedselvoorraden goed moeten in de gaten houden.

Vorige week heb ik de nieuw aangekochte bodems en deksels geverfd. Alleen de buitenkanten zijn geverfd. De varroabodem is wit geverfd om de mijten beter te kunnen zien en de vliegplankjes heb ik geel geverfd. De bijen zien deze kleur het best naar het schijnt. De kastdelen zelf zijn in een soort grijsgroen geverfd. Alle verf is op waterbasis zonder schadelijke stoffen voor plant en dier.