Zaterdag zijn de volken weer gecontroleerd. De segenberger had gesloten doppen en nog alle bijen. De geknipte koningin is dus verloren en de bijen zijn terug naar de kast gevlogen. Nu moet ik natuurlijk wel dagelijks luisteren naar het tuten en kwaken van de jonge koninginnen. Ik heb namelijk geen idee hoelang de doppen al gesloten zijn. Op de waterbroekstand stond bij de vorige controle een raam met een mooie, vermoedelijke, wisseldop en we vonden de koningin niet. De dop was gesloten en zaterdag na 7 dagen nog steeds. Er waren nu echter nog enkele andere belegde doppen aangemaakt. Deze heb ik echter laten staan omdat de wisseldop er nog mooi uitzag. Zouden de bijen een zieke of dode pop herkennen door de was? Of hebben we de oude koningin toch gedood bij de zoektocht vorige week en willen ze op deze manier zeker spelen? In elk geval heb ik gisteren, zondag, een tuter gehoord en geen kwaker. Vandaag, maandag, vloog de kast even uitbundig als de andere kasten en geen tuter meer gehoord. Morgen nog eens luisteren en anders woensdag controle van het raam met dop. Als de bewuste dop dan nog niet open is, is hij al 12 dagen gesloten. als hij open is, verwacht ik dat de veel jongere doppen worden afgebeten door de bijen. Ik ben benieuwd.

Mijn beste volk liet mooi haar koningin zien. Dadelijk met haar een veger gemaakt en verhuisd naar de boshuisstand. Het stamvolk kan ik nu binnen 11 dagen gaan beluisteren naar het tuten en kwaken. Voor de niet-imkers: de jonge koningin die uit haar dop loopt, maakt regelmatig een tutend geluid. Als er elders in de kast een rijpe koningin in een dop zit, tuut ze terug. Maar door de afgesloten dop is deze toon veel lager en lijkt hij eerder op een kwaak. Als ik na een tuut geen kwaak hoor, ga ik er dus van uit dat er reeds een koningin is uitgelopen maar er nog geen andere koninginnen rijp zijn. Als ik wel een kwaak hoor,  dien ik dezelfde avond nog alle ramen te controleren en alle resterende koninginnendoppen te openen. Want als de koningin namelijk ook een andere hoort kwaken, zal ze de volgende dag bij mooi weer ook zwermen: de nazwerm.  Ik open een paar doppen en laat die dames ook in de kast los. Tijdens de nacht vechten de troonopvolgers het dan zelf uit op leven en dood waarbij we er van uitgaan dat de sterkste overwint. Ik vernietig de andere doppen echter niet, maar snijd ze voorzichtig uit om in mijn couveuse verder uit te broeden. Ik vul dan ook meteen enkele apidea’s met een tas bijen en geef ze enkele uren tot enkele dagen later de pas uitgelopen koninginnen uit de couveuse. Deze kunnen dan later nog dienen als backupkoningin. Door op allerlei manieren de bijenvolken in mei en juni te splitsen, kunnen imkers hun bijenvolken vernieuwen, verjongen en vermeerderen. Bijenvolken genoeg op dit moment. Het enige probleem is om voldoende goede koninginnen te verkrijgen voor de volken die we later willen inwinteren. En momenteel wil het weer nog steeds niet echt meewerken voor een vlotte koninginnenkweek. De dames komen al niet veel buiten in hun leven, slechts voor de bruidsvlucht en enkele voorafgaande verkenningsvluchten, maar het weer moet wel meezitten op dat heikele moment.

Deze week kreeg ik een vraag van een lezer over de kostprijs van het zelf waswafelen. Op zich wel een interessante vraag maar voor mij niet relevant. Ik maak namelijk mijn eigen waswafels omdat dit past in mijn imkerijfilosofie en ik vind het gewoon een leuk werkje. Toch heb ik even een rekening gemaakt om op zijn vraag te antwoorden.

Ik gebruik kalkarm regenwater om de was te smelten en te zuiveren. Ook voor de koeling van het wafeltoestel gebruik ik regenwater.  Ik gebruik wel in de zomer eens de waterleiding doch het fijne straaltje wordt dan opgevangen en gebruikt om te tuin te begieten. Waterprijs is dus van geen tel. De enige kosten zijn elektriciteit en de gasprijs van een fles propaan. Ik heb geen idee exact hoelang, maar voor het uitbranden van de kasten, smelten van de ramen, zuiveren van de was gaat een gasbus zeker 5 jaar mee. En trouwens als je je eigen was in gezuiverde blokken wil verkopen, dien je dit ook te doen. In principe hoef ik die gasprijs dus ook niet te tellen als ik wil vergelijken met de aankoop van waswafels uit de handel.

Eerst enkele gegevens: Het koelwater van het wafelijzer benodigt een aquariumpompje van slechts 18 Watt. De bain-marie verbruikt 1300 Watt voor het opwarmen en 400 Watt voor het warmhouden van de was op werktemperatuur.
Het waswafeltoestel kostte 800 euro. Ik schrijf het af op 10 jaar. En wellicht gaat het zelfs veel langer mee. Voor een produktievolk heb ik jaarlijks enkele nieuwe waswafels nodig, voor de honingzolders de helft van het aantal honingramen en voor de jonge volken een ganse bak.
Per jaar gebruik ik voor mijn acht produktievolken en acht jongvolken 224 nieuwe waswafels met een gewicht van ca. 15 kg. Mijn toestel dient dus 150 kg was te smelten op die 10 jaar. Tijdens de 10,5 uur electriciteitsverbruik (nodig om die raten te maken)  staat dat voor 5 keer opwarmen van de bain-marie aan 1300Watt (1u)  en 5,5 u gieten van de wafels aan 418Watt en dus 8,8 kW per jaar of 88kW op die 10 jaar. Aan een prijs van 0.3 euro per kW is dit 26.4 euro.
Als ik hier de 800 euro voor het toestel nog bijtel, betaal ik dus 826.4/150= 5.50 euro per kg gewafelde was.
Het is echter mijn eigen was en de arbeid aan het wafelen vind ik zeer rustgevend. Waswafels aankopen kost iets meer dan 12 euro per kg. Er zit dus nog wel wat rek op.

De controle dit weekend is weer achter de rug. 10 bijenvolken met honingzolders. De zwermintenties zijn begonnen. Een kast met belegde zwermcellen heb ik behandeld met een tussenaflegger. De broedkamer is op een separator gezet boven de honingbak en op de bodem is een nieuwe broedkamer geplaatst met waswafels. Een raam met open gesloten broed uit de broedkamer heb ik er wel ingehangen. Volgend weekend wordt de situatie dan weer hersteld. In de andere kasten zijn alle speeldopjes vernietigd. In sommige volken waren de speeldopjes al belegd met een eitje en het volk wil dus gaan zwermen. De koningin vertrekt pas als de zwermdop wordt gesloten. Maar omdat ik deze cellen heb vernield, moeten ze opnieuw beginnen. En vermits de cellen pas na 7 dagen worden gesloten, kan ik de volgende controle nu uitstellen tot volgend weekend. In een ander volk zaten enkele mooie doppen op de rand van het broednest. Ze zaten echter wel niet op de rand van het raam. Ze waren al gesloten en alle bijen waren nog aanwezig. De koningin gezocht maar niet gevonden. De ganse bak afgeslagen boven een  koninginnenrooster en de koningin nog steeds niet gevonden. Volgens de kastkaart was ze niet gemerkt. De locatie van de zwermdoppen duiden er op dat het ook wel eens enkele doppen kunnen zijn voor een stille moerwissel. We zullen deze kast dus de volgende dagen goed in de gaten houden. Enkele volken hadden nog geen belegde zwermcellen en slechts enkele speeldopjes. Waar we de koningin niet vonden, keken we naar belegde cellen met eitjes. In dat geval had het volk toch nog een koningin in de vorige drie dagen. Moest de koningin dan sneuvelen tijdens een controle,kan het volk zich altijd nog redden met de aanmaak van redcellen.

Van de zes broedafleggers die vorige week zijn gemaakt, hebben 4 volkjes doppen aangezet. Volgende week probeer ik nog enkele afleggers te maken. Deze afleggers moeten de nieuwe volken worden voor volgend jaar.

Momenteel heb ik ook nog drie volken zonder honingzolder. Ze heben een koningin van vorig jaar en zijn klaar voor de zomerdracht. Ik heb echter al mijn honingzolders al in gebruik en dus geen mogelijkheid meer en trouwens ook geen locatie meer om ze in te zetten. Daarom heb ik deze drie volken vandaag te koop gesteld op Kapaza!. Mocht dit niet lukken, maak ik hiermee enkele broedafleggers voor jonge volkjes.

Daarstraks twee segenbergervolken overgezet op een kempische broedbak. Begin april heb ik via een tussenmal deze kempische broedbak op de segenbergers gezet. Het waren de twee segenbergers die als enkele broedbak waren overwinterd. Vandaag heb ik dan de segenbergers er onderuit gehaald. Een volk zat bijna compleet in de bovenste kempische broedbak. Deze bak krijgt morgen een honingzolder. De onderste ramen uit de segenberger heb ik zojuist gesmolten. Het andere volk zat nog maar op een zestal ramen boven. Ik heb de koningin in de kempische bak gezet op de originele plaats. De onderbak, de segenberger, wordt nu verder als broedaflegger verzorgd door mijn leerlingimker. Na 9 dagen gaan we hierop doppen zoeken. Na 11-12 dagen kan hij gaan luisteren naar het tuten en kwaken. Hierna kunnen we doppen gaan breken. En na 21 dagen gaan we het, dan broedloze volk, behandelen tegen varroa. Tegelijkertijd gaan we de overgebleven en hopelijk bevruchtte koningin zoeken, merken en knippen. Dit seizoen kan hij dan dit volkje ook gebruiken om een tweede broedbak uit te bouwen vanaf waswafels. Deze raampjes gaat hij zelf bedraden en de waswafels insmelten. Als beginnend imker kan hij dan de abstracte theorie wat beter begrijpen. Ik vond het zelf ook een meerwaarde dat ik tijdens de cursus al kon terugvallen op zaken die ik ook al in levende lijve had aanschouwd. Vandaag heeft hij door mijn handelingen al twee koninginnen te zien gekregen en gezien hoe ik ze merkte en knipte.