Categorie: Passie voor de bij

Honingramen insmelten

Vermits ik elk jaar 75% van mijn Kempische honingramen vervang door nieuwe waswafels, ben ik alvast begonnen aan het klaarmaken van de eerste partij. Begin april krijgen alle bijenvolken een eerste honingbak. Deze bevat 12 ramen en in het midden hang ik zes uitgewerkte ramen van vorig jaar. Deze uitgewerkte ramen werden bewaard in afgesloten plastic bakken en ze werden behandeld met azijnzuur tegen de wasmot. Door gebruik te maken van enkele uitgewerkte ramen, kruipen de bijen sneller door het koninginnenrooster naar de honingbak. Zodra ze beginnen met het vullen van de raten met verse nectar zullen ze ook de waswafels beginnen uit te werken. De nieuwe waswafels hangen dus aan de zijkanten. Normaal vullen de bijen eerst de raten in het midden van de honingbak, boven het broednest.

De uitgewerkte ramen zijn behandeld met azijnzuur en daarna leg ik ook nog notenbladeren op de ramen. Er wordt vaak beweerd dat notenbladeren insectenwerend werken.
De nieuwe waswafels worden ingesmolten in de gezuiverde raampjes.
De 120 nieuwe ramen die ik begin april nodig heb, zijn nu allemaal klaar.

De volgende weken, bij deftig weer, verwijder ik de honingbak bij de volken. Deze heb ik tijdens de winter onder de broedbak staan. De ramen die hier in zitten, worden dan allemaal gesmolten. En de propere honingbak kan dan begin april boven een koninginnenrooster worden opgezet.

De stoomsmelter kan 24 ramen tegelijk smelten. De raampjes die dan leeg zijn en tegelijk zuiver gestoomd, kunnen weer worden gebruikt met nieuwe waswafels.

Wintervoer

Dit volk heeft nog een klein beetje deeg maar de meesten hadden een leeg pak na een maand.
Het nieuwe voer voor de volgende weken.

Ik voorzie per volk telkens een half pak. Dit is 1,25 kg suikerdeeg. Door op deze manier een pak half door te snijden, hebben de bijen een brede ingang tot het deeg die goed openblijft. Vermits de volken al wat actiever zijn geworden, zal dit pak vermoedelijk sneller leeg. Controle volgende week als ik de onderbakken verwijder.

Stuifmeel in februari

Cornus mas of kornoelje is een inheemse haagplant. Past goed in de grotere tuin.
De bandwilg of Salix udensis ‘Sekka’ bloeit pas volop in de tweede helft van maart. Dit is slechts het aarzelend begin.
De crocussen beginnen er aan.
De topleverancier in februari is de hazelaar. Het is een windbestuiver maar het stuifmeel is op dit moment zeer belangrijk voor de bijen.
De rode minuscule vrouwelijke bloemen van de hazelaar. Ze hoeven niet op te vallen om insecten aan te trekken. Ze hebben slechts een licht briesje nodig.

Reinigingsvlucht

Vanmiddag 12 graden en het zonnetje schijnt recht op de vliegspleet van de bijenkasten. Dat is het moment voor een reinigingsvlucht. De bijen hebben nu eindelijk de mogelijkheid om even snel buiten te komen en hun lichaam te ‘reinigen’. Gedurende de winter, als de bijen in een dichte tros zitten, houden ze hun ontlasting op. Dit doen ze om hun woning zuiver te houden en zodoende ziektes te voorkomen. Maar nu ze even buiten kunnen, doen ze dit massaal.

In vroegere tijden, voor de komst van de droogkast en de uitwerkende vrouwen, was deze eerste zonnige dag ook het moment om massaal de lakens te wassen en buiten aan de lijn te drogen. Dit leidde dan tot serieuze woordenwisselingen tussen de vrouw des huizes en de imker. De, smetteloos gewassen,witte lakens hingen dan aan de draad, besmeurd met gele vlekken. Gele vlekken, veroorzaakt door de plots uitvliegende stuifmeeleters. Heden zien we dit niet meer zo vaak. Maar hopelijk heb je toch nog ergens een potje honing van vorig jaar bewaard. Als zoenoffer voor de gele vlekken op buurmans auto.

varroabodem met ingebouwde wespenval

Ik heb de Apishield-bodems een beetje aangepast naar mijn Kempische maten.

Deze zijn voor simplexkasten. 46 x 46 cm.
Ik heb aan de zijkanten en de voorkant een katje van 2 cm genageld.

De zijwanden van mijn Kempische kast steunen nu volledig op de bodem en sluiten perfect aan. Het latje aan de voorkant heb ik er bovenop genageld. Ik kan de broedbak nu tegen deze lat schuiven en de kast staat dan perfect uitgelijnd op de bodem.

Achter de kast waar ik normaal sta, kan ik ze nu perfect uitlijnen op de bodem.

De bodem is iets kleiner dan de broedbak en bijgevolg ook het varroagaas. Maar deze bodem is dan ook niet bedoeld om de vrije mijtenval te tellen. Het is de bedoeling om per vijf kasten één van zo’n bodem te voorzien. Ik heb ze momenteel in de verf gezet en hoop ze toch enkele jaren te kunnen gebruiken. De wanden zijn van degelijk hout gemaakt maar de dunnere delen zijn gemaakt van triplex en dat zou wel eens kunnen tegenvallen. Daarom toch maar geverfd. Ik ga ze ook niet in de winter laten staan. Dan heb ik graag een goede ventilatie onderaan om schimmel te voorkomen. Ik ga ze proberen van maart tot november.

Ik heb geen idee hoe selectief deze val gaat werken voor de Aziatische hoornaar. Maar ik weet wel zeker dat het beest dat zich onder de kast laat vangen geen goede bedoelingen heeft met mijn bijen.

Selectieve vallen voor de Aziatische hoornaar

Gisteren las ik dat begin februari al een jonge koningin was gevangen van de Aziatische hoornaar. Ik was al bezig met de fabricage van enkele selectieve vallen, maar ik schakel nu toch maar een versnelling hoger. Vermits volgende week de temperaturen wel eens even boven de 10 graden kunnen oplopen, heb ik de vallen zelfs geplaatst.

De selectieve val heeft een conische ingang van 8,4 mm waar de Europese hoornaar niet zou in geraken. Kleinere insecten die in de val geraken, kunnen dan weer weg door de stukjes moerrooster met gaten van 6 mm.

De conische bijendrijvers heb ik moeten uitboren tot 8,4 mm, want ze zijn normaal voorzien voor bijen met een gat van 6 mm.
De lofvloeistof die ik nu gebruik is Trappit. Ik ben benieuwd.
Ik heb een val gezet op de uiteinden en in het midden van de rij.

Bij de voorjaarscontrole binnen een paar weken, vervang ik enkele bodems door de nieuwe bodems met ingebouwde wespenval. Ik heb deze pas gekocht en ga ze nog een beschermlaagje verf moeten geven. Zodra ze worden geplaatst, zal ik een foto plaatsen. De bodem op maat van een tienraams Dadant past perfect voor een Kempische kast in warmbouw. Zo ga ik er een proberen. De andere vier die ik kocht zijn op simplexmaat en hier moet ik nog zijlatjes aan bevestigen. Meer hierover later.

De bijenvolken voorzien van noodvoer

Momenteel is er dan toch nog een winterprik bezig met temperaturen rond het vriespunt. De voorbije weken waren echter zo zacht dat er geregeld bijen uitvlogen. Dan zitten de bijen natuurlijk niet op tros en zijn ze vrij actief in de kast. Op zulke momenten verbruikt een bijenvolk extra energie.En dan zou het zo wel eens kunnen dat ze binnen enkele weken met een voedseltekort zitten. Bij mooi droog weer gaat de hazelaar nu volop in bloei maar die levert voor onze bijen alleen wat stuifmeel en geen nectar. Het moet dan ook tegelijk warm genoeg zijn voor de bijen om uit te vliegen en dat stuifmeel te gaan halen. De vroegste wilg bij mij in de buurt bloeit rond 20 maart. Pas dan kunnen de bijenvolken zelf voldoende nectar ophalen. Maar ook dan moet het weer meewerken. Meer dan 12 graden en niet teveel regen. Er zijn heel wat voorwaarden te voldoen om een bijenvolk goed door de winter te halen. Bij lange strenge winters zal hun voorraad wel volstaan maar de voorbije winters met slechts enkele korte winterprikken worden anders ervaren. De bijentros wordt geregeld wakker en verbruikt dan teveel energie.

Ik los dit probleem op door vanaf januari bij te voeren met suikerdeeg. Zolang het volk genoeg eigen voorraad heeft zal het dit suikerdeeg niet snel aanspreken, maar bij een dreigend tekort beginnen ze er wel aan. Ik voorzie dus elk bijenvolk van een half pak suikerdeeg. Dat is dus 1,25 kg. Door regelmatig even het deksel op te heffen kan ik het verbruik dan inschatten. Is het pak leeg, geef ik gewoon een nieuw. Als ik begin april de honingzolders plaats, gaan de restjes gewoon weg. Sommige volken zullen dan nog steeds bezig zijn aan dat eerste pak, maar andere hebben er al enkele leeg gegeten. Mij geeft het in elk geval de zekerheid dat ze niks tekort zullen komen.

Winterbehandeling tegen varroamijt

Het heeft een beetje geduurd maar vandaag ben ik toch begonnen aan de winterbehandeling. Normaal doe ik deze al in de eerste helft van december. De methode die ik gebruik hangt natuurlijk af van de omgevingstemperatuur op het moment. Diergeneeskundig kan de winterbehandeling niet meer na december en de volken laten sterven door niet of verkeerd te behandelen is vanuit het standpunt van dierenwelzijn zeker niet te verantwoorden.

Vandaag was de temperatuur 10 graden en de bijen zaten zeker niet in een vaste tros. Ook de volgende week is er geen lagere temperatuur te verwachten en daarom heb ik de behandeling via sublimatie doorgevoerd. Druppelen werkt niet goed als de tros niet dicht genoeg is. De bijen geven dan het oxaalzuur slecht door naar elkaar en veel valt zelfs door de tros op de bodem. 5 ml per straat is ook totaal anders als de bijen los zitten op 9 straten of dicht op elkaar in 5 straten. Daarom is er bij deze temperaturen geen degelijk resultaat te verwachten van een druppelbehandeling.

De sublimatie daarentegen werkt anders. Het oxaalzuur wordt onder vorm van een fijne nevel in de kast gebracht en dringt daarentegen zeer goed door een loszittende tros. Er is geen suiker toegevoegd en de bijen geven dit dus niet aan elkaar door. De oxaalzuurkristallen dienen elke bij zelf te bereiken. Bij temperaturen boven 5 graden is de sublimatie veel efficiënter dan de duppelmethode. Spijtig genoeg is deze methode niet toegestaan in vele landen maar dierenziektes niet bestrijden is eveneens verboden.

Natuurlijk moet er veilig worden gewerkt. En met de juiste doseringen. Ik ga dus hier ook geen reclame maken voor de sublimatie maar nood breekt wet.

De bodemschuif gaat dicht. Wel proper vegen om de mijtenval te kunnen tellen na een drietal dagen.
Vermits ik geen vliegplanken gebruik, heb ik er altijd op overschot. Hier heb ik een mousse op geniet. Vliegplank insteken en de vliegopening is afgedicht. Simpel en snel.
De oxamat, een autobatterij, handschoenen, bril en masker.
Gedurende 5’30” wordt het oxaalzuur gesublimeerd. Rood lampje brandt dan. Hierna laat ik de ventilator nog 3’ draaien om de kristallen goed te verdelen in de kast. Ik wacht dan nog 3’ om de kristallen te laten neerslaan alvorens de kap te verwijderen. Mijn gasmasker en bril hou ik gedurende de ganse tijd op en ik blijf op afstand.
Tijdens de verdamping ziet men de mist van kristallen door de plexikap. Pas als deze volledig weg is wordt de kap verwijderd.