Hoe maak ik de hoornaarharpen stap voor stap

Ik kreeg een link doorgestuurd over de volledige productie van hoornaarharpen en dit heeft me goed op weg gezet. Asian Hornet Beekeepers guide – The electric Harp – April 2023 revision door Cambridgeshire Beekeeper Andrew Durham. Op deze pagina’s heb ik me gebaseerd naast de vele filmpjes die al zijn te vinden op YouTube.

In dit eerste filmpje maak ik de harpen op twee manieren. Eerst zoals in het bovenstaand artikel met de veertjes maar ik heb ze bij de tweede harp weggelaten. In sommige filmpjes op YouTube spant men de draden allemaal samen door de draadstang op te spannen. Ik ben van mening dat elk draadje apart met een kabelbinder opspannen beter is en ik hierdoor de verbindingen achter deze kabelbinders kan doorvoeren om een veiliger isolatie te bekomen. Maar het mag duidelijk zijn dat de harpen op meerdere manieren zijn te bouwen door imkers die meestal toch al degelijke doe-het-zelvers zijn.

In de vorige film, op de bijenstand, is duidelijk te zien hoe de elektriciteit werd voorzien, maar ik zal weldra een filmpje on line zetten, hoe ik de generators maak van een vliegenmepper. De goedkoopste oplaadbare vliegenmepper vond ik voor minder dan 6 euro en de converter van 12V naar 5V betaalde ik 9 euro voor 2 stuks. In plaats van een hoog-voltage generator aan te kopen die twee tot vier harpen kan aansturen, plaats ik dus een generator op elke harp voor 10 euro. De stroomkabel van de batterij naar de verschillende harpen kan op deze manier ook met een simpele 12V.

Bescherming van een bijenkast tegen de Aziatische hoornaar

Het filmpje van mijn huidige situatie heb ik nu online gezet op YouTube.

Volgens de eerste bevindingen na 24 u heb ik op die stand nog zeker twee of drie harpen meer nodig. De accu’s en het grote zonnepaneel kunnen dit natuurlijk moeiteloos aan. En al zeker omdat elke harp haar eigen hoogspanningsgenerator krijgt. De kostprijs indien ik alles nieuw zou aanschaffen in de bouwmarkt en onlinewinkels:

Schraag 8,49
Draadstang 4,18
Steekklemmen voor electradraad 4,50
Lusterklemmen om draad op te spannen 7,60
Spandraad bobijn van 250g. 4,90
DC-DC converter 12V 5V 14,99
Elektrische vliegenmepper 12,75
Spanveertjes 20,50
Totaal voor 1 harp met generator= 77,91 euro

Dit zijn de prijzen voor de volgende harpen die ik ga maken op een iets andere manier. Ook hiervan zal ik nog een filmpje maken.

De stroomvoorziening heb ik hier gedaan met een vrij uitgebreid off-grid systeem. Goedkoper zou zijn om twee autobatterijen aan te schaffen en een batterijlader. Vermoedelijk hoef je slechts om de paar dagen de batterij te vervangen door de andere die je thuis kan opladen.

Aziatische hoornaar: overkill?

De laatste dagen is het aantal AH voor de kasten enorm gestegen. De muilkorven beschermen de bijen wel maar als er vijf AH’s voor de kast vliegen, komen er niet veel bijen thuis met het voor hun levensnoodzakelijke stuifmeel. Af en toe vindt een AH toch de binnenkant van de muilkorf en dan wordt die wel binnen de kortste keren afgemaakt door de bijen, maar tegen de zwevende jagers voor de kasten hebben ze geen verhaal. De bijen gaan dit ook nooit kunnen. Op de vliegplank doden ze de AH namelijk door met een groot aantal bijen samen te werken en de AH in te ballen tot die door oververhitting stikt. Maar in de vrije vlucht is het één tegen één en dat kan een bij nooit winnen.

Om de bescherming nog verder te verbeteren, staan er op elke kast ook wespenvallen. Deze zijn gevuld met een oplossing die ik zelf maak van 1 liter rode wijn, 1 liter bier, 1 liter grenadinesiroop, 1/2 kg oude honing en dit aangevuld tot 10 liter met water. De vallen worden hiermee elke twee dagen opnieuw gevuld. Meestal zitten ze dan boordevol AH’s en enkele dikke zwarte vliegen.

Naast de bijenstand heb ik ook nog een val geplaatst naar het model van Frank Soulat. Deze staat op een oude broedbak met enkele oude broedramen en een bakje met dezelfde lokvloeistof.

Maar de wespenvallen en de muilkorven zijn duidelijk nog niet genoeg. Daarom heb ik ook nog elektrische hoornaarharpen besteld en hoornaartenten. De levering van deze beschermingsmiddelen is echter vertraagd door de enorme vraag van de imkers. Zodra ik ze ontvang en in gebruik heb genomen, zal ik hierover berichten.

Wachten op een besteld item is echter niet aan mij besteed en daarom ben ik toch al begonnen aan een DIY hoornaarharp.

Ik ben begonnen met een electronische vliegenmepper. Een exemplaar dat oplaadbaar is met 5V. Merk Edialux.

De batterij kan worden verwijderd. Ik gebruik alleen de USB-C aansluiting naar een voorziening van 5V.

Deze 5V wordt geleverd door een DC-DC converter van 12V naar 5V.

En de 12 V wordt aangeleverd door een opgeladen autobatterij.

De harp zelf heb ik gemaakt van een oude schraag. De opgespannen draden zijn gemaakt van RVSdraad om wasraten in te smelten. De spanning bereik ik met een rolwieltje dat ook gebruikt wordt bij het insmelten van wasraten.

De positieve en de negatieve draad is 2 cm van elkaar verwijderd. Hierdoor kunnen bijen door de harp vliegen en vallen de grotere AH na een schok versuft in een onderstaande bak met zeepsop waar ze verdrinken.

Ik begin met een draad aan een schroefje aan de buitenkant van de lat en leidt de draad langs de voorkant van de houten lat. Aan de overliggende kant heb ik de draad vastgeniet aan de binnenkant van de lat en 4cm verder door een tweede nietje terug naar onder geleidt. De tweede draad loopt er tussen met een afstand van 2 cm op dezelfde manier en bijgevolg kunnen de twee polen elkaar niet raken. De connectie met het handvat van de mepper gebeurde hier met krokodillenklemmen.

Voor de tweede harp heb ik aan de binnenkant van de latten gebruik gemaakt van ooghaakjes in plaats van nietjes wat iets gemakkelijker is om na te spannen. Ook een spanschroef dient hiervoor. Toch heb ik nog het rolwieltje gebruikt om de draad strak te spannen.

Na slechts 24 u lagen er meer dan 10 AH in het zeepwater onder de eerste harp. Ik heb bijgevolg de tweede harp vandaag ook aangesloten en de batterij vervangen door twee batterijen die worden gevoed met een zonnepaneel. Hiervan maak ik weldra een filmpje om hier te laten zien.

Laatste zomercontrole van dit jaar

De laatste controle van de zomer. Pas in de tweede helft van september worden ze nogmaals gewogen en tot hun inwinteringsgewicht bijgevoederd. Varroa is onder controle en de nieuwe koninginnen hebben een mooi broednest om gezonde langlevende winterbijen te produceren, maar de Aziatische hoornaars vormen toch de nieuwe uitdaging.

youtube.com/watch

Nog maar eens de Aziatische hoornaar…

Momenteel beginnen ze weer te ‘hooveren’ voor de kasten om een volgeladen, thuiskomende bij te grijpen in de vlucht. Imkers kunnen natuurlijk met een badmintonracket voor de kasten plaatsnemen en op die manier zeer veel badmintonervaring op doen. Maar wat als we er niet zijn? Daarom heb ik momenteel voor elke kast een muilkorf gehangen. De bijen voelen zich veilig op de vliegplank en kunnen op die manier toch nog de noodzakelijke airconditioning toepassen voor het broed in de kast.

Maar nog veel belangrijker vind ik de plaatsing van de selectieve vallen op de bijenkast. Op élke bijenkast. De AH vliegt weliswaar niet in het donker maar als de bijen in de vroege ochtend of late avond niet meer actief zijn, vliegen er wel nog steeds hoornaars. En als deze worden aangetrokken door de val worden ze natuurlijk uitgeschakeld. De gevangen hoornaar keert niet terug naar haar nest om broed te verzorgen. Het is misschien een druppel op een hete plaat maar wie het kleine niet eert…

De voorbije dagen is me echter opgevallen dat het lokmiddel trapit sterker lokt dan aanvliegende bijen. Telkens ik bij de bijenstand kom, heb ik een spuitbus bij me met trapit. Ik spuit een klein straaltje in de inlooptunneltjes van de vallen en letterlijk terwijl ik er bij sta, bevat elke val één of meerdere AH. Het is in elk geval effectiever dan even voor de kasten met een racket te posten.

Deze val bevatte na een uur zelfs al drie AH’s. Maar élke val bovenop de 21 kasten bevatte er minstens 1 op een paar uur.

3 augustus 2025

De reuzenbalsemienen staan in bloei en de bijen profiteren er van. Om aan de nectar te raken, moeten ze helemaal in de bloem kruipen en die geeft dan zijn wit stuifmeel massaal af aan de bij. Deze is op haar rug dan helemaal bedekt en daarom zien we regelmatig spookbijen thuiskomen aan de kast. Helemaal bedekt met het witte stuifmeelpoeder.

De moestuin en de boomgaard worden nu dagelijks bezocht om wat te oogsten. Vandaag vijgen, pruimen, Nashiperen, enkele oogstappels, de eerste rijpe peren, tomaten en courgettes à volonté en de eerste boontjes.

Eind juli 2025

De zomer is halfweg en hoe ver staat het nu met de bijen? De honingoogst is achter de rug en de potten staan klaar. Het droge voorjaar bleek veel honing op te leveren van een uitstekende kwaliteit. En ook de zomerhoning van vooral de lindes is prima gebleken. Er viel op het laatste nippertje toch nog voldoende regen voor de lindennectar.

De beste plaats om honing op te slaan is een kelder met temperaturen rond 15°C. De tweede beste plaats is een klimaatkast op 15°C.

Het potje dat u zelf in gebruik hebt en wellicht snel is opgebruikt, hoeft niet in de koelkast. Meestal smeert de honing ook beter op de boterham bij kamertemperatuur.

Op de bijenstand ben ik nu bezig met de varroabestrijding samen met de strijd tegen de nieuwste vijand: de Aziatische hoornaar.

Achter deze gaastunnel voelen de bijen zich een stuk veiliger en slagen ze er beter in om de ingang van de kast te verdedigen.

In de moestuin is juli een echte oogstmaand. Dagelijks verse groenten op tafel. Spitskool, warmoes, zomerprei, courgettes, rode kool, sla, koolrabi… Maar ook de bewaaroogsten lopen binnen. De uien, sjalotten en aardappelen zijn ondertussen naar huis gehaald.

Het grootste verschil met groenten uit de winkel: er zijn zoveel rassen om uit te kiezen. Allemaal net iets anders.

De leeg gekomen plekjes zijn nu ingezaaid met phacelia.

Phacelia is een prima groenbemester die prima werkt bij wisselteelt. De plant is namelijk geen familie van onze groenten en kan zo op elk groentenbed worden toegepast. In tegenstelling tot bijvoorbeeld koolzaad of mosterd dat van dezelfde familie is als de kool en daarom geen verbetering kan geven op een kolenbed. Als alternatief gebruik ik ook wel eens afrikaantjes als groenbemester om de grond nog beter te ontsmetten maar phacelia levert al na 6 weken een mooie bloei op voor de bijen. Tot half augustus kun je dus phacelia zaaien die nog een mooie bloei geeft als extra.

Upgrade wespenval

Tweede helft juli en we worden al overspoeld door wespen op het terras. Naar het voorbeeld van de kleine wespenvalletjes die zeer effectief zijn,

Had ik besloten om een groter exemplaar te maken om achter in de tuin te hangen. Op basis van de 10 liter siroopbussen en met een paar bijendrijvers zou dit moeten lukken.

Het resultaat is zo goed dat ik besloot om hierop verder te gaan. De trechtertjes moeten worden gekocht en er is al genoeg afval te vinden. Daarom heb ik het geprobeerd met het boveneinde van een klein frisdrankflesje. Een gat in de zijkant van de bidon en met een lijmpistool zat het dadelijk als gegoten. Ook dit resultaat overtreft weer alle verwachtingen.

Maar de opening van het flesje laat soms nog een wesp ontsnappen. Terug naar de tekentafel dus. De dop liet ik nu op het flesje en boorde er een gaatje in van 8mm. Juist genoeg voor de wespen en zelfs de Aziatische hoornaar. Maar vermits de opening nu misschien te klein is om de zoete lokgeur te verspreiden, heb ik met een verhit mes enkele sleuven in de flessenhals aangebracht.

Kostprijs is nu verwaarloosbaar. Alleen de lokstof heeft een kostprijs. Maar een blikje bier en wat fruitsap mag de pret niet drukken. Dit is slechts eenmalig want bijvullen tijdens het zomerseizoen kan trouwens via de grote vuldop bovenaan met allerlei drankrestjes en zelfs stukjes rottend fruit.

Wespen aan tafel

Het wespenseizoen is vroeger begonnen en een groter probleem dan vorig jaar. Het drogere weer en zacht voorjaar spelen natuurlijk in de kaart van de wespen. Het loont vaak om wat wespenvallen in de tuin te hangen of zelfs een mooie glazen wespenval op tafel te zetten. Maar nu we wat ervaring hebben met het maken van selectieve vallen tegen de Aziatische hoornaar kunnen we misschien beter. Ik had nog enkele conische bijendrijvers liggen en ik zit nog met een berg lege siroopbussen. Ik heb de twee even gecombineerd en het resultaat is een gigantische wespenval. Een blikje bier, een flesje sinaasappelsap, wat water en een bananenschil heb ik er in gegoten. Reeds na een paar minuten had ik de eerste. Het werden er zeer snel tien. Ik ga ze morgen wel wat verder in de tuin plaatsen, weg van de tafel. Ik hang ze met een touwtje wel aan een boomtak.

De bus is gratis en de vier trechtertjes kosten samen 3,60 euro.

10 juli 2025

Vandaag heb ik de laatste honingramen geslingerd. Het was een fantastisch jaar voor honing. Weinig regen en bijgevolg moesten de bijen niet vaak binnen blijven. Ze konden volop nectar naar huis brengen. Ook wat stuifmeel betreft lijkt er veel meer te zijn binnengekomen dit jaar. Vorig jaar was door de vele regen een slecht honingjaar. En wat betekent dat dan? Vorig jaar haalde een bijenvolk een gemiddelde honingopbrengst van 31,5 kg. Dit jaar is het gemiddelde 49,3 kg per bijenvolk.

Elke bijenkast heeft een honingbak met uitgeslingerde ramen onderaan gekregen en de voerbakjes staan al bovenop. Hier begin ik morgen mee. Tweemaal per week krijgen ze een vol bakje van 2 liter siroop. Ik bewaar ook nog een aantal honingramen maar dan alleen de allermooiste exemplaren. Deze worden eerst nog proper gelikt door de bijen en daarna gaan ze twee dagen in een diepvriezer alvorens ze in afgesloten boxen te bewaren. Door de vriestemperatuur worden alle stadia van de wasmot vernietigd en heb ik volgend voorjaar toch al enkele mooie uitgewerkte honingramen om ze te laten beginnen. Het merendeel van de honingramen zijn echter gesmolten in de wassmelter. De bekomen blokken zijn dan weer au bain Marie gesmolten en door een filter in bakvormen gegoten. Mooie zuivere wasblokken van een kilo om tijdens de wintermaanden weer waswafels te maken.

24 honingramen leveren een volle emmer was, drijvend op vuil water

De blokken nogmaals smelten en zeven door een filterdoek

Het resultaat in bakvormen gegoten.