Wisselteelt en bloempotten in de moestuin

Regelmatig hoorde ik over wisselteelt in de moestuin. Niet elke plant heeft immers dezelfde grondbehoeftes en door elk jaar een andere soort op het groentebed te kweken, kan je vaak voorkomen dat er gebreken ontstaan. Je voorkomt ook veel ziekten door niet elk jaar dezelfde groenten op dezelfde grond te kweken. Ik pas deze wisselteelt al jaren als een rotatiesysteem in mijn moestuinbedden. Op die manier komt eenzelfde groentesoort pas terug op dezelfde aarde na vier-vijf jaar.

In de tomatenserre heb ik naast elk spiraal een bloempot ingegraven om vlot water te kunnen geven.

Naast wisselteelt probeer ik ook nog rekening te houden met het feit of twee verschillende soorten naast of na elkaar kunnen. Op het bed van de erwten was nog een beetje plaats voor de zomerprei. En zodra de erwten zijn geoogst, kan ik op die plaats dan de winterprei planten. Zo heb ik ook tussen de rijen uien een rij wortelen gezaaid. Wortelen en uien worden lastig gevallen door verschillende insecten en door hun beide geuren te vermengen, maak ik het een beetje lastiger voor deze beestjes. De wortelen en uien worden al in de vroege zomer geoogst en dan kan het bed gebruikt worden voor de boerenkool.

De kolen en de prei heb ik om insecten te weren alvast onder insectengaas staan. Maar in het moestuin e-boek van Rob Herwig vond ik ook een fantastische tip om knolvoet te voorkomen. En zelfs wisselteelt deels overbodig te maken. Hij plant namelijk zijn kolen in ingegraven bloempotten. De bodem wordt hiervan verwijderd en de pot gevuld met nieuwe potaarde. De langere diepe wortels kunnen in de diepere grondlagen op zoek naar voedingsstoffen maar de oppervlakkige grondlaag waar de knolvoetschimmel zich ophoudt, wordt op deze manier elk jaar vervangen door verse aarde. Deze tip is het proberen zeker waard.

Naast deze spitskolen staat knolvenkel en hiervoor heb ik een gleuf gegraven en deze opgevuld met potaarde. De jonge plantjes krijgen zo een betere start en er verschijnt ook veel minder onkruid in deze rij. Een gleuf gevuld met potaarde is trouwens ook voor veel zaadjes een betere start. Betere voeding, betere vochtopname en minder onkruid in de rij.

Ruimte geven aan de bijen

Vorige week heb ik op mijn twee bijenstanden een verzamelbroedaflegger gemaakt. Uit elke kast heb ik één of twee ramen met broed gehaald en in een nieuwe kast gehangen. Elk volk kreeg dan in de plaats dus één of twee waswafels in de plaats. Hierdoor hebben ze weer nieuwe ruimte gekregen om de opkomende zwermdrift te milderen. Eén kast had echter al belegde zwermcellen en hier heb ik dan een koninginnenaflegger van gemaakt. De koningin op het raam en nog een extra raam heb ik dan in een nieuwe kast gehangen. Ik gaf ze ook nog een waswafel en een voerraam mee. Deze koningin staat nu op reserve. Het oorspronkelijke volk zal een nieuwe koningin opkweken. Normaal is de zwermdrift in dit volk dan bekoeld voor de rest van het seizoen.

Vandaag heb ik alle volken die het nodig hadden een extra honingbak gegeven. Ook dit creëert weer ruimte voor het volk om de zwermdrift een beetje te temperen. Mijn bedrijfsmethode is er op gericht om elk volk begin juni sowieso een tweede honingbak te geven als ze die in mei nog niet hebben gehad. Dit jaar lijkt het voorjaar beter te worden dan normaal. De helft van de volken hebben vandaag dan ook al de derde honingbak gekregen.

1DR: 1 volledig darrenraam uitgesneden

2BA: 2 ramen uitgehaald voor broedaflegger

Br: Brias aanwezig= BRoed In Alle Stadia: eitjes, larven en verzegeld broed gezien

De verzegelde ramen alvast uithalen om de honing te slingeren was natuurlijk ook een mogelijkheid maar ik zou hiermee nog één of twee weken willen wachten. Tot juist voor de bloei van de acacia. En natuurlijk mogen we nooit vergeten dat de ijsheiligen nog niet zijn gepasseerd. Het weer kan nog verslechteren. Bij koude of veel regen hebben de bijen zelf veel honing nodig uit hun voorraad.

In de moestuin is het voor een aantal zaken ook nog wachten tot na de ijsheiligen maar ondertussen heb ik toch al de zomerprei geplant.

Een insectengaas in plaats van insecticiden.

De schaapjes zijn nu volop in het lammerseizoen. Hopelijk wachten de laatste drie niet meer te lang. Het vliegenseizoen is namelijk begonnen en dan wordt het tijd om de schapen te scheren. Als de lange wol door regenbuien nat wordt, trekt die geur vleesvliegen aan om eitjes te leggen in die wol. De uitkomende larven kunnen een schaap zo binnen twee dagen levend opeten. Door op tijd te scheren is de wol korter en droogt hij sneller na een regenbui. Maar ik scheer de ooien niet graag als ze hoogdrachtig zijn om dat ook dit weer een gevaar oplevert voor moeder en het ongeboren lam.

Het voorjaar gaat snel

Normaal plan ik eind april, begin mei het maken van de afleggers om de opkomende zwermneiging te onderdrukken. Het merendeel van mijn volken hebben al een tweede honingbak gekregen wat eveneens de zwermneiging wat kan onderdrukken. Drie volken hebben zelfs al een derde honingbak gekregen. Aan verzegelen van rijpe honing komen ze wel nog niet toe. Wellicht zijn ze veel te druk met het aannemen van de binnenkomende nectar en stuifmeel. Pas als er verzegelde honingramen kunnen worden weggenomen, stop ik met het toevoegen van extra honingbakken. Tot zolang is een volgende honingbak de enige manier om meer ruimte te geven. En juist deze drie volken vertonen al wat zwermneiging aan het aantal opgerichte zwermdopjes te zien. De fase van speeldopjes zijn ze gepasseerd zodra de binnenkant mooi glanzend is gepoetst. Ze zijn dan klaar om belegd te worden. Ik heb er alvast een aflegger van gemaakt, maar ook de andere volken zullen volgende week broedramen dienen te doneren voor de afleggers. Op die manier verliezen ze bijen en broed en krijgen ze weer nieuwe uit te bouwen waswafels waardoor de zwermneiging vermindert.

Vermits ik voldoende volken heb en niet meer wens te vermeerderen, maak ik enkele verzamelbroedafleggers. In deze afleggers kan ik dan mijn nieuwe koninginnen kweken om in de zomer mijn volken van een nieuwe koningin te voorzien. Een filmpje van deze actie zal nog wel volgen.

Het droge voorjaar zorgt momenteel voor een ongestoorde dracht waarbij zeer veel nectar en stuifmeel binnen komt. De bijen hebben nog geen enkel moment hun haalvluchten moeten staken door een regenbui. Vermoedelijk zijn er wel wat bloesems die door de droogte minder nectar afgeven maar er zijn in elk geval ook geen bloesems van de bomen geregend. Zo waren er vorig jaar tijdens de wilgendracht weinig droge momenten en zijn bij sommige felle regenbuien ganse wilgen hun katjes verloren. Elk jaar is weer anders en als imker dienen we ons aan te passen.

Wat de hoornaarkoninginnen betreft, ben ik gestopt met tellen. Met 11 koninginnen gisteren op één stand, tel ik ze niet meer. Vandaag zat er zelfs een koningin in de val luttele minuten nadat ik ze had leeggemaakt. En de selectiviteit van mijn zelf gemaakte vallen is prima. Al twee keer heb ik een Europese hoornaar vruchteloos zien proberen om in de val te raken. Maar deze koningin is dan ook merkelijk groter en kan niet door de toegang van 8mm.

De Europese moet zich elders gaan verzadigen.

Deze selectieve vallen om in het voorjaar koninginnen te vangen blijven nog tot eind mei in gebruik. Daarna plaats ik andere lokvallen voor de eerste werksters. Deze worden wel op een afstand van de bijenvolken gezet om ze alvast niet naar de bijenkasten te lokken.

Het imkerseizoen is nu echt begonnen.

Ik spreek met opzet over het imkerseizoen en niet het bijenseizoen, want dit duurt natuurlijk het ganse jaar. Maar als imker beginnen nu de geregelde controles van de volken om ze gezond te houden, te zorgen voor hun voortplanting en toch de zwermdrift onder controle te houden, en eventueel wat honing te produceren. En ze ook dit jaar weer te beschermen tegen de Aziatische hoornaar. Vorig jaar ving ik twee koninginnen in het voorjaar maar vandaag heb ik al de zevende koningin gevangen van 2025. Als dit een trend is, zullen we ons hart maar vasthouden.

Nummer zeven!
De sleepruimhaag staat nu volop in bloei.
De rij krentenboompjes begint er ook al aan.
De eerste bloempjes van de blauwe bessen zijn er ook al. Ik heb wel vijf verschillende soorten staan met verschillende bloei- en afrijptijden.
De bloempjes van de kruisbessen zijn voor mij het echte bewijs dat het imkerseizoen begint. Zowel de kruisbessen als mijn lokaal aangepaste bijen zijn volledig inheems en aangepast aan de klimaatsomstandigheden. Soms wat vroeger, soms wat later, maar altijd beginnen ze er samen aan.

Wilgenkatjes

Momenteel zijn de wilgenkatjes volop in bloei.

De vroegste aan mijn bijenstand is de platte wilg of Salix udensis ‘Sekka’. Veel mensen kennen de platte gekrulde takken voor het bloemschikken.
De boswilg of waterwilg is de best bekende katjeswilg in deze streek. De Salix caprea. De mannelijke boom heeft de bekende gele katjes. De gele donshaartjes geven het stuifmeel.
De vrouwelijke boswilg heeft groene katjes. Deze produceren geen stuifmeel maar wel veel nectar.
Nog een goede soort voor de bijen is de doorbloeiende amandelwilg. De Salix triandra ‘Semperflorens’. Deze boom levert bloesems van het voorjaar tot in oktober.

Maart is zaaitijd

Momenteel kan er wel wat buiten worden gezaaid, zoals tuinbonen en erwten, maar de tijd om voor te zaaien in zaaibakjes is zeker aangebroken. Sla, rode kool, broccoli, koolrabi, knolvenkel, knolselder, groene selder, prei is al gezaaid in het begin van de maand. Deze bakjes staan momenteel in een koude veranda.

Door deze groenten voor te zaaien, kan ik steviger plantjes buiten zetten binnen enkele weken en win ik zo toch wat tijd. Vorige week heb ik ook de paprika voorgezaaid maar deze staan binnen boven de verwarming.

En vandaag is dan de tijd aangebroken om tomaten voor te zaaien. Ook deze blijven binnen boven de verwarming staan. Zodra de plantjes zijn gekiemd, komen ze op de vensterbank in de veranda. Warm met veel licht. Uitplanten kan ongeveer half april in aparte potjes om ze na de ijsheiligen buiten te zetten in de serre.

Aan de bijenstand heb ik een stukje klaargemaakt om volgende week het bloemenmengsel voor de bijen in te zaaien. De stukjes voor de pompoenen en de aardappelen zijn ondertussen ook gefreesd en liggen klaar. Het is de bedoeling dat eventueel onkruidzaad eerst nog kan ontkiemen waardoor ik dit kan verwijderen alvorens te planten.