Juli de “zuurmaand“

Het is weer eind juli. Het drukke bijenseizoen loopt op zijn einde. Na de laatste zomeroogst gaan veel imkers met allerlei zuren in de weer. Bestrijding van varroamijten met chemische middelen kan nu eenmaal niet als er honing wordt geproduceerd. En zelfs al zijn oxaalzuur en mierenzuur van nature wel iets aanwezig in honing, toevoegingen door de imker zijn natuurlijk uit den boze. Daarom nemen veel imkers deze zuren ter hand naar het einde van de maand juli. “Ter hand” is met een korrel zout te nemen want het betreft hier zeer corrosieve en gevaarlijke producten.

Vandaag wil ik het hier echter niet hebben over de varroabestrijding maar over de bestrijding van de wasmot. Ook dit kan met een zuur: azijnzuur. Dit is actief tegen de wasmot, haar larven en bij uitbreiding gaat ook nosema er aan ten onder.

Als we geslingerde honingramen wensen te bewaren, kan dat op meerdere manieren. Vroeger bewaarde ik ze in een gesloten diepvrieskist. De eerste week liet ik deze nog draaien en daarna zette ik de stroom uit maar liet de kist dicht tot in het voorjaar. Momenteel is deze vriezer echter aan vervanging toe. Het was al een oudje. Maar mede door de hoge elektriciteitsprijzen van tegenwoordig, besloot ik terug te gaan naar vroeger.

Ik laat zoals steeds de ramen natuurlijk volledig drooglikken door de bijen. Hierna sluit ik ze in plastic bakken met azijnzuur.

Azijnzuur in een bijna 100% oplossing is bijna watervrij. Deze vloeistof is eveneens zeer corrosief en verdampt zeer snel. Onder 17 graden wordt het echter een vaste stof. Het bevriest als het ware. Daarom noemt men het vermoedelijk ijsazijn. Maar indien de vloeistof volledig trillingsvrij kan afkoelen blijft ze vloeibaar. Tot de vloeistof bij een minieme aanraking van de fles plots stolt. Je hoeft de fles dan niet weg te gooien, er is niks mis mee. Bij opwarmen wordt de massa gewoon terug vloeibaar.

Ik plaats boven de ramen een schoteltje met een spons. Deze spons zorgt voor een gelijkmatiger verdamping maar voorkomt vooral calamiteiten. Bij oppakken of omstoten van een bak of stapel gutst er dan geen etsende vloeistof uit het schoteltje. Wel af en toe een kleine controle van de bakken en eventueel eens bijvullen. In het voorjaar even verluchten is voldoende alvorens ze terug te geven aan de bijen.

Zomeroogst honing

Vermits de lindenbloei in Gerhagen al enkele dagen achter de rug is en ook de kastanjebloesems massaal afvallen, is daar de zomerdracht voorbij. Het moment om de honing te oogsten is dus aangebroken. Dat heb ik dit weekend dus gedaan. Er stonden vier productievolken en bij twee ervan heb ik de koningin vervangen. Morgen kan ik de behandeling met oxaalzuur doorvoeren en dat was een tweede reden om de honingbakken te verwijderen.

Ik heb in totaal 94 raampjes weggehaald. Kempische honingraampjes weliswaar maar dan toch goed voor iets meer dan 100 kg.

De volken aan het Waterbroek kunnen wachten tot het volgend weekend. Maar dan is het ook daar over en uit voor dit jaar. De laatzomerdracht en herfstdracht mogen de bijen voor zichzelf houden.

Aziatische hoornaar

Vorig jaar was er een nest gevonden op drachtafstand van mijn bijenstand. Het is dus slechts een kwestie van tijd alvorens ze me komen bezoeken. Tijd dus om op onderzoek te gaan. Naast de imkerij bevind zich een populierenbos en tevens een gigantische hoeveelheid klimop. Er is ook voldoende water en veel insecten. Vermoedelijk is dit een uitstekend biotoop voor de Aziatische hoornaar. Via het internet vond ik een selectieve val voor deze wespensoort. Maar ik probeer als verwoed doe-het-zelver dit natuurlijk zelf te maken.

Een plastic doos met aan twee zijden een stuk moerrooster en een fuik om de wesp binnen te laten.
Twee ingangen en een plastic potje om het aas in te leggen.

Het stuk moerrooster moet er voor zorgen dat kleinere insecten terug weg kunnen. Het fuikje is een bijendrijver. Kost een euro per stuk. De centrale ingang heb ik echter uitgeboord tot een diameter van 8,4 mm. De Aziatische hoornaar zou hier door kunnen maar niet diens beschermde Europese nicht. Bijgevolg is dit een selectieve val. Het lokmiddel is vermoedelijk ook van belang. Blijkbaar is de Aziatische hoornaar verzot op honing,wat we al wisten, maar ook op vis. Op de Aziatische markten wordt hij als een echte pest ervaren. Ik heb dus een stuk pangasiusfilet vermalen met enkele lepels honing en deze verdeeld over een bakje voor het maken van ijsblokjes. Mits bewaring in de vriezer heb ik zo steeds blokjes aas ter beschikking. Aan de twee standen komt een val. Ik ben benieuwd naar het resultaat alhoewel ik hoop dat ik er nooit één vang,

Broedafleggers

Vandaag heb ik de broedafleggers gecontroleerd en behandeld met oxaalzuur tegen de varroamijt. Twee afleggers hadden geen koningin en deze heb ik dus verenigd met de andere afleggers. Simpelweg de ramen met opzittende bijen in een andere kast bijgehangen. Vier afleggers waren in zeer goede doen en twee andere zijn nog twijfelachtig. Maar deze twee koninginnen zijn misschien alleen maar trage starters. ik geef ze nog een week alvorens ze te beoordelen. Voldoen ze dan nog niet worden ze ook verenigd met een andere.

Eerste honingoogst 2022

Bij de controle van de bijenvolken vandaag heb ik voor de eerste keer dit jaar verzegelde honingramen mee naar huis genomen. Alleen ramen die volledig zijn verzegeld. Dan is de honing zeker klaar. Het betreft telkens enkele ramen centraal in de bovenste honingbak. Ik schuif daarna de overige ramen naar het midden en geef aan de buitenkant weer nieuwe waswafels. Vandaag had ik zo 27 ramen bij. 27 Kempische honingramen met een relatief vochtgehalte van 18,5 %.

Na thuiskomst heb ik deze ramen ontzegeld en geslingerd. Een uur heb ik daarna de honing in de slinger gelaten om hem dan pas door een dubbele zeef te laten lopen. In dat uur zijn al veel onzuiverheden naar boven gestegen en dat zorgt er voor dat de zeven niet zo snel verstoppen. Die onzuiverheden komen dan pas als laatste in de zeef terecht. Die onzuiverheden zijn hoofdzakelijk stukjes ontzegelwas. Soms een stukje propolis van de ramen of een stukje bij: een pootje of een vleugeltje.

Na het zeven wordt de honing in een rijpervat gegoten. Binnen twee dagen kan ik deze honing dan afschuimen en in de roerder gieten. Tegen het volgend weekend is deze honing dan in potten.

In deze honingbak zijn de vier centrale honingramen uitgehaald en vervangen door vier waswafels aan de buitenkanten.

Broedaflegger

Vandaag heb ik de volken nagekeken en broedafleggers gemaakt. Ik maak elk jaar mijn jonge volkjes voor het volgend jaar met slechts één broedraam en een voerraam. Tijdens de controles stelde ik vast dat er weer zes volken dringend een tweede honingzolder nodig hebben. Er waren nog te weinig honingramen volledig verzegeld om honing te slingeren. Maar ze zijn wel bezig aan de buitenste ramen en bijgevolg krijgen ze een tweede bak onder de eerste. Deze is volledig gevuld met twaalf waswafels. Vermits ik al compleet afgeladen was met de broedafleggers, geef ik ze deze honingbakken morgen of overmorgen wel.

In de broedbak voor de broedaflegger steekt een voerraam, een raam met veel verzegeld broed, maar ook eitjes. Afsluiten doe ik met een waswafel.
Deze aflegger blijft gerust een uur op de honingzolder staan. De broedverzorgende bijen trekken uit de onderbak dan wel naar boven.
De vliegspleet sluit ik af met een stukje schuimrubber. Alvorens de dekplaat en het dak er op te plaatsen, sla ik nog een drietal honingramen af als extra.
Ik neem de afleggers dan mee in de ponytrailer naar de andere stand. Hier open ik een stukje van het schuimrubber aan de kant van de drie ramen. Slechts om één of maximum twee bijen tegelijk door te laten.
Resultaat van een dag imkeren. Een volle bak uitgesneden darrenraten en acht broedafleggers.

Binnen enkele dagen ga ik naar mijn derde stand om ook daar nog twee broedafleggers te maken. Van vijf volken heb ik nog geen broedaflegger gemaakt. Ik vond ze momenteel nog wat te klein en wacht nog een tweetal weken.

April 2022

We zijn nu ongeveer drie weken na de voorjaarscontrole. Toen kregen de volken een leeg darrenraam. Drie weken later maar zeker niet later dan na 24 dagen moet dit worden uitgesneden. Vermits darrenbroed meer varroamijten aantrekt, wordt dit in het voorjaar enkele keren uitgesneden. En we doen dat dan ook voor de 24 ste dag. Want als de darren worden geboren, komen er ook varroamijten in het volk vrij. Ik heb dus vandaag al op de stand aan het Waterbroek de eerste controle gedaan. Bij enkele volken was zelfs al een gans raam verzegeld. Bij andere slechts een half raam. Maar na de verzegeling, kan het worden uitgesneden en verdwijnen op die manier ook de ingesloten varroamijten.

Sommige volken vond ik vorige keer te klein en die heb ik toen op elkaar geplaatst. Deze volken hebben ondertussen zelf uitgemaakt welke koningin ze behouden. Ik heb dan ook vandaag één broedbak van de twee weggehaald. De ramen met broed zijn in één broedbak gehangen en de andere worden gesmolten. Maar het zijn nu eveneens volken geworden met acht tot tien ramen vol broed. Grote volken om dit voorjaar honing te produceren.

Voor enkele dagen heb ik elk volk een honingbak gegeven en in de meesten zijn de bijen al bezig. Er glanst al wat nectar in de middelste ramen. Hopelijk kan ik bij een volgende controle op het einde van de maand al enkele verzegelde ramen uithalen. Ik hou van deze zeer vroege honing en noem hem dan ook ‘primeur’. Begin mei is het trouwens ook al het moment om van elk volk een broedaflegger te maken. Met een voerraam, een raam met broed en een waswafel ontstaat dan nog dit jaar een volledig nieuw volk.

Kruisbessen

Zodra de kruisbessen in bloei komen, is het voorjaar echt begonnen. Vroeger werd gewacht met de voorjaarscontrole van de bijenvolken tot dit moment. Normaal begin april dus. Tegenwoordig doen we voorjaarscontrole dus een veertiental dagen vroeger. Maar dit is wel een goed moment om een eerste honingbak op te zetten. Want naast deze kleine struikjes met hun onopvallende bloesem zien we natuurlijk ook de peren, kersen en pruimen in volle bloei komen. Spijtig genoeg dreigt het begin van de maand april dit jaar al met een serieuze gril te beginnen. Vries en sneeuw voorspeld. Het werk aan de bijen wordt dus best even uitgesteld. Komt trouwens goed uit want het coronabeestje heeft me te pakken gekregen. En dat moet ik eerst even bestrijden. Rusten dus…

Onooglijke bloemen bij de kruisbessen maar zo zijn er wel meer waar de bijen toch goed op vliegen.