De voorbije dagen heb ik de verzegelde honingramen uit de volken gehaald om ze te slingeren. Deze honing heeft nog 16 à 17% relatieve vochtigheid in zich en is dus compleet rijp. Vorig jaar toen het ganse drachtseizoen was uitgeregend, bleef de relatieve vochtigheid van de honing vaak steken rond de 18 %. Hoe minder vocht en dus hoe meer suikers bevattend, hoe beter de honing kan worden bewaard. Honing moet officieel een vochtgehalte hebben lager dan 20% of het mag niet worden verkocht als honing. Deze honing zou veel te snel beginnen gisten en kan nog hoogstens als bakkershoning worden gebruikt. Maar blijkbaar gaat dat dus dit jaar geen probleem geven. De voorjaarsdracht is dit jaar in elk geval subliem gebleken.
Categorie: Bijenteelt
“Looise” Honing
Ik heb vorige week de eerste honing van dit jaar geoogst. Deze voorjaarshoning die vooral van wilgennectar is opgehaald, wordt normaal uit zichzelf zacht smeerbaar als hij kristalliseert. Ik heb de honing na twee dagen rijping en afschuimen in een roerder gegoten. Deze machine roert 15 minuten per uur waardoor te grote kristallen toch worden vermeden. Die honing sla ik nu op om later te kunnen mengen met vloeibare zomerhoning waardoor ook deze zacht smeerbaar kan uitkristaliseren. Af en toe vraagt iemand me om deze smeerbare honing.
Maar het overgrote gedeelte van mijn honing wordt vloeibaar verkocht. Deze is immers niet bewerkt, niet geroerd gedurende meerdere dagen waardoor er ook geen verlies is van geur of smaak. De honing wordt rechtstreeks uit het rijpervat luchtdicht verpakt en opgeslagen in de kelder. Deze containers bevatten ongeveer 15 kg honing. Ook op deze manier gaat de honing uiteindelijk kristalliseren maar door de luchtdichte verpakking gedurende 48 u te verwarmen au-bain-marie aan 35 °C is hij terug vloeibaar zoals hij oorspronkelijk uit de bijenkast kwam. Die 15 kg container levert dan telkens 30 glazen potten. Slechts 30 potten die kunnen vallen en breken.
Waarom nu Looise honing? Een honingetiket moet voldoen aan een strikte regelgeving. Naast de verplichte vermelding dat hij uit België afkomstig is, mag er een geografische verwijzing worden gebruikt als de honing voor de volle 100% uit die regio komt. Vermits ik over 2 standen beschik in Tessenderlo en niet reis met mijn volken, kan ik de benaming van Tessenderlo gebruiken en Looi is de naam die wij als looienaars zelf gebruiken voor ons dorp. De ene stand is gelegen aan het Waterbroek (vandaar de imkerijnaam) in het oostelijk deel van Tessenderlo en de andere is gelegen aan de westelijke kant in Gerhagen. Met een normaal vliegbereik van 3 km rond de bijenkast bestrijken mijn bijen op die manier bijna gans Tessenderlo.
Controles bijenvolken
Vraagt het niet veel tijd om elke week die bijenkasten te openen en te controleren? Daar kruipt toch veel tijd en werk in? Deze vraag wordt me vaak gesteld. Natuurlijk door niet-imkers. Want het is geen werk, het is een hobby, een passie. En dan is de tijd van geen tel. Toen ik nog ritjes maakte met de motor, keek ik ook niet naar de tijd. Het kon immers niet lang genoeg duren. Hetzelfde geldt vermoedelijk voor elke hobby.
Ik heb vandaag een twintigtal bijenvolken nagekeken en het gewriemel van die duizenden lijfjes op hun raten, maakt me alleen maar zeer rustig. De tijd wordt vergeten en er is alleen maar even een stressmomentje als de smartphone een geluid maakt.
Elk volk heeft ook zijn eigen verhaal. Wat heb ik vorige keer opgemerkt en waar moet ik deze keer op letten? Is het darrenraam nog normaal uitgebouwd of is er een begin van zwermneiging te zien? Zie ik nog eitjes in de cellen? Dan zal er nog wel een koningin zijn in het volk. Kom ik ze tegen, dan sluit ik ze even op in een kluisje om ze bij de rest van de controle niet te beschadigen. Want er is natuurlijk maar één koningin in een bijenvolk. Zie ik koninginnendopjes op de raten? Zijn ze niet belegd met een eitje dan noemen we dat slechts speeldopjes. Zijn ze wel belegd dan noemen we het zwermcellen als de koningin nog aanwezig is. Maar dan wil ze wel vertrekken met de helft van haar volk binnen een paar dagen. Ik maak op dat moment een tussenaflegger of een koninginnenaflegger. Beslissingen neem ik op het moment zelf. Is de koningin niet meer in het volk, dan maken de bijen redcellen aan van belegde werkstercellen. De koninginnen die hieruit worden geboren zijn niet altijd even goed van kwaliteit. Ik kan er dus voor kiezen om alle redcellen te breken en te vervangen door een andere, beter opgekweekte, koningin. Ook deze beslissing wordt weer gemaakt op het moment zelf.
Aan jonge beginnende imkers raad ik steeds aan om op zo’n moment de kast dadelijk dicht te doen. Voor de imker een kast opent, dient hij te weten wat hij gaat doen of verwacht te zien. Wordt er iets anders opgemerkt, moet er een beslissing worden genomen. Dat kan ook nog de volgende dag of dagen na rijp beraad met andere imkers, zijn boeken, of zijn PC.
En natuurlijk met zijn agenda. Want dat is toch het allerbelangrijkste instrument van de imker. Vandaag heb ik gemerkt dat vier volken een extra honingzolder nodig hebben. Dat is werk voor morgen of overmorgen. De jonge volkjes die eten nodig hebben, hoef ik niet te noteren want eten heb ik steeds bij. De broedafleggers die zijn gemaakt moeten na 24 dagen worden behandeld tegen de varroamijt. Die datum staat in de agenda. Ook wanneer je overtollige doppen dient te verwijderen, staat genoteerd. Zeer veel acties vereisen namelijk dat je ze op de juiste dag doorvoert. En als je als imker niet elke dag kan beschikbaar zijn, zul je elke actie die je in gang zet goed moeten uitrekenen om de volgende stap op je vrij moment te kunnen doorvoeren.
Het enige dat de jonge volkjes nodig hebben is voedsel en dat hebben ze voortdurend ter beschikking. Onder de vorm van voederramen uit andere volken of als siroop in een voederbakje. De siroop kan commercieel worden aangekocht of zelf worden gemaakt. Voor die jonge volkjes kan dat zelfs beter met een 1:1 suikeroplossing in plaats van die dikke siroop. Dus 1 kg suiker in 1 liter water. Maar ook honing kan natuurlijk dienen en op de vorige ledenvergadering heb ik weer een fijne tip opgevangen. Met dank aan Eddy Nowicky. Honing in een voederbak en afdekken met een enkel laagje papier van een keukenrol. Deze bestaat vaak uit 2 lagen papier. Eén laagje leg ik op de honing en de bijen kunnen zich niet meer verkleven aan de honing maar likken het ganse bakje zuiver en kurkdroog. Het papiertje laten ze mooi droog gelikt achter.
Drie potjes honing en een enkel laagje keukenpapier. Het tussenschotje is natuurlijk verwijderd uit dit voerbakje.
6 mei 2025
De eerste afleggers zijn gemaakt. Er staan al een paar apideakastjes met jonge koninginnen klaar en de eerste voorjaarshoning is binnengehaald. Momenteel staat de meidoorn, de wilde kastanje en de acacia in volle bloei. De bijen werken als een tierelier. De bessenstruiken en de fruitbomen zijn goed bevlogen de voorbije weken. Spijtig dat het vermoedelijk te droog begint te worden voor een mooie vruchtzetting. Een paar regendagen mogen wel eens gaan komen voor de fruitboeren. Maar de imkers hoor je nog niet klagen.
Vullen van een apideakastje
De apideakastjes zijn voorzien van een wasstrip voor de uitbouw van de raatjes en er is een bakje voederdeeg voorzien. Hier vul ik ze met bijen en geef ze een jonge pas geboren koningin. Na enkele weken kan ik de koningin beoordelen en ze gebruiken ter vervanging in de grote volken. Het voordeel van dit kleine kastje ligt in het feit dat een koningin soms niet terugkeert van de bruidsvlucht en ik dan geen groot volk bijen hopeloos moerloos achterlaat.
2 mei 2025
Vandaag, ongeveer een maand na het poten van de aardappelen, heb ik ze voor de eerste keer aangeaard. Het aardappelveldje is nu dubbel zo groot als vorig jaar en ik heb nu vijf verschillende rassen kunnen poten.
Vermits de volgende twee weken vooral acacianectar gaat binnengebracht worden, heb ik de eerste honingramen die al verzegeld waren alvast uit de volken gehaald. Ze hebben nu weer meer ruimte gekregen voor deze volgende dracht. De eerste voorjaarshoning zal vooral van de wilgen afkomstig zijn. Deze honing kristalliseert snel maar met heel kleine kristallen, en is dan boterzacht smeerbaar. Ik vind wilgenhoning de lekkerste van het jaar maar ik kan hem vooral gebruiken om eventueel de harder kristalliserende zomerhoning mee te enten om zo toch fijne kristallen te verkrijgen. Als de zomerhoning wordt geënt met 10% fijn gekristalliseerde honing, wordt hij ook mooi smeerbaar.
Vermits ik nooit reis met mijn bijen en dus ook niet naar de koolzaadvelden ga, heb ik nooit die zacht smeerbare koolzaadhoning om mijn zomerhoning mee te enten. De wilgendracht is echter zo vroeg dat dit sterk afhankelijk is van de weersomstandigheden van het voorjaar. En dit jaar was er dus een zeer mooi voorjaar met een grote wilgendracht. Ik verkoop mijn zomerhoning hoofdzakelijk vloeibaar maar dit jaar zal ik dus een gedeelte smeerbaar kunnen maken.
Doppen breken
Na het vinden van belegde zwermdoppen verwijder ik liefst de koningin met wat broed uit het volk om de zwermstemming compleet teniet te doen. Dit kan door de reeds getoonde tussenaflegger waarbij ik de oorspronkelijke koningin na enige tijd terug geef aan het volk. Maar even goed maak ik een koninginnenaflegger waarna het volk verder zijn weg gaat met een nieuwe koningin. De koninginnenaflegger bestaat ook uit de koningin en enkele ramen met broed en deze kan op de stand of elders worden ondergebracht. Er ontstaat op deze manier een nieuw volk en we vermeerderen op die manier dus het aantal volken op onze bijenstand. De imker kan dus met deze twee manieren zijn aantal volken constant houden of vermeerderen. Maar in beide gevallen verdwijnt de zwermstemming. En daarenboven heeft het productievolk even geen broed te verzorgen en kan dus meer energie steken in het verwerken van nectar tot honing.
Toch blijft het heel belangrijk om in het achtergebleven moerloos volk doppen te breken. De moerdoppen worden aangelegd op jonge larfjes maar ook de drie dagen die hierop volgen kunnen ze nog nieuw uitgelopen eitjes omvormen tot koningin-larven. Alle moerdoppen zijn dus niet even oud. De eerst uitgelopen koningin laat een tuut-geluid horen wat beantwoord wordt door andere rijpe koninginnen die nog in hun dop zitten. Hun tuut klinkt hierdoor echter meer gedempt en lijk meer op een kwaak-geluid. Als deze doppen niet worden gebroken, vertrekt de tutende koningin met een deel van het volk: de nazwerm. En meerdere doppen die rijpen gedurende een drietal dagen kan leiden tot meerdere nazwermen en een complete instorting van het oorspronkelijke productievolk. Daarom breken we op dag 12 de gesloten doppen en laten dan één of twee koninginnen in het volk. Als we deze controle doen na 16u, wordt er die dag niet meer gezwermd en vechten de rondlopende koninginnen het de volgende nacht uit in de kast.
Insmelten honingramen
Om binnenkort de verzegelde honingramen uit de kasten te kunnen halen moet ik voldoende nieuwe raampjes van een waswafel voorzien. Deze worden dan in de plaats van de volle honingramen gehangen.
Klaarmaken apideakastjes
In een apideakastje kan ik een nieuwe koningin met slechts een handvol bijen aan de leg krijgen.
De tussenaflegger
Zodra een volk heeft besloten om te gaan zwermen en ze al zwermcellen hebben belegd met eitjes, is de zwermneiging nog moeilijk onder controle te krijgen. De beste optie is om op dat moment de koningin uit het volk te halen via een koninginnenaflegger of ze tijdelijk te verwijderen via een tussenaflegger. Gedurende 18 dagen wordt ze gescheiden van het oorspronkelijke volk. Alle doppen worden uitgesneden en de koningin met het broed gaat bovenop het volk worden geplaatst. Op de bodem komt een honingbak met één of twee ramen open broed uit de broedbak. De vliegbijen zijn ingevlogen op de onderste vliegopening en gaan daar terug binnen. Het eigenlijke volk verliest de vliegbijen en twee ramen open broed.
Deze vliegbijen gaan het open broed verder verzorgen, de waswafels uitbouwen en voldragen met nectar. Na 9 dagen is hun broed gesloten en geef ik ze twee nieuwe ramen met open broed. Op dat moment verwijder ik dus ook de redcellen die ze hebben aangemaakt om zelf een nieuwe koningin te kweken. Als dit twee keer gedurende 9 dagen is gedaan, is het oorspronkelijke volk zijn zwermstemming kwijt en wordt de broedbak bak terug op de bodem gezet met alle honingbakken er boven op. De separator is een tussengaas met vliegopening langs de achterkant maar de twee gescheiden volken behouden op die manier dezelfde geur en kunnen na 18 dagen gemakkelijk terug worden verenigd.
De zwermstemming is verdwenen en de onderste helft van het volk heeft zelfs extra veel honing gehaald.
Imkerij Het Waterbroek 