Het honingboek zou zeer informatief zijn over honing over gans de wereld. Dat ga ik zeer binnenkort lezen maar het boek over de hoornaar trok mijn aandacht toch nog iets meer. Ik vind het vooral intrigerend dat in 2025 een Engels boek wordt gepubliceerd dat de Britse imkers alle bekende truken uit Frankrijk en Spanje moet bijbrengen vooraleer de hoornaar bij hun ook een probleem wordt. En dat terwijl men in België nog steeds in het duister tast. Elke imker, elke vereniging is wel op zoek naar oplossingen. Maar zoals de schrijver stelt: het wiel moet niet steeds opnieuw worden uitgevonden. Daarom dit boek. Ik begin er nu direct aan.
Voor 5 euro maak je heel snel zelf een selectieve hoornaarval die je in februari kan plaatsen op allerlei locaties om de overwinterde koninginnen weg te vangen. Als lokvloeistof maak ik een mengsel met witte wijn, bier en grenadine. Vaak doe ik er ook wat honing bij. Naast de alcohol kan ook wat appelazijn worden gebruikt om bijen uit de val te weren. Wel dagelijks controleren in het voorjaar om eventuele bijvangst toch te verwijderen. Als je het bakje een paar minuten in een vriezer stopt, liggen alle gevangen insecten roerloos op de bodem. Je kan dan de hoornaars pletten en de andere insecten vliegen na korte tijd weer weg als ze wat zijn opgewarmd.
Eentje is al klaar. Morgen op een kast monteren. De hoornaar kan binnen en komt dan boven in de val terecht. Ook via de zijkanten zijn fuikjes voorzien.
De eerste koninginnen van de AH zouden zijn opgemerkt. Het moment dus om de vallen te voorzien van vlees. Ze zijn nu minder aangetrokken tot de zoete lokstoffen maar zijn verzot op vlees. En als we de verhalen mogen geloven van Aziatische marktjes zitten ze daar massaal op de aangeboden vis. Daarom heb ik tijdens een voorbije reclamecampagne bij Lidl een paar stukken pangasiusfilet gekocht. Ze lagen in de vriezer te wachten tot ik ze nodig had. En nu is het moment dus gekomen. In de selectieve hoornaarvallen die massaal zijn gebruikt in het voorjaar met 1/3 wijn, 1/3 bier en 1/3 grenadine, wordt nu best vis toegevoegd. Even besproeien met een beetje Trapit blijft natuurlijk een extraatje. Maar ook de grote fuik die ik gebruik op een oude honingzolder met enkele kapotte ramen, voorzie ik nu van vis.
De honingbak wordt nu vervangen door een oude emmer waar ik de vis kan in leggen. Langs de zijkanten heb ik een paar gaten geboord waarlangs de AH kan binnenvliegen. Foto’s volgen nog.
Een steen in de emmer als gewicht voor de stabiliteit en lokstof op de bodem.De hoornaars kunnen de val binnendringen langs de gaten aan de zijkanten van de emmer.
Vandaag heb ik ook het zeepwater onder de hoornaarharpen ververst. Een sopje met een scheut dreft moet er voor zorgen dat de hoornaar als ze versuft naar beneden valt, verdrinkt door de verlaagde oppervlaktespanning van het water. Zeep moet er ook voor zorgen dat de bijen niet gaan drinken aan dit water.
De dode hoornaars met slechts een enkele bij.Het resultaat weggegoten. Bij 100 ben ik gestopt met tellen. Dit is slechts van 1 bak en er staan vier harpen op deze stand.Aan de stroomdraden heb ik op elke harp enkele kunstaasvliegjes bevestigd. Gisteren gekocht in de hengelwinkel. Het zou sommige hoornaars nog meer naar de harpen lokken.
Momenteel heb ik op één stand met 9 kasten vier elektrische harpen tegen de Aziatische hoornaars geplaatst. Harpen die ik dus zelf heb gemaakt en voorzien van twee batterijen en een overgedimensioneerd zonnepaneel van 200W. Elke harp is ook nog eens op een andere manier gefabriceerd. Op mijn tweede stand met 2 kasten heb ik enkele dagen geleden een stel aangekochte harpen van hoornaarharp geplaatst, ook met een batterij en een zonnepaneeltje van 20W. Op mijn derde stand heb ik sinds een tweetal weken hoornaartenten van Apicrosne in gebruik. Hier staan 11 kasten en ik heb voor 10 kasten een tent geplaatst. Behalve de kasten met een tent, hebben al mijn kasten een muilkorf voor de vliegopening. Bovendien heb ik op elke kast van stand 1 een niet-selectieve wespenval geplaatst. Op stand 2 is dit niet het geval en op stand 3 staat op elke kast een selectieve hoornaarval. Ik hoop tegen het einde van de volgende maand een duidelijk beeld te krijgen welk systeem het best werkt.
Ik plaats hier ook al vast de filmpjes die ik op YouTube heb geplaatst.
Ik kreeg een link doorgestuurd over de volledige productie van hoornaarharpen en dit heeft me goed op weg gezet. Asian Hornet Beekeepers guide – The electric Harp – April 2023 revision door Cambridgeshire Beekeeper Andrew Durham. Op deze pagina’s heb ik me gebaseerd naast de vele filmpjes die al zijn te vinden op YouTube.
In dit eerste filmpje maak ik de harpen op twee manieren. Eerst zoals in het bovenstaand artikel met de veertjes maar ik heb ze bij de tweede harp weggelaten. In sommige filmpjes op YouTube spant men de draden allemaal samen door de draadstang op te spannen. Ik ben van mening dat elk draadje apart met een kabelbinder opspannen beter is en ik hierdoor de verbindingen achter deze kabelbinders kan doorvoeren om een veiliger isolatie te bekomen. Maar het mag duidelijk zijn dat de harpen op meerdere manieren zijn te bouwen door imkers die meestal toch al degelijke doe-het-zelvers zijn.
In de vorige film, op de bijenstand, is duidelijk te zien hoe de elektriciteit werd voorzien, maar ik zal weldra een filmpje on line zetten, hoe ik de generators maak van een vliegenmepper. De goedkoopste oplaadbare vliegenmepper vond ik voor minder dan 6 euro en de converter van 12V naar 5V betaalde ik 9 euro voor 2 stuks. In plaats van een hoog-voltage generator aan te kopen die twee tot vier harpen kan aansturen, plaats ik dus een generator op elke harp voor 10 euro. De stroomkabel van de batterij naar de verschillende harpen kan op deze manier ook met een simpele 12V.
Het filmpje van mijn huidige situatie heb ik nu online gezet op YouTube.
Volgens de eerste bevindingen na 24 u heb ik op die stand nog zeker twee of drie harpen meer nodig. De accu’s en het grote zonnepaneel kunnen dit natuurlijk moeiteloos aan. En al zeker omdat elke harp haar eigen hoogspanningsgenerator krijgt. De kostprijs indien ik alles nieuw zou aanschaffen in de bouwmarkt en onlinewinkels:
Schraag 8,49
Draadstang 4,18
Steekklemmen voor electradraad 4,50
Lusterklemmen om draad op te spannen 7,60
Spandraad bobijn van 250g. 4,90
DC-DC converter 12V 5V 14,99
Elektrische vliegenmepper 12,75
Spanveertjes 20,50
Totaal voor 1 harp met generator= 77,91 euro
Dit zijn de prijzen voor de volgende harpen die ik ga maken op een iets andere manier. Ook hiervan zal ik nog een filmpje maken.
De stroomvoorziening heb ik hier gedaan met een vrij uitgebreid off-grid systeem. Goedkoper zou zijn om twee autobatterijen aan te schaffen en een batterijlader. Vermoedelijk hoef je slechts om de paar dagen de batterij te vervangen door de andere die je thuis kan opladen.
De laatste dagen is het aantal AH voor de kasten enorm gestegen. De muilkorven beschermen de bijen wel maar als er vijf AH’s voor de kast vliegen, komen er niet veel bijen thuis met het voor hun levensnoodzakelijke stuifmeel. Af en toe vindt een AH toch de binnenkant van de muilkorf en dan wordt die wel binnen de kortste keren afgemaakt door de bijen, maar tegen de zwevende jagers voor de kasten hebben ze geen verhaal. De bijen gaan dit ook nooit kunnen. Op de vliegplank doden ze de AH namelijk door met een groot aantal bijen samen te werken en de AH in te ballen tot die door oververhitting stikt. Maar in de vrije vlucht is het één tegen één en dat kan een bij nooit winnen.
Om de bescherming nog verder te verbeteren, staan er op elke kast ook wespenvallen. Deze zijn gevuld met een oplossing die ik zelf maak van 1 liter rode wijn, 1 liter bier, 1 liter grenadinesiroop, 1/2 kg oude honing en dit aangevuld tot 10 liter met water. De vallen worden hiermee elke twee dagen opnieuw gevuld. Meestal zitten ze dan boordevol AH’s en enkele dikke zwarte vliegen.
Naast de bijenstand heb ik ook nog een val geplaatst naar het model van Frank Soulat. Deze staat op een oude broedbak met enkele oude broedramen en een bakje met dezelfde lokvloeistof.
Maar de wespenvallen en de muilkorven zijn duidelijk nog niet genoeg. Daarom heb ik ook nog elektrische hoornaarharpen besteld en hoornaartenten. De levering van deze beschermingsmiddelen is echter vertraagd door de enorme vraag van de imkers. Zodra ik ze ontvang en in gebruik heb genomen, zal ik hierover berichten.
Wachten op een besteld item is echter niet aan mij besteed en daarom ben ik toch al begonnen aan een DIY hoornaarharp.
Ik ben begonnen met een electronische vliegenmepper. Een exemplaar dat oplaadbaar is met 5V. Merk Edialux.De batterij kan worden verwijderd. Ik gebruik alleen de USB-C aansluiting naar een voorziening van 5V.Deze 5V wordt geleverd door een DC-DC converter van 12V naar 5V.En de 12 V wordt aangeleverd door een opgeladen autobatterij.De harp zelf heb ik gemaakt van een oude schraag. De opgespannen draden zijn gemaakt van RVSdraad om wasraten in te smelten. De spanning bereik ik met een rolwieltje dat ook gebruikt wordt bij het insmelten van wasraten.De positieve en de negatieve draad is 2 cm van elkaar verwijderd. Hierdoor kunnen bijen door de harp vliegen en vallen de grotere AH na een schok versuft in een onderstaande bak met zeepsop waar ze verdrinken.
Ik begin met een draad aan een schroefje aan de buitenkant van de lat en leidt de draad langs de voorkant van de houten lat. Aan de overliggende kant heb ik de draad vastgeniet aan de binnenkant van de lat en 4cm verder door een tweede nietje terug naar onder geleidt. De tweede draad loopt er tussen met een afstand van 2 cm op dezelfde manier en bijgevolg kunnen de twee polen elkaar niet raken. De connectie met het handvat van de mepper gebeurde hier met krokodillenklemmen.
Voor de tweede harp heb ik aan de binnenkant van de latten gebruik gemaakt van ooghaakjes in plaats van nietjes wat iets gemakkelijker is om na te spannen. Ook een spanschroef dient hiervoor. Toch heb ik nog het rolwieltje gebruikt om de draad strak te spannen.
Na slechts 24 u lagen er meer dan 10 AH in het zeepwater onder de eerste harp. Ik heb bijgevolg de tweede harp vandaag ook aangesloten en de batterij vervangen door twee batterijen die worden gevoed met een zonnepaneel. Hiervan maak ik weldra een filmpje om hier te laten zien.
Momenteel beginnen ze weer te ‘hooveren’ voor de kasten om een volgeladen, thuiskomende bij te grijpen in de vlucht. Imkers kunnen natuurlijk met een badmintonracket voor de kasten plaatsnemen en op die manier zeer veel badmintonervaring op doen. Maar wat als we er niet zijn? Daarom heb ik momenteel voor elke kast een muilkorf gehangen. De bijen voelen zich veilig op de vliegplank en kunnen op die manier toch nog de noodzakelijke airconditioning toepassen voor het broed in de kast.
Maar nog veel belangrijker vind ik de plaatsing van de selectieve vallen op de bijenkast. Op élke bijenkast. De AH vliegt weliswaar niet in het donker maar als de bijen in de vroege ochtend of late avond niet meer actief zijn, vliegen er wel nog steeds hoornaars. En als deze worden aangetrokken door de val worden ze natuurlijk uitgeschakeld. De gevangen hoornaar keert niet terug naar haar nest om broed te verzorgen. Het is misschien een druppel op een hete plaat maar wie het kleine niet eert…
De voorbije dagen is me echter opgevallen dat het lokmiddel trapit sterker lokt dan aanvliegende bijen. Telkens ik bij de bijenstand kom, heb ik een spuitbus bij me met trapit. Ik spuit een klein straaltje in de inlooptunneltjes van de vallen en letterlijk terwijl ik er bij sta, bevat elke val één of meerdere AH. Het is in elk geval effectiever dan even voor de kasten met een racket te posten.
Deze val bevatte na een uur zelfs al drie AH’s. Maar élke val bovenop de 21 kasten bevatte er minstens 1 op een paar uur.
Imkerij Het Waterbroek 