Categorie: Uncategorized

December 2025

We zijn bijna half december en de temperaturen zijn abnormaal hoog. Nog steeds vlot 10 graden halend en volgens de voorspellingen nog zeker 10 dagen. De bijen waren hier in het verleden steeds broedloos in december. De koningin stopt meestal met leggen als het volk op wintertros gaat. En ze gaan op tros als de temperaturen onder 5 graden liggen. Daarom hebben we steeds uitgekeken naar de eerste vrieskou in november om zeker te zijn dat ze dan drie weken later zonder broed zijn. Meestal kon ik dan behandelen rond sinterklaas of beter gezegd rond sint Ambrosius. Meestal is het dan minder dan 5 graden. De bijen zitten dan op tros en men kan door bedruppeling met oxaalzuur goede resultaten behalen.

De situatie is de voorbije jaren echter duchtig veranderd. Met temperaturen rond 10 graden is er geen wintertros. Gisteren vlogen de bijen zelfs even buiten. In november hebben we echter wel een koude week kunnen noteren en er is dus een kans dat ze toch broedloos zijn. Behandelen met oxaalzuur is dus zeker aan de orde. Alleen zitten de bijen niet op tros en bijgevolg werkt bedruppelen met oxaalzuur niet goed genoeg. Boven 5 graden wordt altijd aangeraden om te verdampen. Alleen is dat in België blijkbaar nog altijd een probleem. Of varroa nu verplicht moet worden bestreden of niet, is niet de kwestie. Elke dierenhouder heeft tenminste de morele plicht om zijn dieren gezond proberen te houden. En dat geldt dus even goed voor een imker.

De kasten die op dit moment leeg zijn, door virusbesmettingen, varroa, hoornaars of gelijk welke andere oorzaak, worden best direct opgeruimd. Ze laten staan, trekt alleen maar andere vuiligheid aan. Selecteren van ramen met voer of mooie ramen bewaren, om ze later aan andere volken te geven, doe ik nooit. Om elk risico op een kruisbesmetting te voorkomen, smelt ik alle ramen dadelijk uit. Deze week vond ik zo een lege kast bij het opleggen van voederdeeg. Het was een aflegger die veel last heeft gehad van de hoornaars en bijgevolg steeds kleiner werd. Verenigen van een zwak volk met een gezond volk doe ik uit principe ook nooit. Ik beschouw dit als een vorm van selectie. De broedbak en de onderstaande honingbak levert me nu tenminste nog een behoorlijke hoeveelheid was op om nieuwe waswafels te maken.

Bemerk boven op de toplatten de wasmotlarven. Ze zijn klaar om binnen enkele weken de ganse bak met wasramen te vernielen.
Er gaan 24 ramen in mijn stoomwassmelter: een volle broedbak en honingbak tegelijk.
Het resultaat aan was. Toch iets teveel om aan de wasmotten te geven.

Een bericht voor alle Limburgers.

De Limburgse imkervereniging LIB gaat samen met de Rotary club aan elk gezin in Limburg een selectieve val schenken. Op meerdere locaties in Limburg zullen ze kunnen afgehaald worden en worden er tevens infosessies georganiseerd voor de niet-imkers. Want de invasieve hoornaars wordt een probleem voor iedereen als we ze geen halt toeroepen. Elke tuin zijn selectieve val in het voorjaar moet haalbaar zijn.

Zelf maken van een selectieve hoornaarval

youtube.com/watch

Voor 5 euro maak je heel snel zelf een selectieve hoornaarval die je in februari kan plaatsen op allerlei locaties om de overwinterde koninginnen weg te vangen. Als lokvloeistof maak ik een mengsel met witte wijn, bier en grenadine. Vaak doe ik er ook wat honing bij. Naast de alcohol kan ook wat appelazijn worden gebruikt om bijen uit de val te weren. Wel dagelijks controleren in het voorjaar om eventuele bijvangst toch te verwijderen. Als je het bakje een paar minuten in een vriezer stopt, liggen alle gevangen insecten roerloos op de bodem. Je kan dan de hoornaars pletten en de andere insecten vliegen na korte tijd weer weg als ze wat zijn opgewarmd.

Varroaval controleren

Vandaag heb ik de varroaval genoteerd na 5 dagen. De meeste volken hebben 1 tot 3 mijten op de bodem liggen en komen dus ruim onder een mijtenval van 1 per dag. Twee kasten hadden 12 mijten en bijgevolg meer dan twee per dag. Deze moeten absoluut worden behandeld. Maar ik behandel al mijn volken tegelijk. En dat zal rond 14 december zijn met oxaalzuur. Wat me wel opviel was dat alle volken al bovenaan zaten. Dit is wellicht te wijten aan de hoornaarinvasie waardoor ze te weinig najaarsdracht hebben binnengehaald.

De volgende week wordt het iets warmer en dat lijkt me dan een goed moment om ze al een pak deeg op te leggen. Vroeger deed ik dat pas na nieuwjaar als ze bovenaan zaten maar dat is dit jaar duidelijk vroeger.

De hoornaarharpen heb ik vandaag ook terug binnengehaald. De muilkorven laat ik nog ter plaatse. Deze helpen namelijk ook tegen andere warmtezoekers zoals muizen. Tijdens de oxaalbehandeling zal ik deze wel wegnemen.

Ik had nog twee volken bij een kennis staan en deze hadden geen plastiek maar een gesloten plank onder het deksel. Met de warmtebeeldcamera kan ik ook de aanwezigheid van een bijentros waarnemen. De bak waarin zich een tros bevind is namelijk warmer.

De twee volken die ik vandaag zo controleerde.
Een beeld van een paar weken geleden.

Aziatische hoornaar: overkill?

De laatste dagen is het aantal AH voor de kasten enorm gestegen. De muilkorven beschermen de bijen wel maar als er vijf AH’s voor de kast vliegen, komen er niet veel bijen thuis met het voor hun levensnoodzakelijke stuifmeel. Af en toe vindt een AH toch de binnenkant van de muilkorf en dan wordt die wel binnen de kortste keren afgemaakt door de bijen, maar tegen de zwevende jagers voor de kasten hebben ze geen verhaal. De bijen gaan dit ook nooit kunnen. Op de vliegplank doden ze de AH namelijk door met een groot aantal bijen samen te werken en de AH in te ballen tot die door oververhitting stikt. Maar in de vrije vlucht is het één tegen één en dat kan een bij nooit winnen.

Om de bescherming nog verder te verbeteren, staan er op elke kast ook wespenvallen. Deze zijn gevuld met een oplossing die ik zelf maak van 1 liter rode wijn, 1 liter bier, 1 liter grenadinesiroop, 1/2 kg oude honing en dit aangevuld tot 10 liter met water. De vallen worden hiermee elke twee dagen opnieuw gevuld. Meestal zitten ze dan boordevol AH’s en enkele dikke zwarte vliegen.

Naast de bijenstand heb ik ook nog een val geplaatst naar het model van Frank Soulat. Deze staat op een oude broedbak met enkele oude broedramen en een bakje met dezelfde lokvloeistof.

Maar de wespenvallen en de muilkorven zijn duidelijk nog niet genoeg. Daarom heb ik ook nog elektrische hoornaarharpen besteld en hoornaartenten. De levering van deze beschermingsmiddelen is echter vertraagd door de enorme vraag van de imkers. Zodra ik ze ontvang en in gebruik heb genomen, zal ik hierover berichten.

Wachten op een besteld item is echter niet aan mij besteed en daarom ben ik toch al begonnen aan een DIY hoornaarharp.

Ik ben begonnen met een electronische vliegenmepper. Een exemplaar dat oplaadbaar is met 5V. Merk Edialux.
De batterij kan worden verwijderd. Ik gebruik alleen de USB-C aansluiting naar een voorziening van 5V.
Deze 5V wordt geleverd door een DC-DC converter van 12V naar 5V.
En de 12 V wordt aangeleverd door een opgeladen autobatterij.
De harp zelf heb ik gemaakt van een oude schraag. De opgespannen draden zijn gemaakt van RVSdraad om wasraten in te smelten. De spanning bereik ik met een rolwieltje dat ook gebruikt wordt bij het insmelten van wasraten.
De positieve en de negatieve draad is 2 cm van elkaar verwijderd. Hierdoor kunnen bijen door de harp vliegen en vallen de grotere AH na een schok versuft in een onderstaande bak met zeepsop waar ze verdrinken.

Ik begin met een draad aan een schroefje aan de buitenkant van de lat en leidt de draad langs de voorkant van de houten lat. Aan de overliggende kant heb ik de draad vastgeniet aan de binnenkant van de lat en 4cm verder door een tweede nietje terug naar onder geleidt. De tweede draad loopt er tussen met een afstand van 2 cm op dezelfde manier en bijgevolg kunnen de twee polen elkaar niet raken. De connectie met het handvat van de mepper gebeurde hier met krokodillenklemmen.

Voor de tweede harp heb ik aan de binnenkant van de latten gebruik gemaakt van ooghaakjes in plaats van nietjes wat iets gemakkelijker is om na te spannen. Ook een spanschroef dient hiervoor. Toch heb ik nog het rolwieltje gebruikt om de draad strak te spannen.

Na slechts 24 u lagen er meer dan 10 AH in het zeepwater onder de eerste harp. Ik heb bijgevolg de tweede harp vandaag ook aangesloten en de batterij vervangen door twee batterijen die worden gevoed met een zonnepaneel. Hiervan maak ik weldra een filmpje om hier te laten zien.

Laatste zomercontrole van dit jaar

De laatste controle van de zomer. Pas in de tweede helft van september worden ze nogmaals gewogen en tot hun inwinteringsgewicht bijgevoederd. Varroa is onder controle en de nieuwe koninginnen hebben een mooi broednest om gezonde langlevende winterbijen te produceren, maar de Aziatische hoornaars vormen toch de nieuwe uitdaging.

youtube.com/watch

Slingeren van honingramen

youtube.com/watch

De voorbije dagen heb ik de verzegelde honingramen uit de volken gehaald om ze te slingeren. Deze honing heeft nog 16 à 17% relatieve vochtigheid in zich en is dus compleet rijp. Vorig jaar toen het ganse drachtseizoen was uitgeregend, bleef de relatieve vochtigheid van de honing vaak steken rond de 18 %. Hoe minder vocht en dus hoe meer suikers bevattend, hoe beter de honing kan worden bewaard. Honing moet officieel een vochtgehalte hebben lager dan 20% of het mag niet worden verkocht als honing. Deze honing zou veel te snel beginnen gisten en kan nog hoogstens als bakkershoning worden gebruikt. Maar blijkbaar gaat dat dus dit jaar geen probleem geven. De voorjaarsdracht is dit jaar in elk geval subliem gebleken.

Vullen van een apideakastje

De apideakastjes zijn voorzien van een wasstrip voor de uitbouw van de raatjes en er is een bakje voederdeeg voorzien. Hier vul ik ze met bijen en geef ze een jonge pas geboren koningin. Na enkele weken kan ik de koningin beoordelen en ze gebruiken ter vervanging in de grote volken. Het voordeel van dit kleine kastje ligt in het feit dat een koningin soms niet terugkeert van de bruidsvlucht en ik dan geen groot volk bijen hopeloos moerloos achterlaat.

youtube.com/watch

Doppen breken

Na het vinden van belegde zwermdoppen verwijder ik liefst de koningin met wat broed uit het volk om de zwermstemming compleet teniet te doen. Dit kan door de reeds getoonde tussenaflegger waarbij ik de oorspronkelijke koningin na enige tijd terug geef aan het volk. Maar even goed maak ik een koninginnenaflegger waarna het volk verder zijn weg gaat met een nieuwe koningin. De koninginnenaflegger bestaat ook uit de koningin en enkele ramen met broed en deze kan op de stand of elders worden ondergebracht. Er ontstaat op deze manier een nieuw volk en we vermeerderen op die manier dus het aantal volken op onze bijenstand. De imker kan dus met deze twee manieren zijn aantal volken constant houden of vermeerderen. Maar in beide gevallen verdwijnt de zwermstemming. En daarenboven heeft het productievolk even geen broed te verzorgen en kan dus meer energie steken in het verwerken van nectar tot honing.

Toch blijft het heel belangrijk om in het achtergebleven moerloos volk doppen te breken. De moerdoppen worden aangelegd op jonge larfjes maar ook de drie dagen die hierop volgen kunnen ze nog nieuw uitgelopen eitjes omvormen tot koningin-larven. Alle moerdoppen zijn dus niet even oud. De eerst uitgelopen koningin laat een tuut-geluid horen wat beantwoord wordt door andere rijpe koninginnen die nog in hun dop zitten. Hun tuut klinkt hierdoor echter meer gedempt en lijk meer op een kwaak-geluid. Als deze doppen niet worden gebroken, vertrekt de tutende koningin met een deel van het volk: de nazwerm. En meerdere doppen die rijpen gedurende een drietal dagen kan leiden tot meerdere nazwermen en een complete instorting van het oorspronkelijke productievolk. Daarom breken we op dag 12 de gesloten doppen en laten dan één of twee koninginnen in het volk. Als we deze controle doen na 16u, wordt er die dag niet meer gezwermd en vechten de rondlopende koninginnen het de volgende nacht uit in de kast.

youtube.com/watch