Auteur: imkerijhetwaterbroek

Als gepensioneerd dierenarts en natuurgids ben ik al veel bezig met de natuur en dieren. Maar ook in mijn vrije tijd hou ik van tuinieren en mijn vele huisdieren.

Moestuin 2021

Eind augustus en de ganse moestuin is opgeruimd. Wegens wateroverlast en bijgevolg geen opbrengst. Maar niet getreurd. Er komen ooit nog wel betere tijden. Ga even terug in de tijd en deze blog en toen diende ik tijdens de zomermaanden dagelijks 100 liter water op te pompen om de droogte te overwinnen. Groenten zijn er nog steeds genoeg in de winkelrekken. En zelfs na de voorspelde prijsstijgingen blijven de groenten uit het rek goedkoper dan eigen gewin. Eigen gewin van steeds duurder geworden zaaigoed. Maar dat eigen gewin heeft meer smaak en geeft meer plezier. Daarom spijtig dat ik dit jaar die smaak moet ontberen. Het tuinplezier heb ik evenwel gehad. Grond voorbereiden. Zaaien en planten. Wieden. Nu weer de grond voorbereiden. Voor een late bloemenpracht. Phacelia inzaaien kan nog in augustus. Ik gebruik in een moestuin liever geen mosterd of koolzaad wegens gevaar op knolvoet als ik later koolsoorten wil zaaien. Laat ons hopen op een mooi zacht najaar.

Het aardbeibed en de twee courgetteplanten lijken de wateroverlast te hebben overleefd.

Ook de bijen hebben dit jaar een zeer speciaal jaar te verwerken. Nooit eerder oogstte ik zo weinig honing. Maar nooit eerder waren mijn volken in zo een goede doen. Alle volken zijn mooi in ontwikkeling. Er kwam en komt dan ook steeds zeer veel stuifmeel binnen. En honing is eigenlijk slechts een bijproduct. We nemen de overmaat weg en geven wat suikersiroop in de plaats. Momenteel gaat het nog zeer goed met de balsemienen en dan moet het najaar nog beginnen met de klimopbloesem.

Nieuwe kasten

Deze keer niet over bijenkasten, maar een berichtje over nestkastjes. Vermits ik nog wat cederhout op overschot had en vele kastjes versleten waren, heb ik enkele nieuwe gemaakt.

Mezenkastje in multiplex is op het einde van zijn loopbaan.
Boomkleverkastje is bewerkt door een specht.
Nieuw mezenkastje in red cedar.
Nieuw boomkleverkastje in red cedar. Het mezenkastje op de achtergrond was nog degelijk.
Vermits de bosuilkast ook was uiteengevallen heb ik deze cederhouten kast gehangen. Deze is wel aangekocht.
Tegelijkertijd heb ik ook een kast aangeschaft voor een eventuele steenuil.

De meeste van de tientallen kastjes worden bewoond door meesjes, maar de boomklever had het zijne in gebruik en ook de roodborstjes gebruikten hun kastje. De bosuil is dit jaar niet teruggekeerd maar de kast was al beschadigd aan het dak. Daarom nu een nieuwe.

Het roodborstkastje.

Ik zie tegenwoordig ook eekhoorntjes. Waarschijnlijk komen ze af op de tientallen hazelaars die ik heb aangeplant. Daarom maak ik deze week ook nog een kastje voor deze rode noteneters.

Maar naast vogels verschaf ik ook nestgelegenheid aan andere insecten dan bijen. Maar zelfs een merel gebruikt jaarlijks dit insectenhotel. Een echte all-in dus.
De Warrekast is voor mij ook een insectenhotel. De zwerm die er vorig jaar introk, had dit jaar wel nood aan uitbreiding. En achter de deurtjes van de kijkglazen woont een mierenkolonie. Vorige week werd de ingang nog verkend door een doodshoofdvlinder. Spijtig genoeg sloeg hij op de vlucht toen ik hem wou fotograferen.

Nieuwe kasten bouwen

De bijen krijgen op dit moment slechts eenmaal per week suikersiroop om ze aan de gang te houden. Pas in de tweede helft van september voer ik ze op gewicht. Daarom heb ik nu wat vrije tijd. Vorige week heb ik zo vier nieuwe broedkamers gemaakt van red cedar.

Hout is de laatste jaren vrij duur geworden en red cedar sowieso. Voor de grote broedkamer is dit lichtgewichthout gewoon super en bijgevolg zijn geld waard. Voor de honingkamers op halve hoogte vond ik echter een alternatief. Twintig jaar geleden heb ik hout gekocht voor de binnenkant van een buitensauna. Ik had planken laten maken van 22 mm dik met tand en groef uit eerste keus grenenhout. Dit jaar heb ik het saunagebouw afgebroken en ik ga het hout hergebruiken. Door telkens drie planken aan elkaar te lijmen, kan ik mooie planken maken om mijn honingkamers op te bouwen. Het prototype is alvast klaar.

Laatste honingoogst in juli

Vandaag heb ik de laatste honingzolders weggenomen. Twee volken hadden nu ook een behandeling nodig tegen de varroamijt. Ze waren nu juist broedloos en dus kon ik de broedramen besproeien met oxaalzuur. De honingramen veeg ik af met mijn beesweeper en vooraleer ik die bijen terug in het volk giet, besproei ik die natuurlijk ook met oxaalzuur. Op deze manier is de laatste honingoogst perfect samengevallen met de zomerbehandeling tegen varroa.

Dit jaar haal ik ongeveer 300 kilo honing en dat is de helft van twee jaar geleden. Maar volgend jaar zal zeker weer anders zijn en andere uitdagingen voortbrengen. Dat is nu juist zo leuk aan de natuur. De mensheid kan de natuur wel ontregelen, maar ik ben er van overtuigd dat de natuur de mens wel zal overleven. Misschien een ander soort natuur, maar het zal zonder ons zijn.

Na het afhalen van de honingbakken, plaats ik een honingbak met uitgeslingerde ramen op de bodem. Het is ook het ideale moment om de vlieggatvernauwing terug te plaatsen. Dit helpt ook tegen roverij na de honingoogst. In de plaats van het dekplastiek leg ik een vloerplank en plaats een voerbakje. Tweemaal per week geef ik nu een liter suikersiroop. Het volk kan dan zonder dracht toch verder ontwikkelen.

Ook de jonge volken, de broedafleggers, kregen een honingbak onder en een vlieggatvernauwing in plaats van de schuimstofstrip. Ook zij krijgen een voerbakje met hetzelfde dieet. Ze zien er nu exact hetzelfde uit als de productievolken. In hun broedbak hebben ze echter nog maar acht uitgewerkte broedramen. Ze bouwen wel nog steeds waswafels uit. Bij de inwintering in oktober zijn ze meestal gelijkwaardig aan de oude volken.

Regenseizoen 2021

Vanmiddag even een controle gedaan aan de bijenstand. Enkele kasten stonden op houten paletten en blijkbaar is dat iets te laag. De vlieggaten zaten onder water en de bijen konden niet meer naar buiten. Ik heb dan maar enkele stenen op de paletten gezet en daarop de kasten. Door het extra gewicht voorkom ik ook dat de paletten met kasten gaan wegdrijven. De schapen hebben zich teruggetrokken op een hoger stukje weiland en zijn oké. De moestuin heeft zich ook teruggetrokken. Onder het wateroppervlak. Deze is voor dit seizoen hopeloos verloren. Vorig jaar te droog en nu te nat. You win some en you loose some. Dit jaar geen aardappelen, uien of courgetten.

Honingoogst

Wat een rotweer. Alle dagen intense regenbuien. De bijen sleuren tussen de buien toch veel nectar binnen, en de honingbakken lopen vol. Alleen worden ze slecht verzegeld terwijl de lindedracht al op zijn einde loopt. Ik hoop tegen het weekeinde de honingbakken te kunnen verwijderen en alle ramen te slingeren. Ik plaats daarna een honingbak met geslingerde ramen terug onder de broedbak. Hierdoor kan het broednest tijdens de zomermaanden naar onder afzakken en kunnen ze de broedbak vullen met wintervoer. In het vroege voorjaar zitten ze dan boven in de broedbak onder hun wintervoorraad en kan ik de honingbak verwijderen. De honingraampjes worden dan uitgesmolten om de was te hergebruiken.

De laatste honingoogst van het jaar doe ik dus een week na de lindebloei. Indien er daarna te weinig dracht is, krijgen ze enkele keren een litertje suikersiroop om ze pas in september op gewicht in te winteren.

De grootste uitdaging blijft echter de strijd tegen de varroamijt. Ik werk hoofdzakelijk met oxaalzuur. Dit heeft echter geen effect tegen de mijten in het broed en daarom wordt het alleen gebruikt als het volk broedloos is. Tijdens de dracht kan er om honingvervuiling te voorkomen natuurlijk niet worden behandeld. De volken die echter tijdens de honingdracht een nieuwe koningin kregen, konden dan ook niet worden behandeld in hun broedloze fase. Deze volken behandel ik daarom na de honingafname met mierenzuur. Dat is wel actief tegen mijten in verzegeld broed. Mierenzuur heeft echter ook beperkingen. Zowel de temperatuur als de luchtvochtigheid mag niet te hoog of te laag zijn om een goede, veilige verdamping te verkrijgen. Ik volg daarom de weersvoorspellingen op de voet om de beste drie dagen te kunnen gebruiken. In september krijgen ze nog een tweede behandeling van drie dagen. De jonge volkjes die al een behandeling met oxaalzuur hebben gekregen in mei, geef ik dan in september ook nog drie dagen mierenzuur. De productievolken die nog een nieuwe koningin moeten krijgen, hebben hun broedloze fase na afname van de honing en deze kan ik dus wel eenmalig behandelen met oxaalzuur.

Honing oogsten, koninginnen vervangen, varroabehandelingen… Het mag dus duidelijk zijn dat er twee zaken echt belangrijk zijn. De weersvoorspellingen waar de imker geen invloed op heeft en slechts kan ondergaan en het bijhouden van een agenda waarbij fouten alleen maar aan de imker te wijten zijn.

wekelijkse zwermcontrole

De wekelijkse zwermcontrole begint op zijn einde te lopen. Einde juni hebben meerdere volken al afgezien van hun verdere zwermplannen. Een zwermcel vinden die werd belegd, wordt een zeldzaamheid. De darrenramen die regelmatig werden uitgesneden, worden in sommige volken nog wel uitgebouwd, maar niet meer belegd. Ze worden nu volgestouwd met nectar. De laatste zomerdracht is hier volop bezig. Binnen twee weken is deze dan ook weer afgelopen. Linde en kastanje gonzen nu van het aan en af vliegende bijengeweld. Aan de bijenhal is geen doorkomen meer aan. Toch niet langs de voorkant. Met honderden tegelijk wordt de vliegspleet overrompeld. Het lijkt wel Zaventem op een topdag.

Waar ben ik dan op dit moment mee bezig? Bij de wekelijkse controle haal ik steeds de verzegelde honingramen weg om plaats te bieden voor de zomerdracht. Maar de hoge luchtvochtigheid belet momenteel wel een vlotte indikking van de honing. De verzegeling gaat zeer traag en alle 24 honingramen zitten bijna vol met verse nectar. Onder in de broedbak is zelfs de koningin op zoek naar een lege cel om haar ei in kwijt te kunnen. En daar komt nog bij dat er naast nectar ook zeer veel stuifmeel binnen komt. De meeste volken hebben al drie of vier platen vol stuifmeel in de broedbak. De buitenste ramen die vorige maand nog werden gebruikt voor het broed, worden nu niet meer belegd. Ze komen weer vol nectar te zitten. Het broednest begint in te krimpen en de bijen slaan volop hun wintervoorraad in. Ik probeer op deze trend in te spelen. De koninginnen worden sinds vorig weekend uit het volk verwijderd. Niet bij alle volken tegelijk want dan zou ik het binnenkort veel te druk krijgen. Na twaalf dagen dien ik de aanwezige moercellen te verwijderen en laat ik enkele koninginnen vrij om het onder elkaar uit te vechten. Sinds de negende dag is er geen open broed meer te verzorgen en kunnen alle bijen worden ingezet voor de laatste dracht. Na 24 dagen is alle verzegeld broed uitgelopen en zitten alle varroamijten op de bijen én bereikbaar voor de zomerbehandeling met oxaalzuur. Deze kan dan zonder probleem worden uitgevoerd vermits er dan geen honingbakken meer op de volken staan. Om dit allemaal bij te houden is een agenda een absolute must.