Sneeuw op de bijenkasten
Auteur: imkerijhetwaterbroek
Als gepensioneerd dierenarts en natuurgids ben ik al veel bezig met de natuur en dieren. Maar ook in mijn vrije tijd hou ik van tuinieren en mijn vele huisdieren.
Extra Voederdeeg voor noodgevallen tijdens de winter
s ze het verbruiken, krijgen ze een nieuw.
Happy newyear
Winterzonnewende
De herfst is ten einde en de winter begint. Maar ook de bijen beginnen nu weldra terug aan hun broednest. In het begin nog wat aarzelend maar toch een aanzet om in het voorjaar mooi uit te winteren. Een imker kruipt nu ook wat dieper in zijn hol. Weliswaar niet om de winter slapend door te brengen maar om alles klaar te maken voor het volgende seizoen. Ik heb vandaag de bodemschuiven gecontroleerd op de mijtenval na behandeling en voor sommige volken was het blijkbaar toch vijf voor twaalf. In plaats van een paar tientallen mijten na drie dagen vielen er bij sommige volken meerdere honderden. Ik wijt dit aan het veel te zachte najaar waarbij de bijen te lang aan het werk bleven en het broednest nog groot was. Langs boven heb ik even door het plastic gekeken en sommige volken zitten al vrij hoog in het voer. Bij de huidige temperaturen zou het best kunnen dat ze volgende maand al tekorten ervaren. Ik zal daarom begin januari al een pak voederdeeg op de ramen leggen. Teveel voer kan nooit kwaad maar te weinig betalen we contant met het verlies van dat volk.
Bij thuiskomst ben ik begonnen aan een fijn knutselwerkje. De fabricage van tien extra hoornaarvallen voor volgend voorjaar. De zes vallen die ik vorig jaar heb gebruikt, deden hun werk zeer goed zoals ik al een paar keer heb vermeld. Ik heb me nu tien plastic bakjes aangeschaft en ik had nog wel enkele stukken koninginnenrooster liggen. Ik heb ook nog twee trechtertjes gekocht voor elk bakje. Een rood en een geel. Het gele heb ik wel even moeten uitboren tot 8mm. Met een dremel en een lijmpistool was dit slechts twee uurtjes werk.
Overwinteren in Apideakastjes?
Ik had een tijd geleden al verteld dat er van de acht oorspronkelijke apideavolkjes vier een nieuwe koningin hadden. Ik hield ze als reserve voor het geval dat… Nu zijn we december en de volkjes zijn er nog steeds. Althans nog drie. Ik heb ze daarom vandaag toch maar een winterbehandeling gegeven. Elk straatje heb ik wel slechts één ml gegeven vermits het zulke kleine straatjes zijn. Met 10-15 ml heb ik elk volkje kunnen behandelen. Binnen een drietal dagen ga ik toch eens proberen om de bodem uit te schuiven en de gevallen mijten te controleren. En begin januari zal ik ook deze volkjes een stukje voederdeeg geven. In het verleden lukte het nog nooit om deze volkjes door de winter te halen. Voorlopig zijn er zo weinig dagen met winterse temperaturen dat het wel eens zou kunnen lukken. We zien wel.
Begin december
Gisteren heb ik tien boompjes en vijf nestkastjes opgehaald bij Natuurpunt. Dit jaar heb ik Spaanse Aak gekocht om aan te planten. Ik had ook gele kornoelje besteld doch deze waren niet gerooid door het extreem natte najaar. Naast de tien boompjes kreeg ik van de gemeente ook nog twee winterlindes. De twaalf boompjes en de vijf nestkastjes heb ik dan gisteren direct naar de imkerijstand gebracht.
Vandaag heb ik dan weer de derde stand een beetje opgeruimd. Deze stand was bij een paar goede vrienden van mij. Maar regelmatig kwamen ze te dicht voorbij de vliegroute van de bijen met een stekelig resultaat. Daarom heb ik de kasten vandaag verplaatst achter een haag. Ze stonden eerst voor de afsluiting met klimplanten en nu heb ik ze er achter gezet. Slechts twee meter achteruit mag in de winter geen problemen geven.
Bodem met geïntegreerde hoornaarval
In het voorjaar heb ik enkele bodems vervangen door bodems met geïntegreerde val. Het zou de bedoeling zijn om de buitenste volken van een rij hiermee te voorzien en ongeveer om de vijf volken ertussen eveneens. In de rij van tien volken had ik er bijgevolg drie geplaatst. De verste in de rij was leeg. Er bevonden zich wel meerdere dode bijen in en meerdere wespen. Ik veronderstel dat deze hoofdzakelijk in de val terechtkwamen tijdens hun rooftocht. Want ook tegen rovende bijen zou deze val helpen. De middelste bodem bevatte toch ook een Aziatische hoornaar. Maar de eerste bodem aan het begin van de rij bevatte vijf hoornaars. De valbodems blijken dus toch te werken. Ik maak alleen maar de bedenking dat ze te duur zijn voor een constructie in dun triplex. Ik kan alleen maar hopen dat ze enkele seizoenen kunnen gebruikt worden.
Hoe haal ik de Aziatische hoornaars uit een selectieve val?
In plaats van de vallen in een vriezer te zetten, gebruik ik ter plaatse een vat met water. Een kort filmpje op YouTube maakt dit duidelijk. https://youtu.be/azwK2hTjFGI
Aziatische hoornaar zoekt een plekje om te overwinteren
Hét moment om uw selectieve vallen te controleren? Op de stand van het Waterbroek heb ik in het voorjaar twee koninginnen gevangen en zodoende toch twee nesten voorkomen. Gedurende het ganse jaar heb ik daarna slechts twee werksters gezien op die stand. Terwijl er vorig jaar een overvloed aan jagende hoornaars voor de kasten zweefden. Het betreffende nest is toen pas gevonden in de winter als het reeds was verlaten. Ik was bijgevolg van mening dat ik dit jaar op die stand was ontsnapt aan de invasieve exoot.
Niets was minder waar. Vorige week zaten er drie koninginnen in een selectieve val. Vandaag zaten in alle vier vallen grote dikke koninginnen. Ik vul deze vallen wekelijks terug met een attractief mengsel van bier, cola, Ricard, een limonadesiroop, en aangevuld met water. In elke val plaats ik ook enkele stukjes witte vis. Ik heb de vallen mee naar huis genomen maar vond het toch geen goed idee om die vieze vallen in de diepvriezer te zetten. Ik heb ze dan maar ondergedompeld in water en ze onder water geopend. De hoornaars komen vrij snel naar het oppervlak waar ik ze met een pincet vastneem en met een schaar simpelweg in twee knip. De vier vallen bevatten in totaal 15 (!) koninginnen. Ik heb ze bijgevolg dadelijk terug gevuld en ben ze terug gaan zetten op de stand.
De vallen staan bij houtstapels, bij de boomhut en naast de schapenstal. Ik vermoed dat dit de beste plaatsen zijn momenteel. De koninginnen zoeken immers een goed plekje om te overwinteren en vermoedelijk willen ze dan nog even een snack tot zich nemen voor ze gaan slapen.
Onderzoek bijensterfte
De resultaten van de COLOSS enquête zijn weer bekend gemaakt.
https://gillessanmartin.github.io/misc/COLOSS_dashboard_2022_2023_nl.html#kaarten
Toch spijtig dat de 5,4 % sterfte in mijn gemeente weinig kennis bijbrengt. Slechts 2 imkers die hun verliezen hebben meegedeeld. En dat met een vereniging die meer dan 100 leden telt. Er zullen dus zeker een veelvoud van twee standen op het grondgebied zijn. Zou dat in de andere gebieden ook zo’n vervormd beeld geven? Ik vermoed zelfs dat een aantal bijenstanden niet worden opgegeven omdat de verliezen zo groot waren. Ik hoor verhalen van imkers die alle volken hebben verloren. Als zulk 100% verlies wordt meegerekend, zou er natuurlijk een compleet ander gemiddelde worden gevonden. Maar net daarom weiger ik om mijn verliezen te vergelijken met de gemiddelden van deze enquête. In oude boeken, voor 1980 en dus voor varroa, vind ik ook verliezen van 10 tot 20%. Dat leert mij dat er natuurlijk ook andere redenen zijn waardoor een volk het voorjaar niet haalt. Zelf ervaar ik nu al 14 jaar dat mijn verliezen tussen de 5 en de 10% liggen en dat die steeds te wijten zijn aan een late moerwissel of verlies van de koningin tijdens de winter. En ondanks het feit dat ik mijn koninginnen jaarlijks vervang, daalt dit percentage niet.
Ook dit jaar had ik bij de controles in september twee volken die ik terug controleerde in oktober. Eén had geen broed en de andere had een vijftal gesloten moerdoppen. Bij de controle in oktober kon ik vaststellen dat ze allebei een mooi broednest hadden dat niet achterbleef bij de andere volken die toen weliswaar al aan het verkleinen waren.
Gisteren heb ik even door het plastiek naar de volken gekeken. Er werd niet gevlogen door de regen en een temperatuur van 12 graden. Alle volken bezetten minimaal 5 straten en gemiddeld zelfs 7. Ik tel wel alleen de volledig bezette straten en tel de twee buitenste met slechts enkele bijen niet mee. Het viel me wel op dat 3 volken zelfs al hoog onder het plastiek zaten. De kast had nog een goed gewicht maar ik reken er toch op om dit jaar al een pak deeg op te leggen zodra ik ze heb behandeld in december. Ik ga hiermee vermoedelijk niet wachten tot januari. Verliezen door honger zijn namelijk nooit te verantwoorden.
Imkerij Het Waterbroek 