Nieuw bijenvolk in de tuin

Vorige winter is er ook in de tuin een apideakastje blijven staan. In december heb ik het nog behandeld met oxaalzuur en op 9 maart heb ik het op een oud zesramertje gezet. Simpel een houten plaat met een gat en het torentje er in geplaatst.

Voor alle zekerheid heb ik nog wat tape gebruikt om de bevestiging bijendicht te maken.

Gisteren zat de koningin in de zesramer op een deels uitgewerkt raam waarin zich al veel larven en eitjes bevonden. Ik heb dan een stuk moerrooster tussen de twee bakken gelegd waardoor ze niet meer terug kan. Binnen drie weken is al het broed in de apidea uitgelopen en kan ik het bovenste kunstwerk verwijderen. De raampjes zijn dan al deels gevuld met honing die zou kunnen dienen voor de koninginnenkweek dit jaar.

Gisteren de tweede Aziatische hoornaarkoningin in de tuin gevangen.

Nieuw prototype hoornaarval/ muilkorf

Sinds twee jaar gebruik ik een muilkorf op mijn bijenkasten vanaf augustus. Op de vliegplanken die ik toch niet meer gebruikte had ik een gaas van 6 mm gemonteerd. Hierdoor kan de hoornaar niet in de kasten en de bijen zijn veel rustiger. Maar vorig jaar heb ik bij enkele kasten een speciale bodem getest met geïntegreerde hoornaarval. Deze vallen waren veel te duur maar ze deden hun werk zeer goed. Het triplexhout gaat vermoedelijk geen jaren mee, maar de productie zal vrij duur zijn. Ik heb besloten om deze te gebruiken tot ze zijn uiteengevallen, maar ik ga geen nieuwe meer aanschaffen.

Op YouTube kwam ik filmpjes tegen van Fred Soulat met enkele interessante hoornaarvallen. Zijn muilkorf met geïntegreerde val naar een ontwerp van een Spanjaard Fernando vond ik zeer interessant. Hierbij kan de hoornaar wel op de vliegplank achter het gaas maar wordt dan gevangen langs de zijkant in plastic flessen. De houten constructie was wel wat ingewikkelder dan mijn eigen muilkorven maar ik was toch van plan om deze na te maken.

Tot ik onlangs de lessenreeks over de hoornaar volgde van Buckfast Vlaanderen. Hier werd een andere val getoond uit Spanje die eigenlijk zeer simpel in elkaar stak. Alleen wordt ze gebruikt voor een rij bijenkasten en ik plaats mijn kasten niet graag op een lange rij. Maar ik denk dat ik het systeem kan maken voor een enkele kast en dat ben ik nu aan het proberen. Via een Nederlandse online shop heb ik gaas gevonden van 8 en van 6 mm. Voor de kast op de vliegplank komt een gaas van 8 mm met invliegopening en langs de zijkanten gebruik ik een stukje gaas van 6 mm. Aan de zijkanten komen de plasticflessen met een stukje moerrooster om bijen door te laten. Maar de flestrechter ga ik eerst een week gesloten houden met de dop voor ik de flesval er aan hang. Normaal hebben de bijen dan al de juiste uitgang langs voor gevonden.

Het eerste prototype is klaar en zal ik morgen even aan een kast bevestigen ter controle. De fabricage van de val/ muilkorf zal ik duidelijk maken via een filmpje of foto’s zodra ik er meer ga maken.

Meer foto’s om te verduidelijken volgen nog wel.

Bodem met geïntegreerde hoornaarval

In het voorjaar heb ik enkele bodems vervangen door bodems met geïntegreerde val. Het zou de bedoeling zijn om de buitenste volken van een rij hiermee te voorzien en ongeveer om de vijf volken ertussen eveneens. In de rij van tien volken had ik er bijgevolg drie geplaatst. De verste in de rij was leeg. Er bevonden zich wel meerdere dode bijen in en meerdere wespen. Ik veronderstel dat deze hoofdzakelijk in de val terechtkwamen tijdens hun rooftocht. Want ook tegen rovende bijen zou deze val helpen. De middelste bodem bevatte toch ook een Aziatische hoornaar. Maar de eerste bodem aan het begin van de rij bevatte vijf hoornaars. De valbodems blijken dus toch te werken. Ik maak alleen maar de bedenking dat ze te duur zijn voor een constructie in dun triplex. Ik kan alleen maar hopen dat ze enkele seizoenen kunnen gebruikt worden.

Vermits de schuiflade een beetje was uitgezet door de vochtigheid had ik mijn Leatherman nodig om ze open te krijgen.

Vijf hoornaars, enkele wespen en veel rovende bijen onder het eerste volk van de rij.

Hoe haal ik de Aziatische hoornaars uit een selectieve val?

In plaats van de vallen in een vriezer te zetten, gebruik ik ter plaatse een vat met water. Een kort filmpje op YouTube maakt dit duidelijk. https://youtu.be/azwK2hTjFGI

Aziatische hoornaar zoekt een plekje om te overwinteren

Hét moment om uw selectieve vallen te controleren? Op de stand van het Waterbroek heb ik in het voorjaar twee koninginnen gevangen en zodoende toch twee nesten voorkomen. Gedurende het ganse jaar heb ik daarna slechts twee werksters gezien op die stand. Terwijl er vorig jaar een overvloed aan jagende hoornaars voor de kasten zweefden. Het betreffende nest is toen pas gevonden in de winter als het reeds was verlaten. Ik was bijgevolg van mening dat ik dit jaar op die stand was ontsnapt aan de invasieve exoot.

Niets was minder waar. Vorige week zaten er drie koninginnen in een selectieve val. Vandaag zaten in alle vier vallen grote dikke koninginnen. Ik vul deze vallen wekelijks terug met een attractief mengsel van bier, cola, Ricard, een limonadesiroop, en aangevuld met water. In elke val plaats ik ook enkele stukjes witte vis. Ik heb de vallen mee naar huis genomen maar vond het toch geen goed idee om die vieze vallen in de diepvriezer te zetten. Ik heb ze dan maar ondergedompeld in water en ze onder water geopend. De hoornaars komen vrij snel naar het oppervlak waar ik ze met een pincet vastneem en met een schaar simpelweg in twee knip. De vier vallen bevatten in totaal 15 (!) koninginnen. Ik heb ze bijgevolg dadelijk terug gevuld en ben ze terug gaan zetten op de stand.

De vallen staan bij houtstapels, bij de boomhut en naast de schapenstal. Ik vermoed dat dit de beste plaatsen zijn momenteel. De koninginnen zoeken immers een goed plekje om te overwinteren en vermoedelijk willen ze dan nog even een snack tot zich nemen voor ze gaan slapen.

Ik heb de vier vallen mee naar huis genomen.

Half augustus

De voorbije dagen heb ik alle volken even gecontroleerd. Sinds vorige maand ben ik bezig met zomervoederen. Hiermee bedoel ik dat ik nog geen voer aanbied om in te winteren maar ze alleen maar help om de drachtarme zomer door te komen. Na de linde is er niet zo veel dracht meer en de volken moeten wel voldoende broed aanhouden om winterbijen te kweken. Ik geef daarom tweemaal per week een liter siroop. Pas rond half september voer ik ze dagelijks twee liter tot ze op gewicht zijn. Om roverij te voorkomen zijn de vliegspleten ook voor de helft dicht geschoven.

Maar ik heb nu alle volken even bekeken. Ze hadden allemaal een mooi broednest en langs de beide kanten hebben ze al wat verzegeld voer. Slechts één volk had nog een boel darren maar toch ook een mooi broednest met veel eitjes. De koningin is dus in goede doen maar we houden deze kast in de gaten.

De jonge volken kregen hun laatste waswafels en zitten dan volgende maand bij de inwintering ook op twaalf uitgebouwde ramen. Twee van hen waren echter te klein en heb ik, zonder hun koningin, verenigd met andere jonge volken. De uitgewerkte ramen met opzittende bijen hang ik dan in een ander jong volk in plaats van waswafels te geven.

Deze winter ga ik geen honingramen bewaren en daarom ben ik nu begonnen met het smelten van alle uitgeslingerde ramen. Gelukkig kan mijn stoomwassmelter 24 ramen tegelijk bevatten. Dan ben ik er met zes smeltcycli vanaf. Er staan nog wel 24 volken met een honingbak onder de broedbak maar die smelt ik pas in het voorjaar als ik deze bakken verwijder.

Ik heb bij mij thuis, waar twee apideavolkjes staan, al tweemaal bezoek opgemerkt van de Aziatische hoornaar. Deze volkjes zitten weliswaar op vier hoogsels maar zijn toch te klein voor deze rover. De koninginnen uit de apideakastjes had ik gebruikt om kunstzwermen te maken tijdens de honingafname. Doch vier van de acht hebben een nieuwe koningin opgekweekt die nu aan de leg is. Ik laat ze nog maar even. Tot oktober kan het nuttig zijn om een extra koningin achter de hand te hebben.

Zomeroogst honing

De laatste honing is nu geoogst. De bijen hebben een honingzolder mogen houden met onverzegelde raten of ik gaf ze uitgeslingerde ramen terug. Vandaag na een week heb ik dan die honingbak naar onder verplaatst. Ik zet die dan op de bodem en zet de broedbak er op. Hierdoor hebben ze een volledige broedbak voor hun op te slagen wintervoer en kunnen ze afdalen in de honingbak als ze dat wensen. Tijdens de winter als ze al wat hoger zitten, bevinden ze zich hierdoor ook wat verder van het koude vlieggat.

Volgend jaar in maart haal ik dan die onderste honingbak weer weg. Deze bak is dan leeg en bevat geen bijen. De overwinterde honingramen smelt ik dan allemaal weer uit.

Dit was dan ook het ideale moment om de nieuwe bodems met geïntegreerde hoornaarval te plaatsen. Spijtig genoeg bestaan deze ook weer niet als Kempische variant. Maar met enkele kleine aanpassingen heb ik ze toch op maat gemaakt. Of ze effectief zijn weet ik niet maar ik vond het de test waard. Om de vijf volken heb ik er eentje van zulke bodem voorzien.

Na drie dagen, als de bijen de nieuwe ingang langs voor kennen, open ik de gaten langs de zijkanten. Hier kunnen de hoornaars binnen als ze op verkenning zijn. Langs achter kan de val dan als een schuif worden uitgehaald. Wordt wellicht vervolgd…

Aziatische hoornaar

Na een nachtje in een vriezer, heb ik haar ‘opgebaard‘.

Het verschil met een Europese hoornaar kan niet duidelijker zijn. Zwart lijf in plaats van wespgeel en gele poten in plaats van rode.

En voor de duidelijkheid: de Europese hoornaar is dood binnengebracht door een klant die haar had gevangen binnenshuis. Om te voorkomen dat de inheemse soort wordt gevangen, gebruiken we selectieve vallen. Deze fuikingang is te klein voor de grote Europese hoornaar en kleinere insecten kunnen de val terug verlaten. De ingang voor de hoornaar is 8 mm maar op het fuikje waardoor de hoornaar deze niet meer terugvindt. De uitgangen voor andere insecten zijn stukjes koninginnenrooster waar zelfs insecten ter grootte van een bij terug uit kunnen.

varroabodem met ingebouwde wespenval

Ik heb de Apishield-bodems een beetje aangepast naar mijn Kempische maten.

Deze zijn voor simplexkasten. 46 x 46 cm.

Ik heb aan de zijkanten en de voorkant een katje van 2 cm genageld.

De zijwanden van mijn Kempische kast steunen nu volledig op de bodem en sluiten perfect aan. Het latje aan de voorkant heb ik er bovenop genageld. Ik kan de broedbak nu tegen deze lat schuiven en de kast staat dan perfect uitgelijnd op de bodem.

Achter de kast waar ik normaal sta, kan ik ze nu perfect uitlijnen op de bodem.

De bodem is iets kleiner dan de broedbak en bijgevolg ook het varroagaas. Maar deze bodem is dan ook niet bedoeld om de vrije mijtenval te tellen. Het is de bedoeling om per vijf kasten één van zo’n bodem te voorzien. Ik heb ze momenteel in de verf gezet en hoop ze toch enkele jaren te kunnen gebruiken. De wanden zijn van degelijk hout gemaakt maar de dunnere delen zijn gemaakt van triplex en dat zou wel eens kunnen tegenvallen. Daarom toch maar geverfd. Ik ga ze ook niet in de winter laten staan. Dan heb ik graag een goede ventilatie onderaan om schimmel te voorkomen. Ik ga ze proberen van maart tot november.

Ik heb geen idee hoe selectief deze val gaat werken voor de Aziatische hoornaar. Maar ik weet wel zeker dat het beest dat zich onder de kast laat vangen geen goede bedoelingen heeft met mijn bijen.

Selectieve vallen voor de Aziatische hoornaar

Gisteren las ik dat begin februari al een jonge koningin was gevangen van de Aziatische hoornaar. Ik was al bezig met de fabricage van enkele selectieve vallen, maar ik schakel nu toch maar een versnelling hoger. Vermits volgende week de temperaturen wel eens even boven de 10 graden kunnen oplopen, heb ik de vallen zelfs geplaatst.

De selectieve val heeft een conische ingang van 8,4 mm waar de Europese hoornaar niet zou in geraken. Kleinere insecten die in de val geraken, kunnen dan weer weg door de stukjes moerrooster met gaten van 6 mm.

De conische bijendrijvers heb ik moeten uitboren tot 8,4 mm, want ze zijn normaal voorzien voor bijen met een gat van 6 mm.

De lofvloeistof die ik nu gebruik is Trappit. Ik ben benieuwd.

Ik heb een val gezet op de uiteinden en in het midden van de rij.

Bij de voorjaarscontrole binnen een paar weken, vervang ik enkele bodems door de nieuwe bodems met ingebouwde wespenval. Ik heb deze pas gekocht en ga ze nog een beschermlaagje verf moeten geven. Zodra ze worden geplaatst, zal ik een foto plaatsen. De bodem op maat van een tienraams Dadant past perfect voor een Kempische kast in warmbouw. Zo ga ik er een proberen. De andere vier die ik kocht zijn op simplexmaat en hier moet ik nog zijlatjes aan bevestigen. Meer hierover later.