Aziatische hoornaar: overkill?

De laatste dagen is het aantal AH voor de kasten enorm gestegen. De muilkorven beschermen de bijen wel maar als er vijf AH’s voor de kast vliegen, komen er niet veel bijen thuis met het voor hun levensnoodzakelijke stuifmeel. Af en toe vindt een AH toch de binnenkant van de muilkorf en dan wordt die wel binnen de kortste keren afgemaakt door de bijen, maar tegen de zwevende jagers voor de kasten hebben ze geen verhaal. De bijen gaan dit ook nooit kunnen. Op de vliegplank doden ze de AH namelijk door met een groot aantal bijen samen te werken en de AH in te ballen tot die door oververhitting stikt. Maar in de vrije vlucht is het één tegen één en dat kan een bij nooit winnen.

Om de bescherming nog verder te verbeteren, staan er op elke kast ook wespenvallen. Deze zijn gevuld met een oplossing die ik zelf maak van 1 liter rode wijn, 1 liter bier, 1 liter grenadinesiroop, 1/2 kg oude honing en dit aangevuld tot 10 liter met water. De vallen worden hiermee elke twee dagen opnieuw gevuld. Meestal zitten ze dan boordevol AH’s en enkele dikke zwarte vliegen.

Naast de bijenstand heb ik ook nog een val geplaatst naar het model van Frank Soulat. Deze staat op een oude broedbak met enkele oude broedramen en een bakje met dezelfde lokvloeistof.

Maar de wespenvallen en de muilkorven zijn duidelijk nog niet genoeg. Daarom heb ik ook nog elektrische hoornaarharpen besteld en hoornaartenten. De levering van deze beschermingsmiddelen is echter vertraagd door de enorme vraag van de imkers. Zodra ik ze ontvang en in gebruik heb genomen, zal ik hierover berichten.

Wachten op een besteld item is echter niet aan mij besteed en daarom ben ik toch al begonnen aan een DIY hoornaarharp.

Ik ben begonnen met een electronische vliegenmepper. Een exemplaar dat oplaadbaar is met 5V. Merk Edialux.
De batterij kan worden verwijderd. Ik gebruik alleen de USB-C aansluiting naar een voorziening van 5V.
Deze 5V wordt geleverd door een DC-DC converter van 12V naar 5V.
En de 12 V wordt aangeleverd door een opgeladen autobatterij.
De harp zelf heb ik gemaakt van een oude schraag. De opgespannen draden zijn gemaakt van RVSdraad om wasraten in te smelten. De spanning bereik ik met een rolwieltje dat ook gebruikt wordt bij het insmelten van wasraten.
De positieve en de negatieve draad is 2 cm van elkaar verwijderd. Hierdoor kunnen bijen door de harp vliegen en vallen de grotere AH na een schok versuft in een onderstaande bak met zeepsop waar ze verdrinken.

Ik begin met een draad aan een schroefje aan de buitenkant van de lat en leidt de draad langs de voorkant van de houten lat. Aan de overliggende kant heb ik de draad vastgeniet aan de binnenkant van de lat en 4cm verder door een tweede nietje terug naar onder geleidt. De tweede draad loopt er tussen met een afstand van 2 cm op dezelfde manier en bijgevolg kunnen de twee polen elkaar niet raken. De connectie met het handvat van de mepper gebeurde hier met krokodillenklemmen.

Voor de tweede harp heb ik aan de binnenkant van de latten gebruik gemaakt van ooghaakjes in plaats van nietjes wat iets gemakkelijker is om na te spannen. Ook een spanschroef dient hiervoor. Toch heb ik nog het rolwieltje gebruikt om de draad strak te spannen.

Na slechts 24 u lagen er meer dan 10 AH in het zeepwater onder de eerste harp. Ik heb bijgevolg de tweede harp vandaag ook aangesloten en de batterij vervangen door twee batterijen die worden gevoed met een zonnepaneel. Hiervan maak ik weldra een filmpje om hier te laten zien.

Laatste zomercontrole van dit jaar

De laatste controle van de zomer. Pas in de tweede helft van september worden ze nogmaals gewogen en tot hun inwinteringsgewicht bijgevoederd. Varroa is onder controle en de nieuwe koninginnen hebben een mooi broednest om gezonde langlevende winterbijen te produceren, maar de Aziatische hoornaars vormen toch de nieuwe uitdaging.

youtube.com/watch

Slingeren van honingramen

youtube.com/watch

De voorbije dagen heb ik de verzegelde honingramen uit de volken gehaald om ze te slingeren. Deze honing heeft nog 16 à 17% relatieve vochtigheid in zich en is dus compleet rijp. Vorig jaar toen het ganse drachtseizoen was uitgeregend, bleef de relatieve vochtigheid van de honing vaak steken rond de 18 %. Hoe minder vocht en dus hoe meer suikers bevattend, hoe beter de honing kan worden bewaard. Honing moet officieel een vochtgehalte hebben lager dan 20% of het mag niet worden verkocht als honing. Deze honing zou veel te snel beginnen gisten en kan nog hoogstens als bakkershoning worden gebruikt. Maar blijkbaar gaat dat dus dit jaar geen probleem geven. De voorjaarsdracht is dit jaar in elk geval subliem gebleken.

Vullen van een apideakastje

De apideakastjes zijn voorzien van een wasstrip voor de uitbouw van de raatjes en er is een bakje voederdeeg voorzien. Hier vul ik ze met bijen en geef ze een jonge pas geboren koningin. Na enkele weken kan ik de koningin beoordelen en ze gebruiken ter vervanging in de grote volken. Het voordeel van dit kleine kastje ligt in het feit dat een koningin soms niet terugkeert van de bruidsvlucht en ik dan geen groot volk bijen hopeloos moerloos achterlaat.

youtube.com/watch

Doppen breken

Na het vinden van belegde zwermdoppen verwijder ik liefst de koningin met wat broed uit het volk om de zwermstemming compleet teniet te doen. Dit kan door de reeds getoonde tussenaflegger waarbij ik de oorspronkelijke koningin na enige tijd terug geef aan het volk. Maar even goed maak ik een koninginnenaflegger waarna het volk verder zijn weg gaat met een nieuwe koningin. De koninginnenaflegger bestaat ook uit de koningin en enkele ramen met broed en deze kan op de stand of elders worden ondergebracht. Er ontstaat op deze manier een nieuw volk en we vermeerderen op die manier dus het aantal volken op onze bijenstand. De imker kan dus met deze twee manieren zijn aantal volken constant houden of vermeerderen. Maar in beide gevallen verdwijnt de zwermstemming. En daarenboven heeft het productievolk even geen broed te verzorgen en kan dus meer energie steken in het verwerken van nectar tot honing.

Toch blijft het heel belangrijk om in het achtergebleven moerloos volk doppen te breken. De moerdoppen worden aangelegd op jonge larfjes maar ook de drie dagen die hierop volgen kunnen ze nog nieuw uitgelopen eitjes omvormen tot koningin-larven. Alle moerdoppen zijn dus niet even oud. De eerst uitgelopen koningin laat een tuut-geluid horen wat beantwoord wordt door andere rijpe koninginnen die nog in hun dop zitten. Hun tuut klinkt hierdoor echter meer gedempt en lijk meer op een kwaak-geluid. Als deze doppen niet worden gebroken, vertrekt de tutende koningin met een deel van het volk: de nazwerm. En meerdere doppen die rijpen gedurende een drietal dagen kan leiden tot meerdere nazwermen en een complete instorting van het oorspronkelijke productievolk. Daarom breken we op dag 12 de gesloten doppen en laten dan één of twee koninginnen in het volk. Als we deze controle doen na 16u, wordt er die dag niet meer gezwermd en vechten de rondlopende koninginnen het de volgende nacht uit in de kast.

youtube.com/watch

De tussenaflegger

Zodra een volk heeft besloten om te gaan zwermen en ze al zwermcellen hebben belegd met eitjes, is de zwermneiging nog moeilijk onder controle te krijgen. De beste optie is om op dat moment de koningin uit het volk te halen via een koninginnenaflegger of ze tijdelijk te verwijderen via een tussenaflegger. Gedurende 18 dagen wordt ze gescheiden van het oorspronkelijke volk. Alle doppen worden uitgesneden en de koningin met het broed gaat bovenop het volk worden geplaatst. Op de bodem komt een honingbak met één of twee ramen open broed uit de broedbak. De vliegbijen zijn ingevlogen op de onderste vliegopening en gaan daar terug binnen. Het eigenlijke volk verliest de vliegbijen en twee ramen open broed.

Deze vliegbijen gaan het open broed verder verzorgen, de waswafels uitbouwen en voldragen met nectar. Na 9 dagen is hun broed gesloten en geef ik ze twee nieuwe ramen met open broed. Op dat moment verwijder ik dus ook de redcellen die ze hebben aangemaakt om zelf een nieuwe koningin te kweken. Als dit twee keer gedurende 9 dagen is gedaan, is het oorspronkelijke volk zijn zwermstemming kwijt en wordt de broedbak bak terug op de bodem gezet met alle honingbakken er boven op. De separator is een tussengaas met vliegopening langs de achterkant maar de twee gescheiden volken behouden op die manier dezelfde geur en kunnen na 18 dagen gemakkelijk terug worden verenigd.

De zwermstemming is verdwenen en de onderste helft van het volk heeft zelfs extra veel honing gehaald.

youtube.com/watch