Categorie: Bijenteelt

Aziatische hoornaar zoekt een plekje om te overwinteren

Hét moment om uw selectieve vallen te controleren? Op de stand van het Waterbroek heb ik in het voorjaar twee koninginnen gevangen en zodoende toch twee nesten voorkomen. Gedurende het ganse jaar heb ik daarna slechts twee werksters gezien op die stand. Terwijl er vorig jaar een overvloed aan jagende hoornaars voor de kasten zweefden. Het betreffende nest is toen pas gevonden in de winter als het reeds was verlaten. Ik was bijgevolg van mening dat ik dit jaar op die stand was ontsnapt aan de invasieve exoot.

Niets was minder waar. Vorige week zaten er drie koninginnen in een selectieve val. Vandaag zaten in alle vier vallen grote dikke koninginnen. Ik vul deze vallen wekelijks terug met een attractief mengsel van bier, cola, Ricard, een limonadesiroop, en aangevuld met water. In elke val plaats ik ook enkele stukjes witte vis. Ik heb de vallen mee naar huis genomen maar vond het toch geen goed idee om die vieze vallen in de diepvriezer te zetten. Ik heb ze dan maar ondergedompeld in water en ze onder water geopend. De hoornaars komen vrij snel naar het oppervlak waar ik ze met een pincet vastneem en met een schaar simpelweg in twee knip. De vier vallen bevatten in totaal 15 (!) koninginnen. Ik heb ze bijgevolg dadelijk terug gevuld en ben ze terug gaan zetten op de stand.

De vallen staan bij houtstapels, bij de boomhut en naast de schapenstal. Ik vermoed dat dit de beste plaatsen zijn momenteel. De koninginnen zoeken immers een goed plekje om te overwinteren en vermoedelijk willen ze dan nog even een snack tot zich nemen voor ze gaan slapen.

Ik heb de vier vallen mee naar huis genomen.
Het resultaat uit vier vallen.
Opnieuw gevuld met vis en vloeistof
Op het terras voor de boomhut
Boven op een houtstapel
Nog een beschut plekje
En ook naast de schapenstal

Onderzoek bijensterfte

De resultaten van de COLOSS enquête zijn weer bekend gemaakt.

https://gillessanmartin.github.io/misc/COLOSS_dashboard_2022_2023_nl.html#kaarten

Toch spijtig dat de 5,4 % sterfte in mijn gemeente weinig kennis bijbrengt. Slechts 2 imkers die hun verliezen hebben meegedeeld. En dat met een vereniging die meer dan 100 leden telt. Er zullen dus zeker een veelvoud van twee standen op het grondgebied zijn. Zou dat in de andere gebieden ook zo’n vervormd beeld geven? Ik vermoed zelfs dat een aantal bijenstanden niet worden opgegeven omdat de verliezen zo groot waren. Ik hoor verhalen van imkers die alle volken hebben verloren. Als zulk 100% verlies wordt meegerekend, zou er natuurlijk een compleet ander gemiddelde worden gevonden. Maar net daarom weiger ik om mijn verliezen te vergelijken met de gemiddelden van deze enquête. In oude boeken, voor 1980 en dus voor varroa, vind ik ook verliezen van 10 tot 20%. Dat leert mij dat er natuurlijk ook andere redenen zijn waardoor een volk het voorjaar niet haalt. Zelf ervaar ik nu al 14 jaar dat mijn verliezen tussen de 5 en de 10% liggen en dat die steeds te wijten zijn aan een late moerwissel of verlies van de koningin tijdens de winter. En ondanks het feit dat ik mijn koninginnen jaarlijks vervang, daalt dit percentage niet.

Ook dit jaar had ik bij de controles in september twee volken die ik terug controleerde in oktober. Eén had geen broed en de andere had een vijftal gesloten moerdoppen. Bij de controle in oktober kon ik vaststellen dat ze allebei een mooi broednest hadden dat niet achterbleef bij de andere volken die toen weliswaar al aan het verkleinen waren.

Gisteren heb ik even door het plastiek naar de volken gekeken. Er werd niet gevlogen door de regen en een temperatuur van 12 graden. Alle volken bezetten minimaal 5 straten en gemiddeld zelfs 7. Ik tel wel alleen de volledig bezette straten en tel de twee buitenste met slechts enkele bijen niet mee. Het viel me wel op dat 3 volken zelfs al hoog onder het plastiek zaten. De kast had nog een goed gewicht maar ik reken er toch op om dit jaar al een pak deeg op te leggen zodra ik ze heb behandeld in december. Ik ga hiermee vermoedelijk niet wachten tot januari. Verliezen door honger zijn namelijk nooit te verantwoorden.

De inwintering van de bijenvolken loopt ten einde

Vandaag heb ik de voerbakjes verwijderd en een plastiek folie op de ramen gelegd. Hierdoor kan ik tijdens de winter het volk in de gaten houden zonder ze teveel te verstoren. Vermits er pas een fikse regenbui was gepasseerd en de lucht nog erg duister overkwam, nam ik mijn voorzorgen. Maar geen enkele bij was verontrust tijdens de actie en de overall was dus niet nodig geweest. Mijn dagelijkse kledij bleef hiermee wel proper en volledig propolisvrij.

Mooi vliegweer in september

We zijn bezig met voeren van de bijenvolken. Ik controleer nu dagelijks de voerbakjes en als ze leeg zijn, vul ik ze weer helemaal bij. Door het mooie weer halen de bijen nog zeer veel binnen. De voederbakjes waren bij geen enkel volk leeg na 24 u. Ze hebben nu veel meer werk buiten de kast met dit tropisch weertje. Ik zet de vliegopeningen wel vrij nauw als ik voeder om roverij te voorkomen.

Begin september 2023

We staan weer voor een zeer warme week met temperaturen tot 30 graden. Vanaf volgend weekend ga ik de bijen op gewicht bijvoeren. Maar door het mooie weer kriebelde het toch en heb ik op één stand de volken gecontroleerd. Twaalf Kempische kasten en twee apideakastjes. Ik licht slechts het middelste raam omhoog en eventueel het raam ernaast. Ik kijk naar het verzegeld broed en zoek larven en eitjes. In twee volken zat ook de koningin op het raam. In slechts één volk vond ik geen eitjes op de middelste drie ramen. Meer heb ik niet bekeken. Als ik gedaan heb met voeren binnen twee weken doe ik deze kast nog eens open om er eventueel een nieuwe koningin uit een apideakastje in te zetten. Ik geef ze de tijd om zelf te beslissen.

Ik voer deze controles trouwens uit zonder sluier met slechts een klein pufje rook. Op deze manier selecteer ik mijn straatras op zachtaardigheid. Bij deze temperaturen en massa’s stuifmeel dat binnenkomt, accepteer ik geen agressie.

Deze week ga ik ook op de andere stand even langs. Van dit zomerweer moet ik toch even profiteren.

Half augustus

De voorbije dagen heb ik alle volken even gecontroleerd. Sinds vorige maand ben ik bezig met zomervoederen. Hiermee bedoel ik dat ik nog geen voer aanbied om in te winteren maar ze alleen maar help om de drachtarme zomer door te komen. Na de linde is er niet zo veel dracht meer en de volken moeten wel voldoende broed aanhouden om winterbijen te kweken. Ik geef daarom tweemaal per week een liter siroop. Pas rond half september voer ik ze dagelijks twee liter tot ze op gewicht zijn. Om roverij te voorkomen zijn de vliegspleten ook voor de helft dicht geschoven.

Maar ik heb nu alle volken even bekeken. Ze hadden allemaal een mooi broednest en langs de beide kanten hebben ze al wat verzegeld voer. Slechts één volk had nog een boel darren maar toch ook een mooi broednest met veel eitjes. De koningin is dus in goede doen maar we houden deze kast in de gaten.

De jonge volken kregen hun laatste waswafels en zitten dan volgende maand bij de inwintering ook op twaalf uitgebouwde ramen. Twee van hen waren echter te klein en heb ik, zonder hun koningin, verenigd met andere jonge volken. De uitgewerkte ramen met opzittende bijen hang ik dan in een ander jong volk in plaats van waswafels te geven.

Deze winter ga ik geen honingramen bewaren en daarom ben ik nu begonnen met het smelten van alle uitgeslingerde ramen. Gelukkig kan mijn stoomwassmelter 24 ramen tegelijk bevatten. Dan ben ik er met zes smeltcycli vanaf. Er staan nog wel 24 volken met een honingbak onder de broedbak maar die smelt ik pas in het voorjaar als ik deze bakken verwijder.

Ik heb bij mij thuis, waar twee apideavolkjes staan, al tweemaal bezoek opgemerkt van de Aziatische hoornaar. Deze volkjes zitten weliswaar op vier hoogsels maar zijn toch te klein voor deze rover. De koninginnen uit de apideakastjes had ik gebruikt om kunstzwermen te maken tijdens de honingafname. Doch vier van de acht hebben een nieuwe koningin opgekweekt die nu aan de leg is. Ik laat ze nog maar even. Tot oktober kan het nuttig zijn om een extra koningin achter de hand te hebben.

Zomeroogst honing

De laatste honing is nu geoogst. De bijen hebben een honingzolder mogen houden met onverzegelde raten of ik gaf ze uitgeslingerde ramen terug. Vandaag na een week heb ik dan die honingbak naar onder verplaatst. Ik zet die dan op de bodem en zet de broedbak er op. Hierdoor hebben ze een volledige broedbak voor hun op te slagen wintervoer en kunnen ze afdalen in de honingbak als ze dat wensen. Tijdens de winter als ze al wat hoger zitten, bevinden ze zich hierdoor ook wat verder van het koude vlieggat.

Volgend jaar in maart haal ik dan die onderste honingbak weer weg. Deze bak is dan leeg en bevat geen bijen. De overwinterde honingramen smelt ik dan allemaal weer uit.

Dit was dan ook het ideale moment om de nieuwe bodems met geïntegreerde hoornaarval te plaatsen. Spijtig genoeg bestaan deze ook weer niet als Kempische variant. Maar met enkele kleine aanpassingen heb ik ze toch op maat gemaakt. Of ze effectief zijn weet ik niet maar ik vond het de test waard. Om de vijf volken heb ik er eentje van zulke bodem voorzien.

Na drie dagen, als de bijen de nieuwe ingang langs voor kennen, open ik de gaten langs de zijkanten. Hier kunnen de hoornaars binnen als ze op verkenning zijn. Langs achter kan de val dan als een schuif worden uitgehaald. Wordt wellicht vervolgd…

Zomerhoning

Vandaag heb ik de laatste honing afgehaald. Vorige week in Gerhagen en vandaag aan het Waterbroek. Het jaar is ondanks de slechte start nog vrij goed meegevallen. De volken zien er gezond uit en gemiddeld brachten ze 26 kg honing binnen. Dit jaar waren en wel grotere verschillen. Sommigen slechts 10 en andere zelfs 50 kg. Met minder volken per stand kan de opbrengst wellicht beter. Maar ik experimenteer ook graag en niet elk experiment blijkt een succes. Dit jaar heb ik de koningin van enkele volken geïsoleerd in een isolatorraam. Het aangeboden raam in de bijenhandel paste echter niet in mijn Kempische kasten. Ik heb ze dan maar zelf gemaakt. Met plastic moerroosters. Ik heb de beide types gebruikt. De dikke gele en de dunne witte.

De opening heb ik voorzien aan de bovenkant. Maar elke week bleek de koningin te zijn ontsnapt uit de gele variant. Drie gele en drie witte en uit de gele kon ze ontsnappen. Het plan is dus nu om meer isolatoren te maken met de witte variant. Want deze werkten wel perfect.